Groen! moet dringend op zoek naar zijn wortels

Waarom het milieuverhaal in Vlaanderen politiek niet vertaald geraakt 

De bomen botten al en de verwarming draait nauwelijks. Hoera dus voor de zachte winter? Neen, niet echt. De tijdelijke euforvera-dua.jpgie zou wel eens kunnen omslaan naar een enorme kater, als blijkt dat grote delen van deze planeet uitdrogen en we nog meer visite mogen verwachten van sukkelaars die bij ons hun geluk zoeken. Inclusief dramatische olieprijsstijgingen door de tropische stormen in de V.S., een zeespiegel tot aan ons dak, een ineenstorting van de aandelenmarkt en een enorm koopkrachtverlies (dat is geen naïef ‘groen’ doemscenario maar een prognose van het deftige World Economic Forum). Overigens gaat het niet goed met de kwaliteit van onze omgeving, ook zonder dat CO2-verhaal. Het fijn stof van de dieseluitstoot neemt toe, de allergieën tegen van alles en nog wat evenzeer. Toch slaagt de partij die deze bezorgdheid politiek moet vertalen, er niet in om in Vlaanderen een draagvlak te creëren. Wat loopt er mis? 

‘Regelneven op geitewollen sokken’

Volgens de laatste peilingen zouden de Groenen nog zo’n 6% halen, dat is met de hakken over de kiesdrempel. Deze politieke fractie vertegenwoordigt in Vlaanderen blijkbaar nauwelijks nog een levensbeschouwelijk segment en is niet eens in staat om reële hypes (Al Gore en de show rond zijn broeikasfilm) te benutten. En toch. Mij maak je echt niet wijs dat gezond eten op ons bord, of schone lucht met minder kankerverwekkend spul, de doorsnee-Vlaming niet zou interesseren. Moest men hem/haar in een enquête een globaal ecologisch vragenpakket voorleggen, over bv. het belang dat hij hecht aan gezondheid en welzijn, minder kinderen die jaarlijks in het verkeer weggemaaid worden, en over het behoud van natuurgebied voor de komende generaties, dan zouden die peilingen er wellicht totaal verschillend uit zien. Anders gezegd: Groen! doet niet wat het moet doen, namelijk buikgevoelens politiek vertalen en haar rol van zweeppartij vervullen. Iets wat haar gedoodverfde antipode, het Vlaams Belang, wél vermag. En daar zijn een aantal redenen voor te bedenken, vooral vanuit dat buikgevoel.

Vooreerst blijft de partij hangen aan het zure geitewollen-sokken-imago: wereldvreemde azijnpissers die beweren dat zingen onder de douche het milieu schaadt (we blijven er langer onder en verbruiken dus meer water en energie!). Dankzij hen is het idee gegroeid dat ecologisch bewustzijn te maken heeft met het derven van plezier en een algehele Calvinisering van de levenssfeer: weinig mogen, veel moeten; genot is des duivels, we moeten doordrongen worden van een zondebesef (iedereen vervuilt), bezworen met regelmatige boetetochten naar het (inkomplichtige) containerpark. Hoeft het gezegd dat zoiets in het ‘Boergondische’ Vlaanderen moeilijk ligt?

Dat brengt ons op het tweede otium: dat van de regelneverij. Sinds de Groenen hun intrede deden in de federale regering, anno 1999, heeft de partij zich vastgeklampt aan het politiek-culturele establishment dat weet wat goed is voor de gewone man. Het idee dat je met een regen van wetten en wetjes de samenleving kunt veranderen is een illusie, maar de Vlaamse Groenen geloven er hardnekkig in. Deze verholen minachting voor de modale Vlaming, sowieso al begiftigd met een gezond wantrouwen tegen macht, leverde een nauwelijks bedekte, wederkerige haat op, die leidde tot betogingen tegen de Groene Hoer (2003) en  regelrechte electorale afstraffingen. Maar de lessen werden niet getrokken, Groen! blijft zweren bij de bovenbouw..

Ten derde hebben de ‘Vlaamse Groenen’, ondanks hun naam, altijd de Belgicistische kaart getrokken. Het idee om kleinschaligheid, anti-globalisme en basisdemocratie (drie kernbegrippen van het ecologische gedachtengoed) eens te toetsen aan Vlaamse verzuchtingen naar zelfredzaamheid, los van de vermolmde monarchische operettestaat waarin goed bestuur van langsom minder aan de orde is, blijft een taboe binnen Groen! Deze missing link ondergraaft de laatste mogelijkheid om met het Vlaams collectief bewustzijn, waar deze onderstroom leeft, enigszins voeling te krijgen.

