Kreeft op zijn Japanees

Dat muziek de zeden zou verzachten, of dat Cultuur met grote C het beste in ons zou oproepen, is onzin. Veeleer gaapt er onder het deksel van de culturele sublimatie en de Goede Smaak een beerput van mannelijk-sadistisch vernunft.

Tegen de schoonheidsfilosofie van Plato, Kant en nostalgische plattelandsdenkers zoals Roger Scruton, definieert Johan Sanctorum het menselijk intellect als een doorgewoekerd orgaan van het roofdier dat zich tot jager perfectioneerde, en zo verder tot kunstenaar, geleerde, TV-kok,…

Net daarom houdt het geweld niet op: het dodersinstinct zit in onze genen, al wordt het maatschappelijk gedraineerd naar de gastronomie, allerlei zondebokrituelen, wetenschap, de muziek, enz. Shockerende beelden van mensen- en dierenmishandeling, lustmoorden, genocide, doorbreken af en toe de illusie dat we “beschaafd” zouden zijn.

Citaat:

“Schoonheid is maar een vernis, een alibi, een vermomming. Wat daaronder zit,- dat is boeiend, bizar en huiveringwekkend tegelijk. Dus wordt luisteren ook steeds meer ont-dekken, ont-luisteren, de lelijkheid ervaren, als de gaping van de menselijke afgrond zelf.”

Passeren o.m. de revue in deze dance macabre: Mozart, Nietzsche, Ronald Janssens, Mahler, Marc Dutroux, Piet Huysentruyt, J.S. Bach, Michel Fourniret, Peter Goossens, en nog vele anderen.

Lees meer

Advertenties

128 Reacties op “Kreeft op zijn Japanees

  1. Bart Haers

    Johan Sebastian und kein ende

    Johan Sanctorum werkt ons op een boeiende wijze op de zenuwen, maar de kern van zijn betoog vergt een antwoord, want het is niet het sublimeren of het uitkienen van strategieën tot moorden en wat dies meer zij, berusten zou op de aanpassing van de moderne mens, homo sapiens sapiens tot uitermate geslepen roofdieren, jagers en vervolgens, tja, gecultiveerde manipulatoren. Eens ben ik het wel met zijn kijk op de hysterie omtrent seksueel deviant gedrag en al helemaal als het om de kwestie gaat hoe men pedofilie moet begrijpen. Geen misverstand, het machtsonevenwicht, waarbij de volwassene het kind kan domineren, maakt dat zo een risico gemakkelijk aanleiding geeft tot misbruik. Maar dit is een nieuwe benadering, enigszins het gevolg van het feit dat men tolerantie tegen homoseksuelen niet meer kon ontwijken, maar ook, valt te vrezen, dat men wel eens fantasasieën van zich af wil duwen, zoals Thomas Mann in zijn dagboeken liet blijken. De moeilijkheid van verhoudingen tussen man en vrouw kan hierin meespelen, in die zin dat mannen het lastig hebben met mondige vrouwen. En daar denken we dat de redenen aangedragen kunnen worden waarom we het niet eens kunnen zijn voor het probleem dat Johan Sanctorum ons voor de voeten werpt. Het gaat om de idee, denk ik, dat de cultuur tot steeds nieuwe en geslepener, gewelddadiger gedrag van de mens aanleiding heeft gegeven.
    Zeker is dat de cultuur niet eenduidig ontwikkeld is, waarbij filosofen en antropologen wel eens vergeten dat zo een goede vijfduizend jaar geleden de ontwikkeling van de verhalenschat en de opbouw van wereldbeelden een aanvang nam, die we nu nog steeds kennen en waarin zich dus de beelden, de idealen en wellicht de ideaaltypes ontwikkeld hebben, die nu nog ons voorstellingsvermogen beheersen. Het verhaal van Plummer en Haig draait Sanctorum vreemd genoeg om, want het was eerst Plummer die erin slaagt zonder veel verliezen aan eigen zijde de frontlinie van de Duitsers met tunnels te ondermijnen en er een gigantische hoeveelheid springstof aan te brengen. Wijtschate wordt genomen zonder overgrote verliezen, maar Douglas Haig zal vervolgens de boel naar de maan helpen in Passendale. En daar handelt hij als een Man betaamt, die duizenden met een vingerknip de dood kan injagen. Maar er zijn lieden als Ernst Junger, die beseffen dat behoudens ongeluk hun redding erin bestaat zich niet te laten kisten.
    De cultuur, zoals we zegden, gaat niet eenduidig vooruit en onze cultuur vormt een veelheid van afzonderlijke facetten, die elkaar onderling beïnvloeden, maar in het individuele noch in het collectieve gedrag altijd op een eenduidige manier op elkaar inwerken. Neem nu de held Odysseus, over wie Adorno niet zo heel veel goeds wist te vermelden, maar die juist door zijn kopke te gebruiken aan de uitdagingen, listen en lagen tegen te gaan, de cyclopen te verslaan en voorbij de sirenen te varen. Dat, menen wij geeft aan waarom de mens niet zomaar met de gegevenheid en onontkoombaarheid van aanboren aanleg of ingesleten gewoonten behept is, maar er juist, met goede of andere bedoelingen weet tegenin te gaan. Ach, zo een kreeft in de soep, dat is een minder bizar aspect van onze cultuur dan het gegeven dat mensen per se heldere definities en processen zoeken om zichzelf te begrijpen. Het probleem van de cultuur als vernis voor intrinsieke wreedheid, komt ons kort door de bocht voor en net de suites van Bach, de symfoniën van Mozart of Ludwig von laten zien dat de menselijke geest los kan komen te staan van primaire aandriften. En dan hebben we het niet over het onderzoek naar de elementaire deeltjes, waar tussen de onderzoekers jagers- en killersinstinct de boel wel eens kan verzieken, maar het onderzoek zelf, het willen begrijpen van de zwakke en de sterke kernkracht, de elektrodynamische kracht en de zwaartekracht alsook het samenbrengen van deze krachten in één theorie, de zogenaamde Grand unifying theory, hoewel voorlopig zonder gunstig resultaat vooralsnog – bij mijn weten – laat zien dat het louter begrijpen, zonder andere doelstellingen denkbaar en mogelijk is gebleken en blijkt.
    Tot slot, kunnen we voor dit alles een uitgeschreven redenering uitwerking waarin alles aan bod komt, zonder innerlijke tegenspraak, zonder risico het beeld te zien wankelen omwille van een paradox, kortom, een argumentatie die aan de eisen van het eisen van het filosofie kan voldoen? Te vrezen valt dat we ons te zeer op het contingente moeten verlaten opdat dit het geval zou blijken, maar anderzijds, het is in dat contingente dat mensen leven en handelen en zien we niet enkel bezwaarlijk gedrag, maar ook blijken van nobel en rustig bewustzijn, dat men cultuur, beschaving kan noemen.

