Maandelijks archief: mei 2009

Red de democratie, red de Morgen…of red de job van Bert Bultinck?

Een aantal Vlaamse artiesten – opmerkelijk genoeg hetzelfde kransje dat we ook op de Belgavox-concerten tegenkomen, zoals Axelle Red, Stijn Meuris & C°…- heeft zich het lot van de Vlaamse krant De Morgen aangetrokken. Daar staan een aantal jobs op de tocht, nu eigenaar Christian Van Thillo (De Persgroep) vindt dat een krantje met een dagoplage van zo’n 50.000 ex wel wat redactioneel mag samenwerken met Het Laatste Nieuws van dezelfde groep, goed voor zo’n 370.000 ex. per dag.

De Vlaamse linkerzijde schreeuwt moord en brand, en vindt meteen dat “de democratie in gevaar is.” Sorry jongens, ik vind echt wel dat Bert Bultinck een job mag hebben en dat zelfs Tom Cochez zijn rioolschrijfsels ergens moet kunnen dumpen. Maar de democratie in gevaar? Is dat er niet wat over? Laten we even de zaken op een rijtje zetten.

Ten eerste leeft de bevlogen Morgen-redactie al jaren in een luchtbel. Op geen enkel moment deden de journalisten, waarvoor nu steunpetities cirkuleren, een poging om het anti-establishment-gevoel dat in Vlaanderen leeft, en dat zich ventileerde naar het Vlaams Belang, LDD en NVA, ernstig te nemen. Neen, steeds maar weer kapten de Ridders van de Goede Zaak op de domme rechtshangende Vlaming die Het Laatste Nieuws leest in plaats van de Vlaamse Pravda. Als vertegenwoordigers van een zelfverklaarde links-progressieve elite kozen Bultinck en companen voor een kruisvaartdiscours tegen het flamingantisme, tegen het fascisme (dat daaraan gelijk wordt gesteld), tegen het anti-Belgische onderbuikgevoel, en voor het rozige multicul-verhaal. Wie daar niet voor 100% in meeging, was meteen een VB-aanhanger, zoals ikzelf mocht ondervinden toen ik het cordon sanitaire in vraag stelde.

De liefde/haat-verhouding tussen de trendsocialisten van DM en het “volk” dat er geen pap van lustte, leidde tot een schizoïde attitude die typisch is voor de nieuwe elite van het Antwerpse Zuid en de Brusselse Dansaertstraat: zogezegd links-progressief, volksgetrouw, egalitair, maar in werkelijkheid absoluut wereldvreemd en elitair. De paranoia is dan niet ver weg, het discours wordt kribbig, nerveus, men schiet in alle richtingen. Wanneer dan nog oude kameraden zoals Geert van Istendael meeschrijven aan een islamkritische essaybundel, is het hek helemaal van de dam. In een stijl die aan de donkerste dagen van het Stalinisme herinnert, worden deze renegaten verbaal gekruisigd en op een zwarte lijst geplaatst.

De waarheid is dus, dat  de jongens van De Morgen de voeling met de publieke opinie allang compleet kwijt waren. De neo-Belgicistische kramp is daar een neveneffect van, en is ingegeven door een groot heimwee naar de oude staatsstructuur waarin grote, stabiele belangengroepen (zuilen, vakbonden, patronaat, loge, allerlei lobby’s, media, de partijen zelf uiteraard) onder elkaar het status-quo bepalen. De paradox dat de Vlaamse linkerzijde zich institutioneel conservatief opstelt, vergroot nog de frustratie en de identiteitscrisis. Deze gespletenheid liep onvermijdelijk uit op het soort proza waar o.m. Walter Pauli in uitblonk: schaduwgevechten tegen allerlei rechtse, reactionaire, racistische, fascistische demonen,- vanwege een intellectuele elite die alleen nog zichzelf vertegenwoordigt. Voor een krant moet dat fataal aflopen, in de richting van een Rode-Vaan-achtig ledenblad.