De klad zit er dus fameus in. De troika van grootmoeders die Groen! momenteel regeert (Vera Dua, Mieke Vogels en Magda Aelvoet) is echter vastbesloten om haar vel duur te verkopen en duldt geen dissidentie. Er zijn wel degelijk jongeren die beseffen wat er fout loopt met een groene partij die gedoemd is om constant in snelheid genomen te worden door rood, maar ze worden met een Stalinistische arrogantie gemuilkorfd. Dit is ergerlijk, niet alleen voor die partij zelf, maar vooral voor Vlaanderen, dat, door een hopeloos foute politieke setting en strategisch geklungel van de groene fractie, de aansluiting mist met het verhaal rond milieu, gezondheid, levenskwaliteit. Want daar draait het om.

Is ecologisch bewustzijn niet een heel klein beetje ‘conservatief’?

Het dwangmatig achternalopen van de ‘progressieve gedachte’ schijnt de partij steeds verder te duwen in de richting van de politiek-correcte consensus en het ongezonde gezelschap van SP.A en VLD,- waardoor een fundamentele discussie rond waarden en strategie niet meer aan de orde is. Een mandataris, die uit schrik voor partijrepresailles anoniem wenst te blijven, verwoordde het zo: ‘Het ergste van al was dat onze slogan – Groen! is nodig voor een progressief beleid – niet bleek te kloppen. Gent en Antwerpen hebben waarschijnlijk nooit progressievere beleidsplannen geschreven als vandaag. Veel groenen zouden geld geven om zo’n beleidsplan mee te kunnen uitvoeren.”’. (De Morgen van 5/1)

Indien het los zou komen van die progressistische kramp, kan het ecologisch verhaal wel degelijk bij ons een publiek draagvlak krijgen. Als Vlaanderen toch overwegend ‘conservatief’ denkt en voelt, dan mag dat woord eindelijk eens ten volle worden ingevuld: ‘behoudsgezindheid’ gaat ook, en misschien vooral, over het handhaven en verbeteren van levenskwaliteit. Het is dus conservatief, in de mooiste zin van het woord, om het vrachtwagenverkeer dat over onze wegen dendert (overigens vooral internationaal transitverkeer waar we economisch nauwelijks wat aan hebben), in te dijken. Het is ook ‘conservatief’ om kleinschalige, diervriendelijke landbouw te herwaarderen, die opnieuw de biefstuk van vroeger op tafel kan brengen, in het besef dat het beest op ons bord ook een leven heeft gehad. En het is ‘conservatief’ om bijvoorbeeld te protesteren wanneer een tapijtenmagnaat in Waasmunster zomaar een openbare weg afsluit doorheen een recreatiegebied.

Anderzijds blijkt het ‘progressieve discours’ zich niet met levenskwaliteit bezig te houden, maar met de heilige koe van de vooruitgang. In het als tractaat vermomd verkiezingspamflet van Guy Verhofstadt, het ‘4de Burgermanifest’, wordt o.m. uitgebreid de lof gezongen van de auto-industrie en de farmaceutische sector. Onder het motto ‘optimisme is een plicht’ worden alle kritische geluiden omtrent de op hol geslagen consumptiemaatschappij weggelachen. Ons land is de trieste koploper van Europa inzake het slikken van anti-depressiva en zelfmoorden. In naam van die vooruitgang draaien we mee in een uitzichtloze spiraal van concurrentie en rivaliteit, terwijl er eerder grote behoefte is aan onthaasting en bezinning over waarden die echt tellen. Graag wat meer ‘conservatief’ dus, even ophouden met doorhollen. Waar wachten de groenen nog op, om ons te verleiden tot een herwaardering van levenskwaliteit?

De wortels van deze partij liggen nochtans wel degelijk in dit verhaal van behoud en herstel: was het niet pater Luc Versteylen die begin de jaren ’70 met zijn actie tegen het Oelegemse Duwvaartkanaal, dwars door een natuurgebied, aan de bron lag van ‘Anders Gaan LEVen’? En, veel verder terug, hebben de grote Vlaamse landschapsschilders niet steeds weer gezocht naar dat mystieke moment van verzoening tussen mens en natuur, in het besef dat we allemaal behoren tot één ecosysteem?