    Valete

  2. Jan Braeken

    Ik weet niet wat anderen hierbij voelen, maar dit maakt mij bang. Als ik eerlijk moet zijn Johan, en ik hoop dat u mij begrijpt, zou ik bij elke andere schrijver buiten u zeggen dat deze tekst een soort voorstadium is van waanzin. Ik hoop dat u in uw volgend artikel niet nog een stap verder gaat, en bijvoorbeeld als een soort goeroe iedereen gaat oproepen om zelfmoord te plegen omdat zoiets “genetisch aangeboren” zou zijn, of dat het “ons jagersinstinct” voorstelt, want dan vrees ik dat u de controle over uzelf volledig zal verliezen. Daar is niemand bij gebaat.

    Inhoudelijk valt er in dit artikel vanzelfsprekend heel wat te beargumenteren, maar indien u met deze tekst de onuitsprekelijke wreedheden van gelijk welk ziek mens als “jagersinstinct” en “genetisch aangeboren” probeert uit te leggen, goed te praten of zelfs te verheerlijken, zoals dat nu op mij overkomt, dan neemt uw forum voor mij een zeer gevaarlijke wending. Dan moet ik mijn deelname daaraan herbekijken, hetgeen ik nu overweeg. Ik wens mij niet te associëren met verheerlijkers of goedpraters van extreem geweld en moord, want zulke mensen zijn een gevaar voor zichzelf, en voor anderen.

    Groeten.

    • Bart Haers

      Jan, zoals gezegd, het is en boeiende teaser, maar ik begrijp u wel, hoewel ik vind dat daqt het probleem de aantrekkingskracht vomrt voor het evolutionaire denken Maar u hoeft daarom het debat niet te schuwen.

      • Jan Braeken

        Erg bedankt Bart. Ondertussen heb ik een beetje kunnen slapen, na een zeer lang (7u)en uiterst boeiend gesprek met een vriend van mij gisteren. Het contrast tussen dit hartverwarmende gesprek en deze gewelddadige tekst is zeer groot. Ik hoop dat datgene wat ik hier gisterennacht schreef geen beangstigende projectie van mijzelf was, maar ik was er toch niet goed van wat ik in dit artikel las.

