De Vlaamse republiek is nog steeds een fata morgana

Zijn de Vlamingen wel rijp voor hun democratie? 

Op 14 Mei woonde ik een boeiend politiek debat bij in de Dilbeekse Westrand, georganiseerd door de VVB, met als thema: Brussvancleemput.jpgel-Halle-Vilvoorde. De discussie was snedig, soms bits, maar alleszins verhelderend. Tot mijn verbazing echter zat ik middenin een groepje hevige supporters van één bepaalde Vlaamse partij, die zich geroepen voelden om luidkeels hun ongenoegen te uiten over de stellingen van andere sprekers. Soms kwam het tot gescheld (‘Verrader!’, ‘Krapuul!’) en was het debat amper nog te volgen. Eerlijkheidshalve moet ik erbij zeggen dat hun favoriete spreker wél uitblok in welbespraaktheid en dossierkennis. Zijn aanhang daarentegen, die hij deskundig bespeelde, leek me eerder het publiek van een boksmatch.

Bij dit soort gelegenheden stel ik me dan de vraag of de Vlamingen die het hardste roepen om hun eigen staat, wel klaar zijn voor een volwassen discussie binnen hun democratie. Leerzame lectuur in dat verband is bv. Geert Van Cleemput’s boek ‘Vlaams geblokkeerd’,- het relaas van een korte partijpolitieke ervaring op de studiedienst van wat toen nog het Vlaams Blok heette. In het kort komt zijn analyse erop neer dat het VB zichzelf veroordeelt tot een steriele oppositie door de straatvechtersstijl van Dewinter; dat het cordon sanitaire het koninginnestuk is van een neo-Belgicistische strategie (met het vermeende ‘racisme’ als dooddoener,- een analyse die ikzelf, min of meer gelijktijdig met de auteur, in juni 2006 uitbracht); en last but not least: dat het politiek isolement van de partij de zittende bonzen eigenlijk goed uitkomt en elke open discussie bij voorbaat aborteert. Het Vlaams Belang kan zich electoraal behoorlijk handhaven, maar ondergaat een soort mentaal zelfvergiftigingsproces door een gebrek aan instroom, vooral van kritische massa: daardoor moet de partij steeds sloganesker de onderste regionen van de samenleving bewerken. De grote verliezer is het flamingantisme zelf: het VB is de beste levensverzekering voor het Belgique-de-papa, waarbij de reguliere pers al haar pijlen verschiet op de gedoodverfde zondebok.

Met de slotstelling van de auteur ben ik het absoluut oneens.Van Cleemput ziet de oplossing in machtsverwerving van de Vlaamse beweging, ‘in media, onderwijs, de zakenwereld, het middenveld, de vakbonden, de Kerk’. Dat is een institutionalistische visie die voorbijgaat aan de noodzaak van een cultureel bewustwordingsproces en de rol die een verlichte avant-garde daarin moet spelen. Het zijn nu net de intellectuelen die het dode moment moeten overwinnen, niet de strategen. Misschien moeten we de opmerking van Lodewijk XIV indachtig zijn, dat de pennen van Voltaire en Rousseau de doodsteek aan het Ancien Régime hebben gegeven. Zij waren de wegbereiders van de Franse Revolutie én de inspiratie achter de grondwet van nieuwe naties zoals de V.S. Het drama is nu net dat de Vlaamse intelligentsia, op hier en daar een witte raaf na, zich als volgzame ‘klerken’ (zoals GVC ze zelf noemt) laten gijzelen binnen de vicieuze cirkel van persoonlijke ambities, politieke correctheid en het conservatief-Belgische statusquo. Het kapen van macht of het zich inkopen in elitaire clubs doorbreekt die cirkel niet, omdat macht als vanzelf altijd weer het zwaartepunt van het establishment zoekt, en zich in essentie tegen elke verandering keert. De Vlamingen hébben de macht, dat is het probleem niet: ze missen evenwel het zelfrespect om na A ook B te zeggen, en de tafel schoon te vegen.

Een conclusie die zich opdringt, na het lezen van de Van Cleemput-story, is alleszins dat rechtgeaarde intellectuelen in een partijkader niets te zoeken hebben, noch bij het VB, noch bij een andere partij. Er is nog zoiets als een kritische buitenwacht nodig, mondige enkelingen die een en ander nauwlettend observeren en analyseren, al dan niet onder de vleugels van een ‘denktank’ die buiten de partijpolitiek staat. Hier moet in de eerste plaats het debat gevoerd worden rond de grondwet van de toekomstige Vlaamse natie, open en fel. Welk soort samenleving plaatsen we tegenover de door elites gedomineerde operettestaat van 1830?Tot op vandaag is die Vlaamse natie nog steeds een fantoombegrip, een fata morgana die opdampt uit de belegen rethoriek van ijzerbedevaarten en zangfeesten. Er zit te weinig modern esprit in de Vlaamse beweging, die gevangen zit tussen een boekhouderslogica en kerktorenromantiek. Ik heb het dan ook moeilijk met Van Cleemput’s fetisjistische benadering van het woord ‘nationalisme’. Niet omdat het een taboe zou zijn, maar omdat het tot een verouderd, 19de eeuws referentiekader behoort, ook de softe variant die ‘volksnationalisme’ heet. Begrippen als kleinschalig zelfbeheer, decentralisatie en ecologische zorg zijn veel vruchtbaarder voor de preconstitutionele brainstorm, en kunnen ook een brug slaan naar links, want een Vlaanderen van pastoors en kruideniers, sorry, daar wil ik niet in wonen.

Voor de rest heeft de uitslag van 10 juni weinig belang: ze zal een regering opleveren zoals te voorzien en te verwachten was,- een consolidatie van het machtsoverwicht van de ‘drie grote politieke families’ die het in België al meer dan 100 jaar voor het zeggen hebben. Het is tragikomisch dat flarden van de oude Volksunie zich over deze drie families hebben verspreid en dus de restauratie mee in de hand werken. De rest telt niet mee, het waarom wordt in Van Cleemput’s boek uitgelegd.

‘Vlaams Geblokkeerd’, uitg. Manteau, 2006, paperback, 383 blz

Advertenties

Een Reactie op “De Vlaamse republiek is nog steeds een fata morgana

  1. Carpe Diem

    “Begrippen als kleinschalig zelfbeheer, decentralisatie en ecologische zorg zijn veel vruchtbaarder voor de preconstitutionele brainstorm, en kunnen ook een brug slaan naar links, want een Vlaanderen van pastoors en kruideniers, sorry, daar wil ik niet in wonen.”

    Ik zou zeggen: vrijheid, libertarisme en economisch verantwoord (kapitalistisch) denken. Waarom zouden we 7 miljard Euro LIDGELD (lees:transferten) moeten betalen aan België waar we niets voor terugkrijgen. Moest dit het saldo zijn dat België aan Europa zou moeten betalen om lid te blijven dan waren we er al lang uitgestapt.


    “Hier moet in de eerste plaats het debat gevoerd worden rond de grondwet van de toekomstige Vlaamse natie, open en fel”

    Volledig mee eens. Bravo! Publiek werk maken van die onafhankelijkheid.