Het kantelpunt van de Vlaamse “kwaliteitspers”

(Verschenen in "Achter het Nieuws", december 2008)

Ik moest even de ogen uitwrijven, die maandagmorgen 8 december, toen ik in de opiniepagina’s van De Standaard op blz. 19 een alarmerend stuk aantrof over de “kwaliteitspers” die onder zware druk van bezuinigingen staat. Vooral het lijstje van ondertekenaars is historisch te noemen: een journalist van De Morgen (Bert Bultinck), broederlijk verenigd met Steven Samyn en Wouter Verschelden van de Standaard, plus nog wat mindere goden van Corelio-filiaal Het Nieuwsblad.

Welk punt wilden deze coalitietroepen van de Vlaamse geschreven media maken? In de vorm van een open brief aan Minister-President Kris Peeters, die na het vertrek van Geert Bourgeois ook nog even snel de media-portefeuille naar zich had toegetrokken, wezen de heren op “het belang van een kwalitatieve pers voor de democratie”, en het gevaar van “cost-cutting en winstmaximalisatie” in deze sector. Eenvoudig gesteld komt het erop neer dat ze overheidssteun vragen voor de pers-in-nood.

Een eerste opmerking gaat natuurlijk over de usurpatie vanwege journalisten van hun eigen media als het over hun job gaat. Over heel dit stuk hangt een corporatistische schaduw van eigenbelang. Springen deze bevlogen journalisten in de bres voor overheidssteun aan de wankelende auto-industrie, de zieltogende horeca, de naar adem snakkende bouwsector? Neen, maar hier is de inzet ook veel groter: “Onze democratie is bedreigd, beste mensen, dit is een kantelpunt!”

Daarmee gaat het stuk van Samyn, Bultinck en C° door een tweede korte bocht: de milde vorm van chantage die spreekt uit het linken van steunmaatregelen voor de pers aan het principe van de vrijemeningsuiting en de kwaliteit van de democratie in deze samenleving. Dit is gewoon grotesk. Zelfs al zouden de Standaard en de Morgen samen op één dag tot niets verdampen: het zou een drama zijn voor de journalisten en hun gezin, maar niét voor onze democratie. De vraag stelt zich zelfs, of onze democratie er niet wel zou bij varen, gezien de voortdurende nieuwsmanipulaties die we voortdurend bij beide media vaststellen, de modderstukjes van DM-papparazi als Tom Cochez, het misbruik van de opiniebladzijden om steeds weer dezelfde mensen over dezelfde thema’s een forum te geven, de obscure zwarte-lijst-cultuur bij De Standaard, waar Frank Thevissen het in een vorige editie van dit magazine al over had, enz.

Ik maak me daar dus maar weinig zorgen over. Op dit moment lijkt me het internet de échte corsa dorsalis van de 21ste-eeuwse democratie en de bijbehorende vrijemeningsuiting, en dat zal alleen maar toenemen.

Tenslotte, ten derde, zouden de journalisten van De Standaard beter hun brief richten aan hun eigen hoofdredacteur Peter Vandermeersch, marketeer-van-het-jaar 2007. Hij is de man die van De Standaard een “product” heeft gemaakt, dat vooral aan normen van winstmaximalisering moet beantwoorden, en daar hoort dus ook enige cost-cutting bij op tijd en stond. De gladde jongens hebben het allang overgenomen en nieuwe regels gesteld. In het zog van de neoliberale marketinghype is het journalistiek idealisme door lui als Vandermeersch opgeofferd aan de dictatuur van oplagen, omzetten en winst. Deze verpulping – in hun eigenste stukje “verpaupering” genoemd-, is een proces dat zich onvermijdelijk op langere termijn tegen hen zal keren. En ze hebben er allemaal aan meegewerkt, Samyn en C°. Het DS-pakket van een halve kg papier dat ik elk weekend in mijn bus krijg, heeft een onvoorstelbaar licht soortelijk gewicht, en is alleen maar journalistiek piepschuim om de publicitaire boodschappen efficiënt te verpakken. Daar heeft Corelio dik aan verdiend, commercieel valt daar niks op aan te merken.

Maar nu het krisis is, buiten, vallen er natuurlijk ook klappen in de publicitaire sector, en is zo’n pulpkrant het eerste slachtoffer. Want journalistiek blijkt de krant veel minder te kunnen overtuigen.

In overeenstemming met de vrijemarktgedachte die Peter Vandermeersch zo lief is, zou ik zeggen: laat ze maar eens goed zweten in dit “kantelpunt”, mogen de besten winnen, en als er enige collateral dammage is onder de goedbetaalde inktkoelies, so be it.

Voor de rest is er niks mis met mensen die voor werkzekerheid opkomen. Maar laat vooral de democratie en zo erbuiten. Het “kantelpunt” van hogervernoemd gezelschap bevindt zich ter hoogte van hun portefeuille, zoals bij welhaast alle andere zeven miljard aardbewoners. Dat is al meer dan genoeg.