        Na een tweede lezing vind ik dat Johan schijnbaar overal geweld in begint te zien, of dat onder alles wat wij verstaan als het goede en aangename, – schoonheid, vriendschap, liefde, warmte en zachtheid – geweld schuilt. Indien dat het geval is, blijf ik bij mijn stelling : een voorbode van waanzin. Het komt mij voor dat Johan’s teksten altijd maar extremer worden, en dat de ambivalentie van zijn woorden die ik voorheen nog met een beetje moeite kon volhouden, nu wel heel erg moeilijk wordt. Indien geweld in woorden de overhand neemt, bestaat het gevaar dat het zich omzet in daden. Daarom kreeg ik gisteren zo bang.

        Misschien zouden velen Johan nu een filosofisch extremist kunnen gaan noemen, ik weet het niet. Daar begint het voor mij op te lijken. Maar als hij zulk een soort extremist is, of aan het worden is, dan zou hij dezelfde problemen als alle andere soorten extremisten kunnen tegenkomen : niet meer twijfelen aan het eigen gelijk, bewustzijnsvernauwing, isolement, en tot slot geweld, niet alleen in woorden maar ook in daden. Het mag misschien spannend zijn op de rand van een afgrond te wandelen, en luid te schreeuwen “kijk eens wat ik durf !” : indien men valt zullen mensen achteraf zeggen : ocharme, hoe is dat toch mogelijk, zulk een roekeloosheid. En ze leven gewoon verder. Het verandert niets aan geweld.

        Indien men blijft geloven in genetisch determininisme zoals Johan hier schijnt te doen – ik kan mij niet van die indruk ontdoen -, dan vrees ik dat men te weinig kennis heeft over wat genen zijn, wat ze kunnen, en wat ze niet kunnen. De resultaten van de genetica worden momenteel over de hele wereld opgeklopt, niet in het minst door Big Pharma en iedereen die daar miljarden dollars mee verdient, maar de echte genetici zijn heel wat bescheidener. Over de relatie tussen gedrag en de genen is nog steeds zo goed als niets bekend. Iedereen die het tegendeel beweert weet ofwel niet waarover hij spreekt, ofwel heeft hij er financieel belang bij om leugens daarover te verspreiden. Als er één cultuurfenomeen is dat vandaag van toepassing is, dan is het wel dat laatste : over de meest fundamentele kwesties is zo goed als niets bekend, en alleen om corrupte redenen zijn er een massa figuren die impliciet beweren dat daarover voldoende bekend is om er geld uit te kloppen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat geld en geweld de twee zijden zijn van dezelfde munt. Hopelijk is Johan hier niet met deze munt aan het draaien, want dan zal dat zich nog tegen hem keren.

      • Jan Braeken

        Ik wil nog aan mijn laatste commentaar toevoegen dat we gewoon niet weten of er wel een zogenaamd “jagersinstinct” bestaat. Elke ernstige, professionele archeoloog en antropoloog zal u vertellen dat over het gedrag van de eerste hominiden gewoon weinig tot niets bekend is, omdat men moeilijk uit een paar botfragmenten of enkele skeletten, en de weinige artefacten die men daarbij vindt, het gedrag van die mensachtigen kan afleiden. In die zin heeft men nog nooit kunnen bewijzen dat wij intrinsiek en evolutief gewelddadig zouden zijn , en het ook altijd zullen blijven. Dat laatste is een al te gemakkelijke, zeer oppervlakkige conclusie die wel voor heel veel kan gebruikt worden, onder andere voor dit artikel zoals we konden zien, maar verder gewoon onjuist is. Zulk een oppervlakkige conclusies is een filosoof onwaardig meen ik.

        Ik meen mij te herinneren dat men in de beginjaren van de antropologie ooit een volkomen van de buitenwereld geïsoleerde stam heeft gevonden die geen uitdrukking voor het begrip “geweld” had. Geweld bestond daar gewoon niet ; die primitieven leefden in volslagen harmonie met elkaar. Dat is toch wel een vreemd feit, indien we dit naast het artikel van Johan leggen. Mocht ons zogenaamde “jagersinstinct” en onze genetische gedetermineerdheid wijzen op de fundamenteel gewelddadige natuur van de mens, dan bestond zulk een stam niet. Mij lijkt het bijgevolg voorzichtiger en juister te stellen dat we gewoon niet weten of de mens fundamenteel gewelddadig dan wel fundamenteel vreedzaam is. Dat laat alleszins de mogelijkheid van het vreedzame open, en dat doet Johan hier niet meer.

