‘Optimismus ist Pflicht’

Een kritische lezing van het ‘4de Burgermanifest’

Guy Verhofstadt is wverhofstadt8.jpgeer bevallen van een werkstuk, en we zullen het geweten hebben. Het ‘Vierde Burgermanifest’ werd met een groots media-offensief boven de doopvont gehouden,- na een luidschallende prelude ten behoeve van de VLD-militanten, medio December, in het Brugse Concertgebouw (is dat ding voor zoiets neergepoot?).

En de bombarie gaat verder: zo dadelijk, in het tweede weekend van februari, strijkt de VLD-kermis neer op de Heizel voor een heus symposium rond het gedachtegoed van de grote roerganger. Tot juni moet dat duren: het moment dat we met z’n allen Guy Verhofstadt als een Caesar zullen plebisciteren. Dat is althans het scenario. Ondertussen speelt de geaccrediteerde pers de rol die van haar verwacht wordt: de stappen van de campagne coveren, zonder teveel kritische commentaar. Daar zal wel iets tegenover staan. Vermoeden we. Tijd dus voor een échte inhoudelijke discussie, zoals Guy het wou…

Lees het artikel        Dit artikel openen in PDF-formaat

Advertenties

15 Reacties op “‘Optimismus ist Pflicht’

  1. Een doorwrocht en prachtig artikel ! Te moeilijk voor de huidige kopstukken van Somers.
    Hoofdbekommernis is voor het ogenblik de nieuwe naam voor VLD-vivant. Kan naar men zegt OpenVLD worden, om erbij te voegen: ‘het duivenkot voor mens en idee’. Langdurig op te hokken !

  2. Menno Theeuwis

    Zelden zo’n snijdende en subtiele analyse gelezen.
    Ik heb over Karl Popper indertijd mijn licentiaatsthesis gemaakt, en het is ergerlijk om vast te stellen hoe hij door de broertjes Verhofstadt misbruikt wordt voor iets totaal anders.
    Die gemeenplaats ‘optimism is a moral duty’ wordt tegenwoordig door elke duivenbondvoorzitter of plattelandsburgemeester geciteerd op hun nieuwjaarsspeech.
    Dat optimisme is trouwens Hegeliaans en Popper was absoluut tegen Hegel.
    Paul Feyerabend en Bertrand Russel hebben die Popper-uitspraak allang weer in de context gesteld waaruit hij voortkwam: een existentiële uitspraak over collectieve verantwoordelijkheid naar de toekomst toe. Met politieke blufpoker heeft dat niets te maken.
    Enfin, ik heb me lange tijd niet meer zo goed met een tekst geamuseerd als met deze.

    M.T.

  3. Jan Braeken

    Inderdaad, messcherpe analyse van een bijzonder botte VLD-man. ‘Hij overschreeuwt zijn verdriet’ zou een te weinig bekende, schitterende Vlaamse kinderpsychologe van onze Guy kunnen zeggen. Ikzelf zeg : Guy is hét product van onze onderontwikkelde meerderheidskiezers in een ‘ontwikkelingsdemocratie’. Ontwikkelde democratie vergt een verhoging van 20 niveaus. Er zullen nog decennia wérkelijke internettoegang voor iedereen nodig zijn (met alle cursussen van alle universiteiten gratis daarop beschikbaar, gezien vrije informatie de eerste voorwaarde voor intelligentie is), en vijftienurige studieweken in dertigurige werkweken eer mensen verstandig genoeg zijn om dergelijke clowns daar te plaatsten waar ze thuishoren : in een theater, als symbool van belachelijkheid.

    Inmiddels blijft er ons niet anders over dan inderdaad staallhard te reageren tegen zoveel soorten oneindig bedrog die deze man maar blijft uitvinden. Een alternatief ? Een nieuwe partij oprichten ? Mensen bedriegen daarvoor elkaar allemaal nog teveel zelf.

    Ik ben dus verschrikkelijk pessimistisch Guy, en dikwijls razend kwaad over zoveel ongelijkheid en geweld rond mij. Het doet soms vreselijk pijn hier vanbinnen en ik voel mij dan radeloos ongelukkig als ik zie wat mensen elkaar aandoen, ook ministers. Maar ik vrees dat die gevoelens dichter bij de waarheid liggen dan een valse glimlach, en dat de pillen van de minisiter die ik niet neem inmiddels alle gevoelens in hem hebben verdraaid en verdoofd. Vandaar dat er zo moet geschreeuwd worden om het doffe geluk toch nog wat levensechtheid te geven.

