Na Dendermonde heeft ook Liedekerke er zijn buik van vol

“Man bijt hond” of… “Vlaanderen kakt op zichzelf”?

Soms leidt een gebrek aan redactionele coördinatie binnen een krant tot verrassende inzichten. In De Standaard van 26/1/10 wordt op de pagina “Cultuur en media” uitvoerig de lof gezongen van het woestijnvisproduct Man bijt hond. Niet echt verwonderlijk, als men ziet hoe Corelio (uitgever van DS), VRT, Woestijnvis, en nu ook Humo-uitgever Sanoma, elkaar om de hals vallen binnen één groot mediakluwen. TV-kritiek in de geschreven pers? Het wordt meer en meer crossmediale promotie pro domo. In het bewuste artikel is nochtans een kritisch geluidje te horen van Tom Naegels, die stelt dat het programma eigenlijk een karikatuur voorstelt van de Vlaming, als kleinsteedse, dialect pratende randdebiel of gewoonweg dorpsgek. Maar als columnist-des-huizes relativeert Naegels deze kritiek onmiddellijk zelf, en zegt dat het programma “nooit over de grens van het kwetsende gaat”.

O nee? Dat is dan genoteerd. Maar op blz 24 van diezelfde krant, in de regionale editie “Vlaams-Brabant”, lezen we een heel ander verhaal, namelijk dat van de inwoners van Liedekerke, aan wie de eer te beurt viel om een ploeg van man-bijt-hond op bezoek te krijgen. Ze voelen zich gemanipuleerd, en beschrijven hoe de programmamakers via bewuste uitlokking vooral het hilarische en karikaturale zochten. Het resultaat was uitlach-televisie van het zuiverste soort: er werd gefocust op alles wat de stadsintellectueel als vreemd, idiomatisch, provincialistisch en achterlijk voorkomt. Zoals de bejaarde die zijn klein autootje met maniakale precisie in een kleine garage parkeert. Het filmpje circuleert ondertussen op U-tube, de man is tot zijn eigen wanhoop wereldberoemd.

Enige politiek-correcte vooringenomenheid was de makers ook niet vreemd: “Ze waren op zoek naar specifieke beelden en verhalen van een arm Liedekerke dat worstelt met de migratie van Brussel. Ik moest hard discussiëren om hen op andere gedachten te brengen”, aldus een van de meer weerbare dorpsbewoners, Steven Van Linthout.

Want voor de rest ging het uiteraard om kwetsbare, onmondige mensen die niet weten waar ze aan begonnen, tot ze hun kop op het scherm zagen en het lachen was geblazen. Via de regiekamer en het welbekende montagewerk ontstaat een beeldverhaal dat geen enkele plaats meer laat voor privacy of respect voor de intieme levenssfeer. Vooral het item van de oude man die via een pendel met zijn overleden vrouw communiceert, is ver over de schreef.

De Woestijnvisparodie van de cynische Vliegende Reporter (“In de Gloria”) die bij niets-vermoedende Vlamingen aan huis belt en een “spontaan interview” ensceneert, tot verbijstering achteraf van de betrokkenen, blijkt dus onrustwekkend echt. Het ziet ernaar uit dat Woestijnvis zijn eigen parodie-format tot standaard is gaan nemen voor reality-tv, zoals Prof. Katia Segers terecht stelde in Terzake van 26/1. Maar er is nog meer stront aan de knikker.

Dat Vlamingen in zo’n programma systematisch voorgesteld worden als achterlijke boertjes die moeten ondertiteld worden, is politiek niet onschuldig. Liedekerke (waar een zekere Mark Grammens woont…) ligt in het vizier van de verbrusseling. Nu, volgens een perslek, in het Dehaene-scenario vier faciliteitengemeenten bij Brussel zouden worden aangehecht om de BHV-splitsing verkocht te krijgen, kunnen de horizonten van de verfransing verruimd worden. De inboorlingen moeten daarbij hun plaats kennen.