  3. Anastasia Burkas

    Lezers op dit forum die zelfs niet snappen dat

    1) Johan Sanctorum in dit (subliem verwoord) essay de mythe van de “schone kunsten” doorprikt
    2) Juist zijn walg formuleert van het menselijk geweld in al zijn aspecten (vooral ook mbt de dieren)
    3) De mannelijke cultuur ontmaskert en zich als een echte feminist ontpopt, met een sterk ecologistisch accent
    4) Afrekent met het antropocentrisme en de waan van de menselijke civilisatie (zie zijn verwijzing naar WO I – Misschien was een foto van Gaza nog beter geweest…)

    … zouden beter Dag Allemaal lezen en op de site van Het Laatste Nieuws iets posten.
    Johans vertoog is inderdaad extreem en hier en daar cynisch. Maar hij trekt wel consequent een lijn door. Ik zou spreken van “radicaal”, niet van “extremistisch”. Ik zie hem in de lijn van Sloterdijk en Houellebecq.
    Ik vind dat men moet tot aan het uiterste randje van de afgrond gaan, dat deed ook Nietzsche. Is de volgende fase de waanzin? Ik denk het niet.
    Van diep bewustzijn is nog nooit iemand gek geworden. Nietzsche had syfillis, ik hoop dat Sanctorum in dat opzicht voorzichtiger is…

    A.B.

    • Jan Braeken

      Beste Anastasia,

      Ik apprecieer uw mening.

      Misschien verwondert het u dat ik naast filosofie, psychologie, romans en andere lectuur ook uitzonderlijke eens de Dag Allemaal lees, en af en toe het Laatste Nieuws als er geen andere krant in de buurt ligt. Ik vind in die twee bladen zelfs zeer interessante dingen, die men nergens anders vindt. Het begrijpen van dit artikel schijnt daar dus niet dadelijk aan gerelateerd te zijn, met uw toestemming.

      Voorts vond ik uw opsomming zeer verhelderend, en vooral milderend. Erg bedankt. Zij stelt mij in staat één en ander in verschillende perspectieven te zien, en mijn angsten te bedwingen. Uitstekend van u.

      Verder ben ik akkoord met uw verdediging van het extreme doordenken, op de rand, wat de meest fundamentele filosofische kwesties betreft. Als ik bij mijzelf naga, dan doe ik al lange tijd bijna niets anders, en dan zijn mijn oneindig extreme reflecties over de oneindigheid zelf misschien wel het extreemste wat er bestaat. Enerzijds is er voor mij echter een levensgroot verschil tussen de manier waarop men zo doordenkt – of men zich daarbij laat inpakken door gewelddadige premissen die op niets zijn gebaseerd, bijvoorbeeld -, en de manier waarop men dat denken (en die wijze daarvan) communiceert anderzijds. Nietzsche was een genie wat dat betreft, maar er was ook geen groter literair stylist als Nietzsche. Johan is dat genie nog niet. Terecht werd Nietzsche wereldberoemd, en anderzijds vind ik dat feit ook verbazend omdat hij zo moeilijk is. Een vergelijking tussen Nietzsche en Johan is voor mij in die zin duidelijk dat Nietzsche inderdaad ook extreem was, maar misschien nog veel extremer dan Johan, op meerdere vlakken. Zijn levensstijl en zijn levensomstandigheden bijvoorbeeld waren volgens mij tien keer extremer dan die van Johan (hoewel ik die niet goed ken ;-)). Ik meen dat Nietzsche over zichzelf schreef dat geen enkel ander mens zoveel zou afzien als hij. Hij maakte van pijn en lijden een gericht doel, hij cultiveerde pijn meen ik, hij was er aan verslaafd. Hij was een ware zelfpijniger, maar naar mijn interpretatie had hij in zijn geschriften noch geweld noch erotiek nodig om zijn punt te maken. Hij ging dieper.