    J.B.

  4. Jan Braeken

    Nog een kleine ‘toevoeging’ bij mijn eerste commentaar.
    Hofstatisch ‘Structureel Openbaar Optimisme’ lijkt inderdaad heel erg Nazistisch en zelfs Orwelliaans 1984. Het is een klap in het gezicht van alle mensen die op dit moment depressief zijn en hevig lijden. Maar wanneer men spot met tranen zal men een hete asregen van geweld over zich krijgen. Dat toenemende geweld is vandaag in België overduidelijk te zien ; we hoeven daar niet over te schreeuwen, het schreeuwt zelf. Het contextnihilisme dat in de populaire verslaggeving daarover vandaag luid maar onzichtbaar doorklinkt is hetzelfde contextnihilisme dat Guy hanteert als hij bijvoorbeeld lachend en spelend met onze vriend Poetin praat. Het is één ding in België optimistisch te doen, een ander ding is het de waarheid in het buitenland over de vermoorde journaliste Anna Politkovskaya te koppelen aan die van het binnenland, en politiek consequent te zijn. Daarvoor is echter de eindeloze moed van Anna Politkovskaya nodig, die noch Guy noch onze goede vriend Karel De Gucht ooit zullen hebben. Er zijn nog duizenden van die verborgen, monsterlijke buitenlandse en binnenlandse contexten, die elke vorm van optimisme tot een schande maken. De realiteit en de waarheid laten echter niet met zich spotten, want zij vormen en zij zijn onze hele planeet. De waarheid geselt en de realiteit dwingt, op alle vlakken, althans voor hen die ze negeren. Ook dat bewijst de geschiedenis, die een zeer groot deel van al die contexten voor haar rekening neemt.

    J.B.

  5. t’ is plezant uw teksten te lezen.
    Vooral om twee redenen :
    je hebt gelijk, maar je krijgt geen gelijk.

    Voor masochisten breekt nu een gouden tijdperk aan : ze kunnen hun leven geven voor “de goede zaak”. Op voorhand verloren, dus gewonne, zegt de verslaafde aan het lijden.
    Escapisten zien de ondergang van “het avondland” , kijken opzij, en regelen een uitbolbestaan, met gebruik van uitgespaard geld op verwarmingskosten. La vita est bella : zichzelf verplichten tot een (“cynisch” ) positivisme : genieten zoals een struisvogel. Worsten en wijn aan touwen aan het eigen plafond : Alexandre le bien-heureux. Aprés moi le shit….en zelfmoord op 70… geen wit-geel gezaag aan mijn gehypothekeerd bed.

  6. Deze analyse is, naar mijn mening, van bedenkelijk allooi. Het is geen analyse maar gewoon een cynische klaagzang waar vooral op de man en zeer weinig op de bal wordt gespeeld (ik ban niet geïnteresseerd in het privé leven van Mabel Wisse Smit).
    Trouwens, wie F. Fukuyama afschrijft zomaar in het hoekje van de neo-cons duwt, gaat volledig voorbij aan diens analyse van de postmoderne mens.
    Conclusie: een kritische analyse van een tekst is geen belerende kritiek vanuit een ivoren toren, maar het (actief) interpreteren van de tekst waardoor de sterktes en zwaktes worden blootgelegd.

  7. Menno Theeuwis

    Beste Jonas Muggenzifter

    Ik daag U uit om ergens in de pers een artikel te vinden waar het burgermanifest zo scherp en onbarmhartig ontleed wordt. En zo hoort het ook met een discours dat vanuit de macht geschreven is. Akkoord, af en toe laat Sanctorum zich verleiden tot een Spielerei (de drugprinses-hoer Mabel, maar het verhaal is wel authentiek). Toch wordt dit soort analyses, gekoppeld aan een stuk historische kritiek, veel te weinig geschreven.
    En ‘ivoren toren’, diè term is toch wel echt ongepast als we over Sanctorum spreken, de filosoof die zichzelf naast een ezel afbeeldt…