Groen! is dus ontworteld. Het ergste wat een milieupartij kan overkomen. Groen! moet zich dringend herbronnen, maar heeft haar geheugen weggewist. Ooit zal Vlaams Groen haar zo gehate tweelingzus, helemaal aan de andere kant van het politieke halfrond, maar in dezelfde protestgolf van de jaren ’70 ontstaan, misschien wel de hand moeten reiken. Dat moment wil ik nog meemaken, voor ik natte voeten krijg.

Advertenties

14 Reacties op “Groen! moet dringend op zoek naar zijn wortels

  1. Zeer goed geschreven, mijn compliment.
    Misschien toch nog vergeten te vermelden dat het juist die zelfverklaarde superverdraagzame groenen zijn die aan de aanzet gegeven hebben voor de politieke uitsluiting en het negeren van een kwart van de bevolking.
    Daar waar zij die door die zgn. groenen “verzuurden” worden genoemd wél met iedereen willen praten, onderhandelen en zelfs samenwerken.

  2. Ik ben het volledig met u eens. Alleen jammer dat uw artikel ook niet het “groene gehalte” van de Vlaamsgezinde partijen als CD&V, N-VA en Vlaams Belang onder de loep neemt. Daar kan heel wat over gezegd worden. Neem nu het standpunt van deze partijen over zaken als kernenergie, jacht en vogelvangst, kyoto, mobiliteit, veeteelt enzovoorts… Ik vind dat zanger Arno het tijdens een interview op de VRT het goed verwoord heeft. Hij stelde zich de vraag wat je met een onafhankelijk Vlaanderen bent, als binnen enkele decennia de kust in Koekelberg ligt? En Johan, wat vind jouw zoon Hermes trouwens van het artikel? 🙂

  3. @David Joly:

    In enkele decennia de zee met honderd meter doen stijgen: sterke voorspelling, maar zij komt dan ook van een nuchtere expert. De laatste zin vind ik er ver over…

  4. Goed, Arno is een artiest en geen wetenschapper, maar zijn boodschap is toch duidelijk. Wat heb je aan een zelfstandig Vlaanderen, dat rijk en welvarend Vlaanderen, als het verloederd en vervuild is?
    En waarom is die laatste zin erover? Geen gevoel voor humor meer op een webstek als deze?
    Enfin soit, arm Vlaanderen… komt het nog wel allemaal goed?

  5. Het antwoord op jouw vraag vind je in het volgende stuk van Johan. Door aan de vader te vragen wat zijn zoon ervan vindt treed je ongevraagd in een familiariteit.

  6. Hoezo familiariteit? Hermes is gewezen schepen, en nu actief gemeenteraadslid voor Groen! in de oppositie te Overijse, een streekgenoot van mij. Een verkozene des volks, een publieksfiguur dus, net zoals Johan als columnist in tijdschriften en kranten. Waarom mag die vraag dan in godsnaam niet gesteld worden?
    Trouwens, tot nu toe heeft Hermes goed werk geleverd. Of mag dat ook niet gezegd worden Raf?

  7. @David:

    Rustig, rustig. Hermes is politicus en zal wel goed werk leveren. Johan is publicist en levert uitstekend werk (daar kan ik over oordelen). Waarom dan op deze plek de zoon met de vader confronteren. Zoals Johan schrijft in zijn vorige stuk (De fluwelen terreur van het levensgroot portret-Over postmoderne gezelligheid en geënsceneerde familiariteit), drijft dit land te veel op familiariteiten en ons-kent-ons-toestanden.

  8. Ook interessant om te lezen:

    “’t Zijn weiden als wiegende zeeën. Wanneer treden de Groene Leeuwen aan?” door Dirk De Haes (verschenen in Meervoud nummer 13, juni 1995!)
    “Over kernenergie en de Vlaamse Beweging (door mezelf in Spoorslag nummer 3, juni 2002)
    “Agalev is geen geloofwaardige groene partij meer” (door Sp. in ’t Pallieterke; 30 oktober 2002, als reactie op mijn artikel)
    “Vrijbuiter en Vlaamse Beweging” (door Vrijbuiter! op hun webstek http://www.vrijbuiter.org)

    En nu hou ik mijn bakkes. 😉

  9. Manu Claeys

    Groen! krijgt het advies om meer aan het buikgevoel van de Vlaming te appelleren. Zou het? Wellicht wel, ten dele. Maar in uw zeer leesbare stuk over de Belgische asfaltcultuur maakt u dan weer brandhout van het buikdenken van onze medemens: tot en met nefast voor de ecologische zaak. De buikvoelers bij uitstek krijgen er dan weer een veeg uit de pan omdat ze archaisch-industrieel denken. Quoi faire?
    Een politieke partij als Groen! wil, me dunkt, in eerste instantie toch vooral consequent proberen te zijn, buik of geen buik. Niet?