      De waanzin van Nietzsche valt echter niet uit te leggen met syfilis. Dat is voor mij een al te simplistische, populistische medische reductie. Indien men de waanzin van een historisch figuur niet begrijpt, komt men meestal aandraven met iets medisch, alsof er plots niets anders meer bestaat. Mijn excuses en respect voor uw persoon Anastasia, maar ondertussen begin ik dat medisch gedoe over waanzin een beetje belachelijk te vinden. Indien men de gruwelijke eenzaamheid die Nietzsche moet gevoeld hebben overdenkt – zo typisch voor genieën –, en de oneindige uitersten die hij in zowat alles voortdurend opzocht, dan moest hij op de duur wel zijn verstand verliezen. De voor hem uiterst pijnlijke afwijzing van Lou Andreas-Salomé die hij vroeg om zijn vrouw te worden was daar misschien niet vreemd aan. Het relatieleven van Nietzsche is volgens mij nog niet diep genoeg onderzocht, bijvoorbeeld wat zijn familie betreft, om de vele oorzaken van die waanzin te kennen. Die waanzin was volgens mij ook het culminatiepunt van zijn moedwillige en doelgerichte, letterlijk zelfdestructieve manier van leven, en dat leven was heel wat ingewikkelder dan syfilis. Nietzsche had naar mijn mening nooit geleerd dat er wel degelijk fysieke en emotionele grenzen zijn aan wat wij kunnen verdragen, ook aan onze denkcapaciteit en onze vermoeidheid, – dat zijn meerdere soorten grenzen -, en hij had ook nooit geleerd die grenzen te respecteren. Hij ging altijd over de grens, koppig, moedwillig, alles en iedereen uitdagend, en roekeloos. Die roekeloosheid is hem uiteindelijk fataal geworden. Dat gevaar blijft voor Johan ook bestaan. Diegenen die zulke vernoemde, ultieme grenzen al zijn tegengekomen (zoals ik), en ze gelukkig wel herkenden en respecteerden, zullen dat hopelijk beamen. Gaat men toch over die ultieme grens, dan wordt men waanzinnig, pleegt men zelfmoord, of begaat men een moord. In die zin vind ik het aanduiden van syfilis als enige argument van waanzin nonsens. Met uw toestemming, alleen reductionisten kunnen zoiets beweren.

      Voor nu wil ik eindigen met te zeggen dat ik Johan niet begrijp. Misschien moet hij volgende week of zo toch maar eens uit de pijp komen voor een klein beetje uitleg. Daar ben ik alvast zeer benieuwd naar. Indien die uitleg overeenkomt met wat u zegt, Anastasia, of grosso modo, begrijp ik hem al een stuk beter. Maar ik blijf nieuwsgierig.

      • Kristien Gerber

        Geachte Jan Braeken,
        Ik kan bijna geen bijdrage meer lezen van JS zonder een aanval van migraine te krijgen..(ik heb uren nodig om dat te verteren en te plaatsen dus, meestal toch)
        Anderzijds besluipt me wél voortdurend de lust om (onder meer) ‘Jan Braeken’ te lezen…( een niet geringe reden waarom ik op het forum steeds terugkeer om de debatten te volgen)
        Ik deel je mening, begrijp ook je verwarring en emoties.
        Troost je, er is écht nog leven voorbij Johan Sanctorum.

  4. Bart Haers

    Het denken op de rand spreelt me wel aan, AB, maar tegelijk heb ik de ontgoochelde estheet wel begrepen. Niemand kan mij zeggen dat dit het ultieme antwoord is. En ja, radicaal is het wel en daarom is de tekst, de “vomissement filosophiaue”zeer welkom, vooral omdat ze goed geschreven is> Maar het eens zijn over de hele lijn? Dat mag u van mij niet verwachten.

    • Bart Haers

      ik bedoelde vomissement philosophique

    • Jan Braeken

      Dit vond ik zeer scherp opgemerkt van u Bart. Aansluitend vind ik dat Johan zijn zaak van intrinsiek en omnipresent geweld zwaar overdrijft, en dat hij dat omnipotente geweld onbewust, ten onrechte idealiseert en veralgemeent. Gelukkig zijn er nog steeds heel veel mensen die elke dag heel veel van elkaar houden, en die daar niet voortdurend het gevoel bij hebben dat er geweld onder die liefde schuilt. Dat laatste is een absurditeit, die misschien enkel bij mensen voorkomt die depressief zijn, en die slechts de illusie hebben dat niemand echt van hen houdt.

      • Bart Haers

        Bon! Iemand schrijft een tekst over wijze waarop het geweld in onze samenleving zo alom tegenwoordig lijkt en onontkoombaar. Met Johan kan ik het eens zijn dat er veel van wat als beschaving aanzagen verloren lijkt te raken. Tegelijk ontmoet ik mensen die er in slagen uit dat moeras op te stijgen, zich als een baron van Munchausen uit het moeras trekken aan hun haren. Blijft de vraag, in het algemeen, of we hierover in deze of gene zin eeen uitspraak unnen doen. Ons dunkt nu de barbaren in ons al te vaak aan bod komen, zoals met de jacht op pedofiele priesters het geval is. Ook zien we dat fraudeurs vaker dan gedacht het voordeel van de twijfel krijgen. Wat vangen we daarmeee aan? Johan Sanctorum geeft ons een walgelijke maaltijd te eten, die er prachtig uitziet. Maar dan? Te vrezen valt als men niet tegen die barbarij in actie komt, wordt het alleen maar erger, maar gewoon idealisme is niet voldoende. Er is meer voor nodig> Wat? Mededogen, met onszelf? Vooral met diegenen die – zoals Dalrymple schrijft – zou het kunnen dat velen geen aansluiting meer vinden met een cultuur waarin het menselijke op de voorgrond staat en dan komen we bij het feit dat sommigen hun inwichten zonder voorbehoud vorm willen geven, gelijke kansen zien als oplossing, terwijl het misschien hierom gaat dat jonge mensen liever met hun handen dan met hun hoofd werken, maar dat dit niet waarde geschat wordt. Mozart’s aria kunnen zingen, de aria van de koningin van de nacht, is weinigen gegeven, ervan genieten en begrijpen hoe boosheid deze vrouw obsedeert, dat is pas kunst en kan tot levenskunst leiden.