Het gevolg van dat ideologisch Narcisme is, bizar genoeg, dat De Morgen helemaal meeging met de paarse hype en het salonsocialisme van Stevaert/Janssens, waardoor links in Vlaanderen quasi onbestaande is geworden. Via de innige vriendschap tussen Yves Desmet en VLD-spindoctor Noël Slangen, jarenlang breed in de kolommen geëtaleerd, werd De Morgen een paarse regimekrant die zich kritiekloos opstelde tegenover het neoliberalisme, het globalisme en de algemene hoera-stemming die Verhofstadt kenmerkte. Wie daar voorbehoud tegen maakte, was een achterlijke conservatief, een verzuurde pineut of, nu ja, gewoon een Vlaming. Het positivisme van paars liet niet toe dat de vooruitgangsideologie, het groeimodel, en het daarmee verbonden schaamteloze potverteren in vraag werden gesteld. Onrechtstreeks ligt die valse euforie aan de basis van de huidige financiële en economische crisis: de Morgen-redacteurs hebben boter op hun hoofd, zoveel is zeker. Wat kan men Van Thillo dan verwijten? Zouden Bultinck, Pauli en C° beter eens niet aan een grondig gewetensonderzoek beginnen, een sessie zelfkritiek zoals dat in de tijd van ’68 toch de mode was? En vanwaar dat oorverdovend zwijgend van Yves Desmet? Is hem, in alle stilte, al een mooi plaatsje beloofd in de herschikte Persgroep-configuratie?

 Meer democratie, meer bomen, minder teletubbies

Als publicist, blogger en free-lance-journalist met een slecht karakter kan ik heel dat gespartel dan ook slechts gadeslaan met enig sarcasme, om niet te zeggen leedvermaak. In al de jaren dat ik op de zere tenen trapte van het politiek en cultureel establishment –soms met veel persoonlijke en sociale schade tot gevolg- heb ik niet één keer een redacteur van dat selecte clubje van De Morgen op mijn pad gevonden, dat ook maar enige blijk van welwillendheid aan de dag legde. Integendeel: doodzwijgen was de boodschap, zoals met de juridische vervolging die spindoctor Noël Slangen tegen mij inzette,- een proces dat ik overigens won, maar waarvan om begrijpelijkerwijze nooit iets in die krant verscheen. Ingezonden opiniestukken, nochtans behoorlijk stout van toon (of juist daarom?) werden genadeloos de papiermand ingekeild. Alleen de braaf-burgelijke Standaard publiceerde ze nog af en toe. Niet dat ik hier de martelaar wil uithangen, men kiest nu eenmaal voor een rol als outsider. Maar om nu mee te gaan jammeren met het koor dat de job van Bert Bultinck wil veiligstellen, terwijl duizenden jobs vandaag sneuvelen waar geen haan naar kraait, neen, dat is een brug te ver.

De heisa rond hun mogelijk ontslag staat overigens in schril contrast met de stilte nadat GvA-journalist Roger Van Houtte de laan werd uitgestuurd. En hier gold het geen economische noodzaak, maar een onvervalste afrekening van de tandem Stevaert/Janssens die het subversieve fulmineren van Van Houtte tegen hun kaviaarsocialisme absoluut niet konden smaken. Via de nauwe band met de familie Baert (eigenaars van Concentra) en de Hasseltse sp.a-lobbyist Ernest Bojak heeft Steve Stevaert jarenlang geijverd om Van Houtte uit de GvA-redactie te krijgen. Eerst door hem deskundig te isoleren (waarbij weer dat VB-etiket tevoorschijn kwam), om dan zijn ontslag af te dwingen als “politiek-verbrand”.