De Belgofiele Dansaert-Vlamingen, die in Woestijnvis de dienst uitmaken, spelen in de kaart van het verstedelijkingsproces, door de karikatuur op te voeren van de landelijke, cultuurloze boches.  Deze missen het esprit dat de democratische minderheid van dit land legitimeert,- de verlichte francofonie. Woestijnvis hanteert dus een soort neokolonialisme van de evolués uit het Congo van voor de onafhankelijkheid, negers-in-maatpak die zich over hun eigen afkomst schamen. Dit zelfbevlekkingsfenomeen, dat ik eerder al beschreef, zit zeer diep in het Vlaamse cultuurcircuit. Het verklaart o.m. waarom een oer-Vlaamse auteur als Dimitri Verhulst uit schaamte in Huccorgne gaat wonen, en waarom varkenshandelaar/kasteelheer Wim Delvoye het jammer vindt dat er in Vlaanderen nog Nederlands wordt gesproken. De grappige randdebielen van Liedekerke zijn dezelfde stereotypes (Katia Segers gewaagt zelfs van “archetypes”) die door het franco-Belgisch establishment worden gehanteerd. Deze negorij lijkt rijp voor ontginning door de Brusselse immo-sector die beschaving en verkaveling kan brengen.

Maar Liedekerke heeft er dus zijn buik van vol en jaagt de camera’s weg. De conclusie is deze die ik al neerschreef in “Media en Journalistiek in Vlaanderen”, n.a.v. het “Dendermonde-drama”: de kijker én de man/vrouw, geconfronteerd met het oog van de camera, moeten zich samen tegen de arrogantie van het medium keren, door simpelweg neen te zeggen. Tv uit, camera’s buiten. Grenzen stellen, zelf de regels bepalen. Met deze bescheidenheid zal het massamedium nooit kunnen leven. Dus is het, in zijn huidige vorm, tot sterven gedoemd. Er is nog hoop.

Johan Sanctorum

Advertenties

9 Reacties op “Na Dendermonde heeft ook Liedekerke er zijn buik van vol

  1. Brecht Arnaert

    Dat is nog eens een sterk stuk sie!

  2. Had Fellini noch geleefd, hij zou nog enkel met Woestijnvis zijn gaan filmen … en tja, dat reality-tv alles vastlegt behalve ‘de realiteit’: dat hadden ze zelfs in Liedekerke kunnen en moeten weten … Voortreffelijke observatie overigens. F.T.

  3. Volledig accoord, Johan. Niet dat er iets mis is met goeie satire, maar dit is blijkbaar totaal doorgestoken kaart.

    Wat ik nog veel shockerender vind is uw tussendoor weggeven hint over de nota Dehaene. Als we in ruil voor BHV Brussel nog groter laten worden is binnenkrt heel Vlaams-Brabant verfranst, en ik weet dat dit in zekere Franstalige intellectuele middens inderdaad het gewenste scenario is. Zij rekenen er op bij een eventuele splitsing van België zo niet alleen Brussel, maar heel de provinie Brabant “mee te kunnen nemen”. Dan zal “In de Gloria” nog de waarheid gaan worden ook…

    Ik HOOP dat er hiertegen een storm van protest losbreekt, en wel onmiddellijk!

  4. Guy Willems

    Zo wil ik het horen… de nagel op de kop…

  5. Anastasia Burkas

    Zeer pertinente analyse. Ik heb Man-bijt-hond altijd al een achterlijk opvulprogramma gevonden. De kijkcijfers van het programma zeggen natuurlijk anderzijds iets over het masochisme van de doorsnee-Vlaming. Ongeneesbaar underdogcomplex?

  6. Guy Willems

    Strikt genomen ligt er voor “Man bijt hond” een wereldcarrière in het verschiet : ga naar Frankrijk, Italië, Duitsland, Groot-Brittanië, Rusland, Spanje, Zweden, Ijsland, Polen, de VS, Israel, Palestina, Marokko, China, Canada, Zaïre, Indonesië, Indië, Iran,…. om het even waar, en je kan dezelfde reportages maken, eenzelfde slag ven mensen in beeld brengen, zelfde “absurde” situaties en gewoonten,… dat is niet moeilijk, voor de hand liggend en vrij goedkoop… Alleen zul je elders wellicht veel sneller de deur worden gewezen en een vies antwoord krijgen…

  7. Wir wollen es nicht gewusst haben… want zolang als de lepel in de breipot staat, treuren wij nog niet,en daarom komen wij overal. Overal, waar de meisjes zijn !
    En…. dat we toffe jongens zijn, dat willen we weten !
    En we gaan nog niet naar huis, want “De Slimste Mens” is nog niet thuis, enzovoort, enzovoort …

  8. Pingback: Allemaal de schuld van Woestijnvis! « Maarten is benieuwd