Op zoek naar een huid

Het “Grote Identiteitsdebat”: de puntjes op de i

Half februari ontspon zich in de krant De Standaard een minidebat onder politici (filosofen onthielden zich hier compleet, of geraakten gewoon de kolommen niet binnen…) over het begrip “nationale identiteit” n.a.v. het debat in Frankrijk. Guy Verhofstadt, die de knuppel in het hoenderhok smeet, kwalificeerde daarbij het identiteitsverhaal als een obstakel voor het wereldburgerschap en een verhaal “dat recht naar Auschwitz leidt”. Maar ook de these van zijn opponent Bart De Wever blonk uit door clichématig denken over sociale cohesie en groepsmoraal.
Tijd dus om dit filosofisch uit te klaren, in een sporenonderzoek dat ons via de Lange Wapper naar het kunstdorp Doel leidt…

Lees meer

Advertenties

19 Reacties op “Op zoek naar een huid

  1. Een lezenswaardig stuk wederom. Ik kan niet zo mee gaan in de passage over de eenduidige identiteit van de Islam. Dat daar sprake is van eenheid in opvattingen is schijn. Binnen geen ander geloof ter wereld maakt men elkaar af in zulke proporties en met zo’n enthousiasme. Kijk naar het geweld tussen Soennieten en Sjiieten in Irak en Pakistan. Of de enorme moordpartijen in Iran in de jaren ’80. Protestanten en Katholieken konden er ook wat van, maar momenteel is het daar danig geluwd. DE Islamitische wereld bestaat net zo min als HET christelijk geloof.
    Geweld tegen afvallige geloofsgenoten is trouwens meestal heftiger dan tegen andersgelovigen. Menselijk trekje. Ik denk dat tegenstellingen in het denken binnen een geloof of politieke stroming veel sterker aan de identiteit knabbelen dan een externe vijand.

  2. Niet blind

    Sanctorum probeert kunst weer een plaats te geven in de samenleving, maar vooral in zijn eigen universum. Daar waar wij naar aanleiding van zijn vorige “lezenswaardige stuk” de indruk hadden dat hij definitief met dit maatschappijbevestigende instituut had afgerekend. Alweer moet kunst de wereld redden. Zielig! Bovendien moeten we via een omweg Doel in de wereld plaatsen en wordt zoon Hermes door vadertje een tandje bij gestoken. In zijn volgende stukje komt ‘la’ Johan waarschijnlijk wel weer met ‘ons’ Anja op de proppen. Niet dat dat mens geen aardig kapsel heeft. Ook héél erg kunstig en daarmee alleen al gezagsondermijnend. Of zo?

    Ook de aanval op Bart de Wever is verdacht, opportunistisch en waarschijnlijk perfide.

    Op die punten van kritiek na, legt ‘la’ Johan anders wel – en als één van de weinigen – weer heel wat maatschappelijke mechanismen bloot. Hij lijkt een pleidooi te houden voor mensen die kritisch zijn, maar dan in een vriendschappelijk verband en in een positief streven. Mensen die elkaar dus voor een keer niet in een competitieve maatschappij als vijanden moeten beschouwen. Wat iets anders is dan de verplichtende, welhaast maffieuze broederschappen en sociëteiten waarin we allemaal verzeild zijn geraakt; van voetbal- of vogelpikclub over vakbond of -vereniging tot bedrijf of politieke partij, en waar iedereen niet alleen de externe maar ook de interne vijand de loef moet afsteken.

  3. Jan Braeken

    Na een eerste oppervlakkige, gedeeltelijke lezing vind ik dit een zeer krachtig, complex artikel dat een uitstekende uitdaging voor een krachtige discussie over tientallen onderwerpen van groot belang, niet in het minst over de vele verschillende identiteiten die aan dit debat kunnen deelnemen : die van Johan zelf, en die van iedereen die hier wil debateren. Ik hoop daarbij dat de identiteit van de heer of mevrouw “niet blind” hier boven nadien zichtbaar wordt, en dat alle angstige, anonieme identiteiten uit het verleden de nodige moedig daar uit putten om ook zichtbaar te zien.