Tenslotte is heel de malaise in de geschreven pers, zowel bij DS als DM, maar een aspect van een historisch-culturele transitie: de burgerjournalistiek heeft het allang overgenomen van de papieren media, die wanhopig de blogosfeer trachten te recupereren. Ook dat maakt de Red-de-Morgen-actie tamelijk futiel: als er al jaar en dag in Vlaanderen goeie blogs te vinden zijn (naast de onvermijdelijke shit natuurlijk) van journalisten-zonder-perskaart, blogs die soms schitteren inzake duiding, diepgang en gevatheid, en die zonder grote financiële injecties groeien en bloeien, blogs die ook dat hinderlijk poco-geurtje niet hebben,… wat is dan nog de relevantie van het krantje waar Bert Bultinck voor werkt en dacht tot aan zijn pensioen te zullen werken?

Democratie dus, inderdaad. Met de implosie van het politieke establishment (“wie gelooft die mensen nog?”) en de ontluistering van het cultureel-artistieke universum, is ook de journalistieke elite aan haar afgang begonnen. We hebben De Morgen niet nodig om kritisch te functioneren, gelukkig niet. En de bomen uit de Skandinavische wouden zullen er ook wel bij varen, daar moeten de groene DM-fans maar eens over nadenken…

Johan Sanctorum  

Advertenties

In naam der koningin…

Kan een “zinloze daad” betekenisvol zijn?

Dat Karst T. op koningibeatrixnnedag in Apeldoorn een rij mensen wegmaaide met zijn Suzuki Swift, spijt mij enorm. Het hadden uw of mijn geliefden kunnen zijn, mensen die part nog deel hebben aan de problemen die “de eenzame gek” tot deze kamikazedaad dreven. Het symboolgehalte van de aanslag is anderzijds wél ernstig te nemen en een analyse waard. En dat maakt hem ook tot meer dan een  geschifte loser of loner (zo heet dat tegenwoordig,- iemand die door de prestatiemaatschappij is uitgespuugd).

Karst T. heeft inderdaad zijn aanslag zorgvuldig gepland. Hij had er ook alle tijd en alle motieven voor. Hij verloor zijn job, niet eens wegens slecht presteren, maar omwille van de economische crisis die, zoals wij allemaal weten, niet door hem is veroorzaakt maar door het speculatieve cowboykapitalisme, de consumptiedwang, het systeem van nu-kopen-later-betalen dat mensen in een spiraal van schuldverslaving brengt.  Vervolgens lieten zijn vrienden hem in plan, omdat je met een loser die nooit rondjes geeft nu eenmaal niet optrekt. In de laatste fase werd hij ook uit zijn woning gezet omdat hij zijn huur niet kon betalen, in naam van de koningin dus. Je moet dat eens meegemaakt hebben om te weten wat het is, die deurwaardersexploten (uitdrijving” is de technische term): gewoon al je spullen op het trottoir, of eventueel in de vrachtwagen als je schulden hebt, jij zittend in de goot, met of zonder vrouw en kinderen, dat speelt bij die heren deurwaarders helemaal geen rol. En jawel, nog niet zo lang geleden mikte ook bij ons zo’n radeloze “uitgedrevene” met zijn karabijn op de agenten die het zaakje moesten klaren. Zou u stoïcijns-kalm blijven? Toch? Proficiat, dan bent u perfect aangepast aan een onmenselijk systeem. Karst T. niet dus.

In dit Darwin-jaar mogen bij heel het survival-of-the-fittest-idee, waarmee de evolutietheorie zich ook sociaal en politiek legitimeert, toch wel eens vraagtekens geplaatst worden. Onrustwekkend is daarbij dat politieke protestsignalen meer en meer als tekenen van waanzin en paranoia worden geëxorciseerd. Niet de maatschappij is onmenselijk, maar u bent asociaal of erger, sociopaat, als u niet gelukkig bent. De objectieve waanzin van het systeem bestaat er net in, om elk spoor van ongenoegen zelf te bestempelen als disfunctie. Vanaf dag 1 werd de Apeldoorn-aanslag gedepolitiseerd en aansluitend gepsychiatriseerd door een hele rits zielenknijpers en socio-psychologische auguren van allerlei aard. De officiële woordvoerders en veiligheidsexperten niet uitgezonderd (‘Tegen een loner kun je je nooit 100 procent wapenen’, dixit Uri Rosenthal, voorzitter van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement).