  10. Beste Johan, gij groene rakker met bruine oorlellen!
    Groen heeft alleen zin als splinter. Alle partijen die on-politiek aan politiek doen, zijn geldig. Ze reproduceren de natuur in haar meest essentiële zin.
    Degene die grote bewegingen en partijen willen bouwen mogen rustig voort doen, enkel ze zullen eeuwig geconfronteerd worden met ruzies, afsplitsingen en onenigheden, niet op het minst omdat lokaal aanwezige kennis steeds conflicteert. Ze zullen nooit de magie van de zwerm ervaren.Een wereldwijd netwerk van een miljoen kleine groepjes kan nooit door een van de bestaande politiediensten plat gelegd worden, geen leiders kunnen uitgesloten worden wegens recuperatie of corruptie, geen hoofdkwartieren zullen bestormd worden en er zullen geen databases in beslag genomen worden, geen centraal comité zal geïnfiltreerd worden. Het tijdperk van de grote politieke monsters is voorbij, lang leve de eenvoudige mieren wiens subtiele bewegingen tot massale verandering leiden!
    Ik pleit voor een ondergrondse mierenstaat zonder structuur maar met een enorme zelfdiscipline. Misschien is dat wel de echte boodschap van groen, hoe seniel die drie oma’s die je citeerde ook mogen zijn. Vera Dua is een walgelijk verschijnsel, maar ooit komt Versteylen terug. Niks moeder natuur, wel vader kosmos. Daar ga ik voor plat en geef me over.
    Gegroet, on-gezellige gezel!

    A.

  11. @Manu Claeys: …toch vooral consequent proberen te zijn…

    Is consequent zijn, een waarde op zich, of kan je consequent in de verkeerde richting bewegen?

  12. Beste briljante Johan,

    Proficiat met deze scherpe analyse! Vergeet ook niet dat Groen! zich totaal verbrand heeft aan een regeringsdeelname met 2 zwakke ministers Aelvoet en Deleuze. Kleine regeringspartijtjes krijgen altijd het snelst te kampen met interne krititek (kijk maar naar de VU en de N-VA), net omdat ze zo een gemakkelijke prooi zijn voor de grote, beter omringde en stabielere, partijen. Daarnaast hebben ze mee geholpen om een put te graven voor de N-VA door de 5% drempel goed te keuren, waarin ze dan zelf gevallen zijn (oh ironie). Tot slot is het sinds 2003 een rood partijdictaat om zich zo groen mogelijk te profileren om het de groenen zo moeilijk mogelijk te maken (cfr overstap Bart Martens en Guidone). Dus in mijn ogen is Groen! overbodig geworden, althans tijdelijk. Allerlaatst wil ik ook zeggen dat ik nooit begrepen heb dat Groen zich zo Belgisch profileert. Het is niet omdat je met wereldproblemen bezig bent dat je identiteit ineens verdwijnt, wel? Je kan toch perfect én Lubbekenaar én Brabander én Vlaming én Europeaan én wereldburger zijn of niet? Of is het de connotatie met het VB dat hun hiervan weerhoudt?

    Ik nodig je ook uit op mijn webstek voor meer politieke discussie en standpunten:

    http://www.bloggen.be/theotuurt

  13. en passant

    Vera Dua onlangs in de krant : “Anders gaan leven, dat is voor na de politiek”.

    Ja, dan kan je beter de boeken dichtdoen natuurlijk. Groen!, toen noch Agalev, heeft elke geloofwaardigheid verloren toen de partijstatuten werden aangepast op het moment dat de door U genaamde bomma-generatie volgens de statuten na 2 ambtstermijnen de baan moest ruimen.

    Als Agalev elke 8 jaar aan personeelsvernieuwing had gedaan, dan was de partij nu springlevend.

    Zelfs Poetin of Bush zal de wet niet aanpassen om een derde ambtstermijn te kunnen doen. Say no more.

  14. Pingback: David Joly - » Linkdump (#1)