    Verder is mijn hypothese over zowel individuele als collectieve identiteit voorlopig beknopt deze :

    zonder begin,
    van nationale naar planetaire identiteit
    van planetaire naar kosmologische identiteit
    van kosmologische naar oneindige identiteit
    in toenemende, oneindige diversiteit

    Op dit moment wordt mijn bekrompen identiteit grondig door elkaar geschud bij het lezen van weer een nieuw boek : “Het Kartel van de Hel – IG Farben, de Nazi’s en de Holocaust” (2009) van Diarmuid Jeffreys. Mijn referentiekader zal nooit meer hetzelfde zijn. Dit boek is volgens mij een schatkamer van informatie en nieuwe inzichten. Diegenen die dit artikel willen verbinden met hun historische identiteit, en zichzelf in een nieuw historisch perspectief willen zien, zullen niet teleurgesteld worden.

    • Jan Braeken

      Sorry voor de tikfouten:
      … uitstekende uitdaging vormt voor een …
      … de nodige moed daar uit putten …

  4. Johan Sanctorum

    @”niet blind”:
    Beste mijnheer Borremans (want geen enkele schuilnaam is sterk genoeg om uw geur te maskeren)

    Ik kan met alle mogelijke vormen van kritiek om, anders zou dit forum er niet moeten zijn. Maar wat mijn zoon Hermes, Groen-politicus, hier telkens komt bij doen, is me een raadsel. Het gaat er bij u blijkbaar niet in dat twee mensen met gedeeltelijk dezelfde genen met tamelijk verschillende dingen bezig kunnen zijn. En de kritische commentaar in dit essay, ook op de Vlaamse groenen zelf, schijnt u ook al ontgaan te zijn.
    Straks kom het complot van JS, de loge, Opus Dei, het Pentagon en de Lions Club weer op de proppen….

    • Jan Braeken

      Goed gesproken ! En ik vind dit een staaltje van zelfbeheersing van JS waar iedereen nog iets van kan leren !

      • niet blind

        In een verkavelings- of villawijk waar JS woont tussen andere geïmporteerde Vlamingen en Franstaligen, in Overijse of zo, is het gemakkelijk zelfbeheerst van het zwembad naar de bar te zwalpen en vervolgens naar het dorpscafé waar Mohammed niet binnen mag, hoe links de exploitant ook heet te zijn. Ik ben van Kuregem en niet van dat rotverwend achterlijk stinkend West-Vlaanderen, bewoond door, naast schapen, een bende plunderende varkens (aan het werk gezien in Val-Saint-Lambert, onder meer) en nog hier en daar een graaf.

  5. Dag Johan,
    tof artikel en gedachtengang!
    sta ik ook achter! dus leuk dat je een foto van mij gebruikte om het geheel wat op te vrolijken – realistischer te maken. Graag de volgende keer een seintje voor plaatsing… Met dank,

  6. Niet blind

    Ik meen dat de heer Sanctorum zelf al in een eerder artikel het nepotisme binnen de politiek heeft aangekaart. Natuurlijk houdt het niet op met broers of vaders en zonen in de politiek. De ‘familie’ is nog beter gediend met een verdeling van de postjes over verschillende maatschappelijke sectoren. Een politicus hier, een wetenschapper daar; een onderzoeksrechter aan de ene en een journalist aan de andere kant … U begrijpt … De stank van West-Vlaamse mest wordt ondertussen ondraaglijk en vermengt zich in Overijse met die van de typische parfums van de francofonie …

  7. @Js

    Ik snap écht niet wat er fout is met dat identiteitsdebat. Misschien kunnen bepaalde intellectuelen de razendsnelle evolutie der dingen volgen, maar vele “gewone” mensen totaal niet meer. Informatisering, technologie, migratie, globalisering, beurzen en bankcrisissen, pensioen en vergrijzing, klimaatopwarming : de gewone mens slaat toch doodeenvoudig in paniek ? Dan denk ik, laat die gewone mens maar een slokje identiteit tot zich nemen, ook al is die kunstmatig, so what ? Dat brengt wat rust en houvast in de samenleving, en daar hebben veel mensen nood aan om behoorlijk te kunnen functioneren. Want mensen die angstig zijn nemen geen initiatief meer of ondernemen niet langer. Ondernemingszin is een vitale maatschappelijke functie.

