Is er cultuur voorbij het wow-effect?

Kritische achtergrondreflecties op het Bamford-rapport  (1/12/07)

De tempels van Abu Simbel in Egypte, de Gilles van Binche, het opebamford.jpgragebamford.jpgbamford.jpgbouw van Sydnebamford.jpgbamford.jpgy, de scheepslift van Strépy bij La Louvière, de binnenstad van Firenze, de partituur van Beethovens 9de symfonie… wat hebben ze gemeen? Juist, ze behoren tot de wereld-erfgoedlijst van de UNESCObamford.jpgbamford.jpg, het culturele departement van de V.N.
Nu ja, de compleet nutteloze en meestal defecte scheepslift van Strépy kwam er door de Belgische wafelijzerpolitiek en schittert veeleer als surrealistisch meesterwerk dan als wonder van technisch vernunft. En het is de Beethoven-partituur die de eer te beurt viel, het hoopje papier dus dat zich in de Staatsbibliotheek van Berlijn bevindt, niet de muziek zelf.
Wat wordt er gered en wat gaat er teloor? Het loont de moeite om na te gaan, op welke definitie van ‘cultuur’ heel die wereld-erfgoedgedachte steunt. En hoe die visie binnensijpelt in onze eigen kabinetten van cultuur en onderwijs.
Lees het artikel  
Dit artikel openen in PDF-formaat

Advertenties

11 Reacties op “Is er cultuur voorbij het wow-effect?

  1. Ik was op de lezing die Johan Sanctorum hierover gaf in Eeklo (29/11). De lezing maakte grote indruk op het publiek en bevat een aantal denkpistes die Frank Vandenbroucke zou moeten bestuderen. Achter de figuur van Anne Bamford schuilen inderdaad een aantal ideologische premissen (‘aanpassen aan de vrijemarkteconomie, prestatiemaatschappij…) die nodig aan de oppervlakte moesten gebracht worden door een kritisch intellect.
    Ik ben ook enorm gecharmeerd en ontroerd door de gevoeligheid waarmee Johan het kunstwerk ‘De ontbonden fietser’ benaderde, gemaakt door die kinderen uit het bijzonder onderwijs.
    Afwachten of ze in Brussel zo ‘open’ zijn om nu echt de discussie op te starten.

    Chantal

  2. We hebben nood aan bakens, rituelen, herkenningspunten. Jazeker. Mijn baken is mijn bed. Mijn ritueel is slapen. En mijn herkenningspunt is de zon die bij het ontwaken door de gordijnen schijnt.

  3. Ik vind dit inderdaad een waardevol tegengewicht voor het UNESCO-cultuurglobalisme en de onderliggende marktconforme ideeën. De uitspraak van Anne Bamford, dat cultuureducatie ‘enthoesiaste werknemers moet opleveren”, vind ik ronduit verontrustend. Wat denkt een SP.A-onderwijsminister daarvan?
    Wel vind ik de karikatuur die Johan Sanctorum maakt van het gelijke-kansen-principe wat misplaatst. Alle studies wijzen uit dat cultuur in Vlaanderen door dezelfde middenklasse wordt geabsorbeerd en doorgegeven, alles wat eronder zit valt af.
    Het idee van “traagheid”, als remedie tegen de zapcultuur, vind ik dan weer schitterend.
    Al bij al een boeiend en inspirerend document.

  4. Hoe gaat de Canon-cultuurcel deze kritiek in feite incorporeren? Ik zie dat ze weer allerlei inspraakmomenten en forums voorzien. In de mate dat Sanctorum’s tekst aan bod komt, zullen we weten of het al dan niet voor de schone schijn is…

    Florestan (directeur van een academie, ergens in Vlaanderen)

  5. In zijn kritiek zegt Folkert Haanstra iets dat de link legt met de lectuur van Johan Sanctorum: de visie van Anne Bamford op cultuur, als onderlegger voor uitwisseling, is typisch westers-relativistisch. In bv. de Islamcultuur is dat principe helemaal niet relevant, het is voor hen zelfs iets bedreigend en nivellerend. Het holt de essentie uit. Men kan dat verdedigen of niet, maar het is nu eenmaal een waarde die in niet-Westerse, traditionele culturen sterk leeft.
    En ik wil, als vrouw, nog iets heel persoonlijk zeggen omtrent Anne Bamford: ze straalt ook helemaal het gladde, gepolijste uit. Hoor ik daar iemand zeggen ‘carrière op haar rug gemaakt’? Dat is wel een boute bewering. Maar de diepte van haar decolleté maakt toch wel veel oppervlakkigheid goed.

  6. Cultuurbeleving die problematisch is, hoekig, particulier enz. Het tegendeel van wat ik ervaar bij het luisteren naar Klara en (voor het grootste deel) bij het bekijken van Canvas.
    Ik voel mij voortdurend belaagd door voorgekauwde, gestroomlijnde formats die misschien wel het epitheton creatief verdienen maar daar blijft het dan ook bij.
    Hoe ver moet ‘het systeem’ gaan om steeds maar hogere doses endorfines te genereren? Ons Reward-systeem wordt bij voortdurende prikkeling uitgeput. Een mogelijke uitweg is het aanwenden van ‘traagheid’ als ontwenningskuur.
    Lectuur van Johan Sanctorum werkt verfrissend en is een uitstekend middel tegen indommelen…

  7. “Iets te zeggen hebben”, komt inderdaad overeen met “zand in de machine stooien”. Vertellen wat iedereen WIL horen, is “karrevet”.