  5. Anastasia Burkas

    @ Kristien Gerber: Smaken verschillen, bij mij is het net het omgekeerde: Sanctorum vind ik een verademing, de meeste bijdragen op dit forum echte bullshit en oeverloos geëmmer naast de kwestie.
    Maar niemand is natuurlijk verplicht om Sanctorum te lezen. Waarom leest u ze dan? Waarom zoekt u de migraine? Masochisme? Of toch… een vorm van geïntrigeerd zijn?

    A.B.

    • Kristien Gerber

      @anastasia:
      1.nog niet in de gaten gehad dat ik JS ook soms een klein beetje mag (een heel klein beetje dan, af en toe)(omdat hij een ‘raadsel’ is o.a. en ik graag de duisternis ‘aftast’))
      2.maar ik verafgood hem niet zoals u. Elk woord uit zijn mond is voor u goud.
      3. op fora lees ik soms heel kwikke dingen van mensen, kan grensverruimend zijn. Ik ervaar dat niet altijd als’bullshit’. En dan neem ik er de de insteek van JS bij.
      4. Mag (mocht) ik misschien ook mijn mening plaatsen ?
      5. Masochiste ? maak je geen zorgen..no way. Intense hersengymnastiek en migraine.. Misschien was het wel een compliment aan het adres van JS. Wie weet..
      6. Er is leven en hoop voorbij JS, en dat weet JS ook. Daarom weiger ik elke goedgunstige aai bij deze..

      • Bart Haers

        Geen aaitjes, wel misschien de hoop dat u nadat u uw migraine overwonnen heeft inderdaad in de aanval gaat. Ik kijk uit naar het klauwen van de … de vrouw

    • Jan Braeken

      Beste Anastasia,

      Ik vind uw oordeel over “de meeste bijdragen op dit forum” grof, beledigend en vernederend. Niet alleen laat u in het midden over welke bijdragen het precies gaat – daar is moed voor nodig – : ik stel mij de vraag waar u dat hebt geleerd. Ik vrees van mannen. Hopelijk niet van Johan, want u zwaait hem lof toe. Is het soms machisme ? Nietzsche was ook redelijk macho. Vandaar zijn relatiemoeilijkheden met vrouwen.

      Groeten.

  6. Mijn verbazing over waartoe mensen (vooral mannen, ja) zoal toe in staat zijn, groeit nogsteeds met de dag. Maar desalniettemin ben ik steeds blij met het troostende van goede kunst en muziek. Meestal wordt dat gemaakt na (groot) lijden, om daar uiting aan te geven en dat te verwerken.
    Dat mensen van het lijden van Jezus een machtscultus hebben gemaakt (vooral de RK-kerk, sorry), wil niet zeggen dat het lijden van Jezus ons niets te zeggen heeft. Want… in te gaan tegen de heersende (kerkelijke/oud-testamentische) moraal en het gepraktiseerde godsdienstonderricht van zijn tijd, leidde ertoe dat Jezus “het loodje moest leggen” (een profeet wordt in eigen land niet gewaardeerd/getolereerd). De waarheid triomfeert zelden, ook nu nog niet.
    Dat we oorlogen steeds anders (her-interpreteren) is volgens mij een vorm van voortschrijdend inzicht, maar nog niet gekoppeld aan een nieuwe manier van handelen. We noemen oorlogen nu vredesmissies, om ze aannemelijk te maken – wat steeds moeilijker wordt.
    Geweldloze conflictoplossing is in opmars, evenals zorgvuldig omgaan met (alle) leven – wie weet, mijnheer Sactorius, groeien we nogeens boven onze slechte eigenschappen uit en kunnen de vrouwelijke waarden echt ingang krijgen in onze maatschappij….

    Overleven is een hele kunst en “De kracht van aardig zijn” (*)hoort daarbij.

    (*)titel van een boek van Linda Kaplan Taler, uitg. Altamira/Becht.

    Geertje Kuipers, Culemborg (NL)

    • Jan Braeken

      Beste Geertje,

      Vooreerst erg bedankt voor uw lof. Dat heb ik niet verdient. U bent een verademing voor dit forum, en ik ben 100 % akkoord met wat u schrijft.