Door Karst T. een sociopaat te noemen maken we het ons wel erg gemakkelijk. Idem dito trouwens voor andere “massamoordenaars” zoals Hans Van Themsche. Soms gaat het systeem overigens nog een stap verder, en worden normale, kritisch-functionerende burgers in de paranoia gedreven, dankzij de voortreffelijke samenwerking tussen gerecht en psychiatrie. Het is zoals die directeur van het gekkenhuis verklapt in “Kuifje en de Zwarte Rotsen”: “De mensen die hier binnenkomen zijn lang niet altijd gek, maar ze worden het wel na enige tijd”. Activiste Anja Hermans zal het zeker geweten hebben. Ooit voorzag ze met haar vriend het Antwerps Boudewijnmonument van het opschrift “schijt aan de monarchie”. Tikkeltje stout verwoord, maar toch een bewijs van kritisch inzicht, zou je denken. Ze kreeg er echter van een lintjes-ambiërende rechter de maximumstraf voor, wat haar alleen maar sterkte in de overtuiging dat het Belgisch establishment een speciale behandeling voorziet voor wie de instellingen in vraag stelt. Het werd het begin van een lange lijdensweg, disproportionele straffen voor andere symbooldaden (zoals onlangs die 8 maanden effectief, omdat ze de manke beveiliging van de kerncentrale van Doel aantoonde), eenzame opsluiting, mishandeling, pesterijen allerhande. Zoiets kraakt een mens. Ze heeft er ondertussen al zo’n vijf zelfmoordpogingen op zitten en wordt nu netjes gecatalogeerd als een borderline patiënte. Quod erat demonstrandum: mensen die het systeem in vraag stellen zijn niet goed wijs.

De actie van Karst T. was dus wel degelijk politiek. Het zou ons moeten verplichten om na te denken over een systeem dat dit soort wanhoopsdaden oplevert, in plaats van vol zelfmedelijden te jeremiëren over de waanzin die toeslaat, en stille marsen te houden. Men kan het “zinloos geweld” noemen, vooral omdat er onschuldige slachtoffers werden gemaakt, maar betekenisloos is het allerminst. Ik hoop dat ik dit nog mag schrijven in het koninkrijk België zonder morgen opgepakt te worden: als republikein en democraat vind ik aanslagen op symbolen van de monarchie moreel volstrekt legitiem. “In naam van de koningin” lijkt een lege protocolaire hoofding maar is het niet. Terecht heeft Karst T. dit heel letterlijk genomen, en het niet-verkozen staatshoofd aansprakelijk gesteld voor een maatschappelijk-institutioneel systeem waar hij niet voor koos, en dat hem ook niet lustte.

Voor de rest zou ik ook de Coburgs toch langzamerhand de raad willen geven om zich achter kogelvrij glas te gaan verstoppen. Ik wil ze niet als staatshoofd, maar heb geen enkel middel om dat politiek, in het stemhokje, duidelijk te maken. De politieke schertsvertoningen beloven weinig goeds voor de toekomst: uw en mijn mening tellen niet. Ook bij ons is er een décalage tussen de symbolenfaçade en de realiteit. Ook bij ons dreigt er een kortsluiting tussen systeem en individu. Ik ben niet zo gek om daarom op 21 juli de dranghekkens te gaan rammen, maar radeloze of mentaal uitgeputte mensen, die door het systeem gedumpt zijn, misschien wel. Dan waren de graffiti van Anja Hermans nog gematigd en een toonbeeld van sereniteit.

Moest ik toevallig geen schrijvend filosoof zijn, ik bekladde ook monumenten en boorde me doorheen dranghekkens. Het verschil is miniem, geloof me.

 Johan Sanctorum