  8. Na het lezen van dit schrijfsel kwam bij mij spontaan Joe Roxy in mijn hoofd binnen wandelen. In het Leugenpaleis werd die vertolkt door Bart Peeters, maar de tekstjes waren meestal geschreven door Hugo Mathijssen….en het ging als volgt

    Ik hou van diep nadenken over kunst en cultuur
    Je wordt er niet dik van en het is niet duur.

    En verder is onderwijs er bij mijn weten is onderwijs er altijd op gericht geweest mensen klaar te stomen om mee te draaien in het maatschappelijk model dat op een bepaald moment aanwezig is en domineert. Dus waarom zouden ze wanneer men van cultuur en kunst een te onderwijzen vak gaan maken, er een andere benadering toepassen, dan bij bijvoorbeeld een vak als metaalbewerking? Vroeger leerde je als paswerker in die opleidng vooral met handgereedschap werken….nu met computergestuurde op elktriciteit of persluchtwerkende gereedschappen. ALs handgereedschappen op de werkvloer niet meer gebruikt worden, moet het onderwijs daarvan afstappen dat aan te leren….anders worden er mensen afgeleverd op de arbeidsmarkt die niet mee kunnen op de werkvloer.
    Voor mij sluit dat rapport dan ook perfect aan bij de doelstelling van het onderwijs in het algemeen.
    Toen ik de schoolbanken verliet had ik echt niet het gevoel dat ze mij van alles aangeleerd hadden om van mij een kritisch mens te maken. Neen alles wat ik heb moeten leren had net het tegenovergestelde tot doel. Gewoon al het gehoorzamen en uitvoeren van taken waar je uiteindelijk later alleen maar een diploma voor in de plaats krijgt dat geen flikker meer waard is de dag dat er economisch het een en ander verandert…..zou een eerste en lange belangrijke les zijn in….”doe wat ze u vragen, stel niet in vraag wat je moet doen, en als je er iets voor in de plaats krijgt dat eigenlijk alleen maar devalueert in waarde en zelfs waardeloos is moet je blij blijven dat ze je al dat werk toch maar geven willen….;
    En nu dat blij blijven om een dooie mus, dat pakt inderdaad bij veel mensen. Nadat ze de leeftijd van de leerplicht gepasseerd zijn, gaan ze nog wat verder studeren ook voor een nog hoger diploma. En als ze dan met 2 of 3 universitaire diploma’s op zak in 2007 ergens een jobke krijgen als bediende in een bank; dan springen ze nog een gat in de lucht ook voor de job en de 1650 eur brut die ze daarbij op hun loonbrief zien staan.
    In die gevallen heeft het onderwijs resultaten geboekt die ze voor ogen hadden. Mensen zo ver krijgen dat ze alles doen wat het systeem hen vraagt. De hoogst gediplomeerden zijn zelfs vaak de minst kritische mensen. Want zeg nu zelf om mensen op te bellen en aan te manen dat ze hun schulden nog niet ingelost hebben, daarvoor moet je toch geen 7 jaar universiteit voor achter de rug hebben.
    En dan zijn er mensen bij wie dat geen verf pakt. Ze haken al af op het moment dat ze nog leerplichtig zijn. Ze vervelen zich in het systeem van onderwijs dat van hen marjonetten zou moeten maken. Ze stappen er uit. En dan introduceert met de vakken of het leergebied cultuur en kunst. Zie je die gastjes die dwepen met R&B, haal ze terug op de schoolbanken, versier hen met kunst en cultuur in de vorm van workshops en projecten op school. Pik hun subcultuur op en maak hem tot mainstream binnen de schoopoorten. En zo tussendoor kan je hen weer verder africhten tot consumenten.
    Affin, onderwijs is er gewoon niet op gericht mensen kritisch te maken.
    Dan zou een Europe bol moeten staan van kritische mensen. Maar niets is minder waar.
    Dus wa

  9. andré Vaerendonck

    Goede namiddag,

    Ik vind het allemaal goed en wel maar hoe kan ik nu een kunstwerk beoordelen als ik niet eens weet wat de geldende “esthetische” normen zijn, waar zou ik ze ooit geleerd hebben.
    Dus mijn appreciatie van kunst moet zich jammer beperken tot het al of niet iets mooi vinden.
    En dan kom ik dikwijls tot de vaststelling dat ik bepaalde dingen ronduit “lelijk” vind, terwijl ze ongelooflijke hoge prijzen scoren : soms denk ik dus dat kunst bepaald wordt door zijn financiële opbrengst en door zijn “uniek in bezit krijgen door een of andere ongelooflijk rijke persoon”.
    Maar ik zal me wel vergissen want nogmaals ik heb niet de minste “culturele bagage” dus ik heb NIET het recht een kunstwerk te beoordelen en bovendien weet ik ook wel dat kunst niet alleen “schoon” moet zijn, het mag en misschien MOET ook durven kritisch te zijn m.a.w. bepaalde maatschappelijke toestanden eens stevig op de korrel nemen.
    Maar ook daat geldt voor mij : “Zie ik wel die kritische boodschap van de kunstenaar ?”. Dikwijls zijn bepaalde kunstwerken “ontoegankelijk”, ik vraag me soms af of de kunstenaar zelf wel weet wat hij wil “meedelen”.
    Creativiteit, ik zal dat proces nooit echt begrijpen !!!

  10. tfws mqrjxd phcwd srjxycg