      Ook mijn verbazing groeit elke dag, zeker over mannen. Zeer recent nog ging die verbazing over in verbijstering, toen ik een vreselijk voorbeeld van spirituele waanzin in mijn mailbox kreeg, niet toevallig van een man, die ik ken. Mannen kunnen echte monsters zijn, en vandaag is dat meer in het geheim dan het ooit is geweest, overal op deze planeet. Maar ook over vrouwen groeit mijn verbazing, wat de omgekeerde kwaliteit betreft. U bent een goed voorbeeld. Hopelijk laten andere vrouwen, feministische onder andere, zich niet onbewust opslorpen door de gewelddadige mannencultuur, en maken ze dezelfde fouten als de mannen vroeger maakten. Want velen zijn daar al mee bezig zie ik.

      Verder ben ik zo blij dat ik niet de enige ben die zo hypergevoelig op Johan reageert, en er inderdaad soms ook zo van afzie, net zoals jij. Dat lucht mij op.

      Nu kijk ook ik uit naar uw volgende reacties Geertje :-).

      Beste groeten !

      Jan

  7. Mijn verbazing over waartoe mensen (vooral mannen, ja) zoal toe in staat zijn, groeit nogsteeds met de dag. Maar desalniettemin ben ik steeds blij met het troostende van goede kunst en muziek. Meestal wordt dat gemaakt na (groot) lijden, om daar uiting aan te geven en dat te verwerken.
    Dat mensen van het lijden van Jezus een machtscultus hebben gemaakt (vooral de RK-kerk, sorry), wil niet zeggen dat het lijden van Jezus ons niets te zeggen heeft. Want… in te gaan tegen de heersende (kerkelijke/oud-testamentische) moraal en het gepraktiseerde godsdienstonderricht van zijn tijd, leidde ertoe dat Jezus “het loodje moest leggen” (een profeet wordt in eigen land niet gewaardeerd/getolereerd). De waarheid triomfeert zelden, ook nu nog niet.
    Dat we oorlogen steeds anders (her-interpreteren) is volgens mij een vorm van voortschrijdend inzicht, maar nog niet gekoppeld aan een nieuwe manier van handelen. We noemen oorlogen nu vredesmissies, om ze aannemelijk te maken – wat steeds moeilijker wordt.
    Geweldloze conflictoplossing is in opmars, evenals zorgvuldig omgaan met (alle) leven – wie weet, mijnheer Sanctorum, groeien we nogeens boven onze slechte eigenschappen uit en kunnen de vrouwelijke waarden echt ingang krijgen in onze maatschappij….

    Overleven is een hele kunst en “De kracht van aardig zijn” (*)hoort daarbij.

    (*)titel van een boek van Linda Kaplan Taler, uitg. Altamira/Becht.

    Geertje Kuipers, Culemborg (NL)

  8. Bart Haers

    Aardig zijn? Kwetsbaar zijn? Veel vrouwen, opgegroeid na de missie van Dole Mina voelen zich er niet toe geroepen zich als tangen te gedragen, anderen, hoe fijn en rein ze ook ogen, laten niet na hun kracht te laten zien, hun mannetje te staan, maar blijven tegelijk uitermate prettig. Het punt is denk ik, dat we in een samenleving gekomen zijn waarin de verhoudingen op de helling zijn komen te staan. Het migrantendrama is daarbij eerder een katalysator dan een oorzaak: de oude verhoudingen zijn nog niet weggewerkt. Laat niemand zich een illusie maakt, met de zogenaamde nieuwe man heb ik geen uitstaans, want dat lijkt mee karikatuur en daar zijn we niets mee. In het filosofiemagazine deze maand over vrijheid zien we hoe vrijheid voor de een de afwezigheid van banden, van betrokkenheid, terwijl net de mogelijkheid om zelf keuzes maakt om banden aan te gaan een eigen dynamiek geeft aan de vrijheid rijker in te vullen dan “mijn vrijheid eindigt waar de uwe begint”. Het gaat om een denken dat, een handelen waarin we met anderen een en ander kunnen bereiken: De DOn Auichotte van Jules Massenet op de planken brengen is een profesionele zaak en toch, de professie, het metier alleen is niet voldoende, het is ook de wil om samen, van regisseur tot accessoire-assistent te betrekken bij het project.

  9. Jan Braeken

    Beste Kristien,

    Mijn excuses voor mijn vergissing hier boven. Het is u die mij de lof heeft gegeven. Sorry, sorry. Ik heb de namen verwisseld. Wat voor Geertje geldt, geldt ook voor u. Zeer bedankt.