    Als ik vervolgens de hopeloze regelneverij en de stroom van wetten en reglementen zie die de overheid denkt te moeten afscheiden om de boel te laten draaien, dan denk ik : beetje burgerzin en samenhorigheidsgevoel, wat zin voor maatschappelijke verantwoordelijkheid : dringend noodzakelijk dat mensen opnieuw leren spontaan de zaken onder elkaar op een ordentelijke manier te regelen. Kijk maar naar de hopeloze juridisering van de samenleving : het gerecht functioneert niet meer omdat iedereen naar politie en rechtbank stapt voor de meest onnozele dingen. Dus nog zo dom niet, die oubollige identiteitsbeleving, en dat JS daar een muffig en oubollig moraliserend conservatisme in ziet zal me worst wezen.

    • niet blind

      “Mensen die denken dat ze een identiteit hebben, moeten we niet gunnen initiatieven te nemen. Als je hans becu hoort zeggen “samenhorigheidsgevoel”, ja dan hoor je natuurlijk de bruine laarzen al. Laat de mensen dan maar liever wanhopig, eenzaam, geatomiseerd geïndividualiseerd en zonder fut of initiatief door het leven gaan. Tenslotte worden de zelfstandige beroepen hoe dan ook afgebouwd en eindigt iedereen binnenkort als werknemer in hetzij het kleine bedrijf Overheid, hetzij het grote bedrijf World Inc. Zeg nu zelf: u zou toch ook niet willen dat uw Poolse poetsvrouw vanuit haar identiteitsbeleving opslag vraagt?”

      • Jan Braeken

        Geachte heer “niet blind”,

        Een volwassen man zoals u, met zulk een scherp zicht, zulk een krachtige persoonlijkheid en zulk een hoge achting voor de ware, constructieve Griekse fundmenten van onze Westerse cultuur moet zeker ook de innerlijke kracht en het grote hart bezitten om zijn excuses aan JS aan te bieden, voor de vergissingen die u hier maakte. Sommige standpunten die u uiteen zette zijn zeker waar, maar andere vond ik bedroevend. Indien u even nadenkt zal u zeker weten welke de bedroevende zijn, want nadenken kunt u. Voor mij alleszins toont iemand alleen zijn ware innerlijke kracht, standvastigheid en sterke hart als hij in staat is zonder meer toe te geven dat hij fouten maakt, en als hij zich voor die fouten excuseert. Doet hij dat niet, dan veroorzaakt hij alleen maar nodeloos problemen, vooral in een grondig, diepzinnig en fundamentele debat dat JS hier met zijn goed doordacht artikel op gang wil brengen. Want het is ook in dergelijke diepzinnige, fundamentele debatten – die zeldzaam zijn, dat weet u zeker eveneens -, dat de ware aard van mensen zeer snel naar boven komt. Dat is alleszins mijn mening.
        Voor de goede orde schrijf ik u dit met goede bedoelingen, want kwade bedoelingen zijn ook zinloos en waardeloos in zulke zeldzame debatten.
        Gegroet.

      • niet blind

        Aan welke horrorfilm Jan Braeksel mij precies doet denken weet ik niet meer.

      • @niet blind

        Wat voor een ongenuanceerde onzin is dit ?
        als je pleit voor wat burgerzin en samenhorigheidsgevoel, wat heeft dat in godsnaam met bruine laarzen te maken.
        Leeft U maar rustig verder in Uw geatomiseerd individualisme. ik hoop dat U nooit ziek of werkloos wordt. En het afbouwen van die zelfstandige beroepen is nu net het gevolg van een “over -instutionalisering” waarbij de staat alles moet regelen omdat mensen niet meer in staat zijn (of durven) samen te werken op een informele manier, waar bv een woord een woord is, en niet alles in een contract moet gegoten worden, ik zeg maar iets. en wat de poolse poetsvrouw betreft : heeft U er ooit al eens bij stilgestaan dat de moeizame integratie van al die migranten voornamelijk te maken heeft dat wij, autochtonen, smetvrees koesteren voor onze eigen identiteit, en daardoor de standvastigheid en de gedecideerdheid missen om aan nieuwkomers elementaire aanpassingsbereidheid te eisen ?