  8. Vernaeve Jozef

    Zeer goed artikel waar men duidelijk maakt dat kwaliteit schuilt in diversiteit en ja waar men spelbedervers moet koesteren want zij schoppen deze schijn maatschappij verdomd een geweten. Verhofstadt meende het goed met zijn eerste burgermanifest, maar zoals altijd heeft de macht hem alle zin voor de werkelijkheid doen verliezen. Macht blijft zich nog altijd bestendigen en hun global village theorie is daar een prachtig product van. Laat Prigogyne zijn chaos en fusie maar blijven en ja er moeten verschillen blijven , we zijn niet allemaal dezelfde, alleen stellen we vast dat we toch in een maatschappij leven waar je de clubleden hebt en de niet clubleden en dat de kloof altijd maar groter wordt. Ik ben dus fier van een spelbederver te zijn want dat bewijst dat ik nog mijn eigen denken heb. Proficiat dat ik dat gevoel krijg na het lezen van uw artikel dat nu eens geen marketing praat is !

  9. Hendrik De Jaegere

    In grote lijnen ben ik het eens met deze analyse, die ook knap verwoord is. Ze mogen bij Menzo blij zijn dat ze zo iemand hebben, die dat wil publiceren tussen het vrouwenondergoed. Waarom springen ‘kwaliteitsmedia’ als De Standaard en Knack hier niet op?
    Eén opmerking toch: dat Westvleteren-verhaal vind ik iets te kneuterig, en vlakt een beetje het sterke alternatief af van Perelman, Prigogine enz. Niet-bierliefhebers zullen de al te klein-Vlaamse afsluiter maar matig appreciëren.
    Voor de rest: alleen maar bewondering.

  10. Het opgeklopte positief denken van Guy brengt hem tot de uitspraak (met Prigogine’s chaostheorie onverwerkt in het achterhoofd) dat een appel omhoog kan vallen. Dat is pas voluntarisme. Hij verbaast vriend en vijand met het uitstallen van geleende eruditie, en poogt gezag daaraan te ontlenen. Tweemaal lenen voor de prijs van één. Voor iemand die na twee regeringstermijnen geen bewijzen kan aandragen van zelfs maar
    een middelmatig bestuur, is de blik op de toekomst de enige uitweg. Met de hulp van een spindoctor die het begrip carte blanche bijna herdefinieert, en ten koste van een partij die na enkele ter afschrikking bedoelde defenestraties steeds meer in een oligarchische greep is beland, dient nu maar één doel nagestreefd: de bestendiging van de macht, en dan liefst in zijn paarse versie. Zoals iedereen kan vaststellen spelen de kranten het grote Guy-spel vlijtig mee. We mogen ons gelukkig prijzen dat er links en rechts (hmm) iemand als J.S. met filosofische vrijmoedigheid en af en toe een vrolijke zijsprong naar de Vlaamse binnenpleintjes in die geöliede en perfiede imagomachine zandkorrels en kiezelsteentjes werpt, zodat zij sputtert en haar schabouwelijk ontwerp blootkomt voor de ogen van iedereen.

  11. Jan Braeken

    Tweede toevoeging.
    Ik ben verbijsterd van de literaire kwaliteiten en de eruditie van iedereen die hier heeft gereageerd. Proficiat allemaal. België is nog niet dood. En de ambivalentie, die sublieme ambivalentie Jo, haalt ons nog altijd allemaal vrolijk onderuit.

    Wat Jonas betreft kan ik hem alleen maar steunen. Net zoals Johan Sanctorum ons hier op briljante wijze laat zien dat kritiek levensbelangrijk is, zo laat Jonas zien dat kritiek op kritiek nog belangrijker is. Niemand bezit de definitieve waarheid, ook Johan Sanctorum niet, en ik ben er zeker van dat hij dat ook nooit zal beweren. Kritiek tot de derde macht moet dus nog volgen, want met de kritische machtsverheffing stijgt ook de belangrijkheid. Wie zal ons ooit een kritiek tot de honderdste macht leveren ? Die persoon wil ik onmiddellijk ontmoeten !