 

 

Johan Sanctorum

Advertenties

7 Reacties op “Het kantelpunt van de Vlaamse “kwaliteitspers”

  1. Ik heb het Luc van Balberghe al laten weten, en ik wil het hier wel herhalen:

    Om te beginnen: we hebben geen kwaliteitskrant (meer). Als ik kwaliteit wil moet ik het NRC Handelsblad lezen, die haalt nog net de drempel al is het met de hakken over de sloot.

    We hebben slechts regimekranten van linkse signatuur. Niet dat daar op zich iets mis mee is, alleen eist de pluriformiteit dat de neutralen en de rechtsen ook aan de bak komen. Niet in de betekenis van er aan verdienen maar in de betekenis van de keuze die de lezer moet kunnen hebben. Dat hoeft trouwens niet eens een rechtse krant te zijn. Iedereen en elke strekking in gelijke mate aan het woord laten is veel beter. Dan is één échte kwaliteitskrant ruimschoots voldoende.

    Het is al lang een noodzaak minstens een drietal kranten te lezen om misschien een inzicht te krijgen in de gebeurtenisssen die het nieuws uitmaken. Dat “misschien” wordt met de dag kleiner om niet te zeggen dat er allang niks meer van overblijft. Al die abonnementen kosten dan nog fortuinen ook en die zou je er nog voor over hebben als je dan echt iets bijleert maar onze kranten zijn van de eerste tot de laatste de prijs niet waard van het papier waarop ze gedrukt worden.

    We kunnen ons beter geen illusies maken: het papier heeft afgedaan, al was het maar om milieuredenen. Dat is de ontgoochelende kant van het plaatje. Ik leer veel meer uit allerlei blogs. Dat is de hoopgevende kant van het plaatje. In blogs verschijnt wat je te zeggen hebt letterlijk, niet “ingekort” zoals kranten zich menen te mogen veroorloven. Al vele jaren geleden haakte ik af toen De Standaard een van mijn reakties (van minder dan de toendertijd voorgeschreven 200 woorden) zonodig nog inkortte totdat je precies het tegengestelde te lezen kreeg van wat ik te zeggen had…

    Blogs zijn uiteraard persoonsgebonden en dus niet neutraal maar je kan er zoveel verschillende van lezen als je maar wil zonder geruïneerd te geraken. Daar krijg je een helikopterview van en dat is wat we nodig hebben.

  2. Je neemt me de woorden uit de mond. Die ‘lezersrubriek’ van De Standaard is boerenbedrog, met ‘lezers’ als Willy Vandamme uit Dendermonde of Staf De Wilde uit De Haan, die de stromannen van de eigen krantenpolicy mogen zijn.

  3. Als je Guy Tegenbos in De Standaard van dit weekend moet geloven is het dan nog de kiezer zijn schuld: “Maar het is niet enkel de mislukking van één man. Het is evenzeer de mislukking van het versnipperd partijenlandschap dat de kiezer heeft samengesteld en van alle politieke leiders van het tiental partijen dat in aanmerking komt om de macht uit te oefenen.”

    Het debat in de pers, ik bedoel dan dat van de “opiniemakers”, is zodanig verschraald dat ze zichzelf de nek aan het omwringen zijn. Geen normaal kritisch denkend mens gaat nog voort op hun input. Het probleem hier is echter, denk ik, dat de “jonge generatie” niet in staat is tot kritisch, pluralistisch denken. Ik heb zelf een intelligente tienerdochter in huis, maar van enig maatschappij-kritisch denken hoor ik niet veel. En dat ligt zeker niet aan mij. En als ik dan weerklank vind in opinies van oa Bart De Wever http://www.n-va.be/programma/nieuws/Opinie_Detail.asp?ID=330 “Toen De Standaard in juni 2008 aan tientallen jonge creatieve landgenoten vroeg om naar aanleiding van de aanslepende communautaire crisis een nieuw licht over België te laten schijnen, leverde het een reeks bedenkingen op die baadde in deze nieuwe belgitude. Maar wat vooral pijnlijk duidelijk werd, is de complete argumentatieve leegheid van dit verhaal. Zo mogelijk nog pijnlijker werd die blootgelegd toen De Standaard – de krant die ooit avv vvk op haar voorpagina droeg – op vrijdag 19 september 2008 de hoofdredactie van de krant voor één dag overdroeg aan Jan Fabre. “, dan word ik in die menig gesterkt. Arm Belgie.

  4. diederiek vermeersch

    Ik zou het verdwijnen van de Morgen en de Standaard een verarming van het media-landschap vinden. Het opslorpen van kleinere kranten door grotere kranten betekent het verkleinen van verscheidenheid in meningen en nieuws.