  8. Ik beschouw dit artikel voorlopig als de finale van het identiteitsdebat.
    Voorlopig, want de complexiteit ervan moet nog wat bezinken.
    Zeer interessant is Sanctorums benadrukken van de Griekse erfenis in onze identiteit. Het is zeer belangrijk komaf te maken met de verwarring die oa. kerels als Barnard parten speelt (de zogezegde “Joods-Christelijke erfenis”). De Verlichting is schatplichtig aan het veelgodendom en veel minder aan het monotheisme (van Joden en Islamieten). Het Christendom is dan weer een aanpassing van het Joodse monotheisme aan de Griekse veelgoderij.

    • niet blind

      Ik heb ernstige bedenkingen bij de Griekse beginselen van Johan S.

      • @ niet blind

        Ik haal mijn identiteitsbeleving uit dat achterlijk en stinkend rotverwend west vlaanderen. Er zijn wat teveel varkens, en de ruimtelijke ordening is niet wat het zou moeten zijn, de bouwstijl van vele huizen evenmin. Ik rijd met een zware BMW, maar daar valt dat niet op, eigenlijk. Onze contacten met de buren beperken zich tot verkavelingsbarbecues en zwembadhopping, maar we zijn het er allemaal over eens dat we teveel belastingen betalen, en dat we zeker geen centen willen lossen voor die amokmakers en dieven van Kuregem. We geven het nog liever aan de varkens en aan onze poolse kuisvrouw. En we denken er niet over om bediende te worden in World Inc., en zeker niet om ambtenaar te worden bij de Belgische staat. We gaan toch onszelf niet bestelen zeker. Verder hebben we zwart geld genoeg om voor de rest van ons leven onbezorgd te vreten en te zuipen en achter het vrouwvolk te zitten. We hebben dus niemand nodig, en zeker geen Brusselse would-be interloctuele zedeprekers zoals niet blind. Met Brusselaars zijn geen zaken te doen, want die hebben veel show maar heen held. Het werkt veel makkelijker met die van Noord Frankrijk, ook al zijn dat socialisten en spreken ze Frans. Maar die mensen verstaan ons tenminste, kwestie van identiteit zekerst?

  9. Anastasia Burkas

    Het is een schitterende afsluiter, inderdaad. Een zeer diepgravend essay, geen gemakkelijke kost. Het bewijst dat goede analyse tijd nodig heeft, en dat men de waan van de dag aan zich moet laten voorbijgaan. Zouden Verhofstadt en De Wever ooit wel toekomen aan deze lectuur? Ik hoop ergens van wel.
    Enorm veel stof tot nadenken en verder uitspinnen, ook handelen op het veld. Ik ben van Griekse komaf, studeer filosofie in Gent, en het is inderdaad cynisch dat de Grieken nu zowat uitgespuugd worden als slechte Europeanen. Dat alleen al, bewijst dat de eurocratie met cultuur niet bezig is, hooguit met erfgoed en legitimatie van hun eigen macht.
    Ik heb maar één bedenking op de tekst van Johan: er zitten daar in Doel, en op andere “artistieke” krakerssites, natuurlijk ook wel een flink pak heroinespuitende leeglopers die zich alleen maar aanstellen. Maar misschien moeten we ons richten naar het hoogste als norm: het Bachconcert in Doel heb ik bijgewoond, het was beklijvend.
    Ooit zal dit dorp uiteraard met de grond worden gelijk gemaakt. Maar dat zal (hopelijk) weer een ‘urban legend’ opleveren die de protestanten van de toekomst zal inspireren…

  10. @Mr Burkas

    sorry voor de grieken, maar ze hebben er een potje van gemaakt. toen ik in de vroege jaren 70 naar dit land op vakantie ging, was het een dictatuur met armoe troef. Dankzij de EU is er democratie en welvaart gekomen. Het stoort me dat net de landen die er dankzij de EU (en haar centen!) er enorm op vooruitgegaan zijn, dit zeer snel vergeten en direct gaan steigeren als de EU een beetje discipline eist. Kijk naar Ierland : een straatarm patattenland, decennialang gegijzeld door een vreselijk religieus conflict. Dankzij de bemoeienissen van de EU, en de investering van miljarden europese subsidies om eindelijk de economie aan de praat te krijgen, waardoor welvaart ontstond, wat de noodzakelijke basis gevormd heeft om het conflict tussen katholieken en protestanten stil te leggen. Wat doen die Ieren : ze wijzen de Europese grondwet bij referendum af, terwijl ze alles aan de EU te danken hebben. Faut le faire.