    Wat onze lieve Fukuyama betreft Jonas kan ik kort zijn : als hij zijn vette bankrekening half zou leeg maken ten gunste van mij zou ik hem een blik waardig gunnen. Wat hij ook schrijft, en wat voor belang het ook zou hebben : als hij niet doet wat hij in overloze woordenstromen zegt – het einde van de geschiedenis proklameren impliceert zelfmoord plegen – blijft dit mannetje voor mij een walgelijke kapitalist en dezelfde Prozac-slikkende mechanicist als Guy, die allebei met Bush en zijn hond tegelijk in bed kunnen kruipen om definitef uit te maken wie nu de hond is. Er zijn in het verleden al genoeg filosofen geweest die allerlei ‘revolutionaire inzichten’ hebben geponeerd, en u ziet vandaag op onze planeet het resultaat : de waanzin is bijna kompleet. Dit betekent dus dat GEEN ENKELE filosoof er tot nog toe in geslaagd is iets wezenlijk bevorderlijks en absoluut fundamenteels te zeggen, zodat de mensheid definitief in de goede richting werd gestuurd. Maar ok, dat is slechts een stelling.

    Ik blijf ook nog af en toe optimistisch, zoals een mens dat moet doen om niet op de bodem van de afgrond te pletter te slaan (hoewel er geen bodem is, maar des te dieper men valt des te meer de angst stijgt, dus ook in angst moet men zijn grenzen respecteren). De geschiedenis leeft vandaag zoals zij nog nooit geleefd heeft, en soms kan ik daar verschrikkelijk goed mee lachen.

    In het Engels zegt men het mooi :

    Cheers !

    Jan

  12. Ach die Popper, wat een schraalheid van denken, wat een dorre boekhouding van de geest. Eigenlijk zouden de broertjes Verhofstadt beter eens ’Die Welt als Wille und Vorstellung’ lezen. Daarin geeft Schopenhauer haarscherp aan wat Sanctorum beweert: de wil is de grootste illusie. Machthebbers die zich op de wil beroepen, zijn gevaarlijke fantasten. Ik weet anderzijds niet of het Nirwana in Westvleteren ligt. Het ligt voor iedereen ergens anders. Maar dat het Gentse Concertgebouw, het Atomium en de Heizel langzamerhand vervloekte plaatsen beginnen te worden, zoveel is zeker. Vroeger vond ik het Atomium grappig, nu Verhofstadt er zijn pretentieus-dom boekje heeft voorgesteld, is het grotesk en heeft het zelfs iets dreigend. Een enorme schaduw over ons bestaan. Macht die zichzelf hypostasieert tot energie, biologische drift. Terwijl het eigenlijk maar gaat om een hyperkinetische vijftiger die vecht tegen de dementie. Had Hitler ook op het einde.
    Ik heb me met deze tekst van Johan niet zo lekker gevoeld als anders, veeleer is hij verontrustend-geniaal. Een kijk in de afgrond. Maar misschien wil ook ik teveel en biedt niet-willen het echte inzicht. Adieu, filosoof, ik duik weer de nacht in.

    A.

  13. Nog een weetje: Popper was lid van een Britse denktank, gesponsord door de overheid, die zich vooral bezig hield met het inschatten van eventuele communistische opstanden en hoe er accuraat op te reageren. De theorieën werden in praktijk omgezet in Zuid-Afrika, waar de Apartheid dus als een anticommunistisch middel werd aanzien.

  14. ik zou graag hebben dat de politiekers en de koning ne keer gaan lezen op: http://www.vansantkarel.be

    hulp verwachten deze mensen allang niet meer van de politiekers zakkenvullers.

    God zal ze lonen.!!

  15. timmermans etienne

    De waarheid is te vinden ,alleen moet men ze willen zien .De uitspraak eendracht maakt macht ,afkomstig van het oude Rome en daarna gebruikt door het fascistische regime van Mussolini is er een die naar goeddunken kan worden gebruikt .Toch vreemd dat dit nu al sinds het ontstaan van ons land ook ons credo is .In plaats van oude wijsheden in nieuwe zakken te verkopen zou het nuttig zijn om eens een beleid te voeren dat is gericht op een globale aanpak .En dan denk ik aan bv de alsmaar groter wordende menselijke belasting op onze planeet .Maar dat zou een enorme inpakt hebben op hun populariteit en daarom is dit geen optie.Voor de rest een zeer accurate analyse van het fenomeen Verhofstadt waar we helaas nog een tijdje mee zitten opgeschept