    Het Laatste Nieuws, het Nieuwsblad en dergelijke hebben hun nut en waarde. Ook populairder of vulgariserend gebracht nieuws kan leiden tot een betere kennis van de maatschappij. Het inpikken op concrete sociale problematieken brengt bovendien discussie en vaak meer inlevingsvermogen met zich mee dan de eerdere abstracte taal van ‘kwaliteitspers’. Op dat vlak erken ik de meerwaarde van de populaire media.

    Ik erger mij soms ook aan een opinie of artikel in De Morgen of De Standaard, maar spreken van ‘nieuwsmanipulatie’ vind ik toch heel wat bruggen te ver. Een krant heeft niet enkel een sociale functie, maar moet ook streven naar volledigheid, analyse en diepgang, en niet alleen over sport, criminaliteit en faits divers, maar ook over politiek en maatschappij. En op dat vlak scoren bovengenoemde kranten beter dan media als Het Laatste Nieuws en dergelijke dat vaak meer ruimte verleent aan foto’s en schreeuwerige koppen dan aan duiding. Mensen moeten zelfstandig hun eigen mening kunnen vormen, maar soms hebben we gidsen nodig in de vorm van analisten, bij voorkeur van diverse kleur, mensen die ons door het bos de bomen doen zien en ons stimuleren actief mee te denken. Zo waren de afgelopen jaren zowel in De Morgen (De Gedachte) als in De Standaard (Het Kostbare Weefsel) columns te lezen van Bart De Wever, toch niet meteen iemand met zeer links sympathieën. Dat hun lezersrubrieken vol staan met schrijfsels van altijd dezelfde mensen, is misschien juist, maar dat kan je zeggen van alle media. Het is een publiek geheim dat het Vlaams Belang lezersrubrieken manipuleert en leden oproept om te via lezersbrieven te reageren op toestanden of gebeurtenissen. Bovenstaande ‘hel decker’ kapittelt Staf Dewilde en Willy Vandamme, maar kent hij ook Swa Cauwenbergs, de secretaris van het Vlaams Belang van Londerzeel? Die man slaagde erin om lezersbrieven gepubliceerd te krijgen onder 30 fictieve namen waarin hij alles naar links, moslims, koningshuis en Walen ruikt aanvalt. En hij is geen geïsoleerd geval.

    Verscheidenheid van meningen en nieuws, en kennis van onderliggende maatschappelijke stromingen, stimuleren het kritisch denken, en dus de democratie.

  5. @d. vermeersch
    Beste Diederik, nee, ik ken Swa Cauwenbergs niet, maar is jouw uitleg niet een extra bewijs dat die lezersbrieven een fake zijn? Overigens stimuleert ook een stromanpublicatie ‘het kritisch denken’.
    @Erik A
    Jouw tienerdochter reageert niet anders dan die van mij (een aantal jaren eerder 🙂
    Zij vinden het niet leuk dat hun ouders zo wantrouwig reageren, want zij vertrouwen graag mensen. Dat geeft een goed gevoel. Onze jonge generatie is echt wel in staat tot kritisch denken, maar: je moet hen overtuigen, en dat wringt soms wel eens, als je als ouder al je registers open trekt 🙂

  6. @d.vermeersch en Erika A

    Intelligente tienerDOCHTER !!!?????
    laatste keer dat ik checkte heren ,was het de generatie van uw “joeng”die als materialistisch en onverschillig werd geclasseerd .Om dan nog maar te zwijgen over het feit dat deze tieners tegenwoordig liever een mes tussen elkaars ribben duwen .Uw snotjoeng kritisch,wanneer het op hun zakgeld aankomt zeker of het hun via StuBru wordt voorgekauwd.
    BTW het laatste intelligente vrouwtje wist nog geeneens de vierkantswortel van 25 ,en kom nu niet af dat deze 5 is ,want het is + en – 5 .Viola Freya en nie meer vergeten hé.
    Vrouwen bejubelen om van uwe grond te komen ,triestig.Belgische Bill Clintons,tssss.

  7. Na de kantelpoortfabrikant, het kantelmoment der journalisten.
    Wat we hier allemaal niet te lezen krijgen, op dit forum.
    Le Monde en NRC lagen en liggen al decennia lang hoger dan de Morgen of de Standaard. Of neem de Frankfûrter Algemeine. Als het op kwaliteit aankomt. Echter, beide Belgische kranten blijken toch nog enige cruciale informatie te brengen, bijwijlen. Schiet ze dus niet zomaar af, want NRC en Le Monde kosten nog altijd meer, ondanks de schijn van eengemaakte Europese markt.
    De Morgen heeft een dieptepunt gekend toen Goossens de krant moest redden. De Standaard heeft zopas nog een dieptepunt gekend toen het daar het kartel CD&V – NVa volop aan het woord liet.
    Beiden scoren echter even diep als het op boekenbijlagen aankomt. Dan stellen ze nauwelijks iets voor. Er rest ons echter nog Knack, daar eertijds niets voorstelde op vlak van cultuur en inmiddels dit euvel enigszins heeft verholpen.