    Er is inderdaad nog leven na Sanctorum ;-).

    X Jan

  10. Bart Haers

    Johan, Anastasia heeft op de facebookdiscussie niet helemaal ongelijk, hou u bij de kracht van de argumenten, onderzoek die en geef daar weerwerk op, maar ja, men doet wat men niet laten kan. En ik denk dat je Johan de verdienste moet geven dat hij een belangrijk aspect van onze cultuur niet kan ontkennen, dat hij een zekere walg voor een cultuurbeleving, misschien vooral in de sferen van de hogere cultuur waar men eindelijk een wapen van segregatie en erger van maakt terecht lucht geeft, maar ja, de maker van de atoombom, Oppenheimer kon ook niet terug, natuurlijk. In dien zin is Mozart niet verantwoordelijk voor het feit dat Eichman een quartet speelt van zijn hand.

  11. “Intellectuelen” aller fora, VERWIJ(EI)DERT u.

  12. Kristien Gerber

    Bart heeft gelijk. Anastasia heeft ook ergens een paar punten, dat klopt.
    De bloedhete soep van Johan S. heb ik nog niet verteerd ondertussen (wegens overgedoseerd aan bepaalde ingrediënten)
    Misschien als intermezzo ook een beetje Nietzsche in zijn “Menselijk, al te menselijk” “Door gebrek aan rust gaat onze civilisatie in een nieuwe barbarij over. Nooit tevoren hebben de actieven, met andere woorden de rustelozen, hun invloed méér doen gelden. Het behoort daarom tot de noodzakelijke correcties die men in het karakter van de mensheid moet aanbrengen, het beschouwelijke element aanzienlijk te versterken.”
    Wat mij betreft: leve het leven en de onvervalste, innigste & authentieke broederschap tussen mensen die er ook nog is.
    Ik zie veel rottigheid maar ik zie veel meer pogen van mensen om hoogtes te halen.
    Johans diepe wanhoop kan ik niet delen. Misschien toch een aai, kwestie van mededogen.
    Vooral blijven, Jan! (en anderen)

    • Jan Braeken

      🙂

    • Jan Braeken

      Dag lieve Kristien :-),

      (Oef, even iets liefs op dit forum)

      Het blijkt nu duidelijk dat ik onze sublieme Nietzsche niet ken. Wat een Mens ! Wat een inzicht ! En dat kunnen we hier allemaal lezen en schrijven dankzij Johan.

      Heil Sanctorum !

  13. Jan Braeken

    Bij deze opnieuw een toevoeging, om het additionisme opnieuw in de kijker te plaatsen. (Dat is de nieuwe tegenhanger van het reductionisme). Het is een citaat van een moderne romancier buiten categorie : IMRE KERTÉSZ. Deze uitspraak toont impliciet en op antagonistische wijze aan hoe de mythe van het jagersinstinct door de pedagogiek ontmaskerd wordt. Deze schrijver laat niets meer heel van de flinterdunne hypothese “aangeboren gewelddadigheid”, niet alleen met zijn citaat, maar met zijn leven :

    ‘Tijdens de Latijnse les stampte ik “navigare necesse est, vivere non est necesse” in mijn hoofd. Tijdens het godsdienstonderricht probeerde ik de woorden “sjma jisroëel, adonaaj elohenoe ehod” te onthouden. Mijn geest werd aan alle kanten ingeperkt en in bezit genomen, anders gezegd : ik kreeg een opvoeding. Met talloze vriendelijke en strenge vermaningen werd ik voor mijn uitroeiing rijpgemaakt. Ik protesteerde nooit en trachtte zo goed mogelijk de mij gegeven opdrachten te vervullen. Met lome welwillendheid liet ik mij in de onmacht van een opvoedingsneurose wegzinken. Ik was een niet al te ijverige en niet altijd onberispelijke deelnemer aan de stilzwijgende samenzwering die tegen mijn leven was gericht.’

    IMRE KERTÉSZ, Dagboek van een galeislaaf, pg 89

    Nu begrijpt u waarschijnlijk ook waarom ik de vernoemde inperking en in bezit name bij mijzelf definitief heb omgekeerd in de oneindigheid, en waarom elke reductie (inperking) steeds op mijn zeer bijzondere aandacht kan rekenen.

  14. Kristien Gerber

    Ondertussen ben ik al een paar uur aan het lezen in het boek “Congo” van David Van Reybrouck. Wat ik tot dusver gelezen heb over de sadistische moordlust en slachtingen door blanke (mannelijke)kolonialen rond de jaren 19OO komt wel gevaarlijk dicht bij menige stelling van JS. Dat zulke bloeddorstige rituele jacht-en moordlust in elke man (sluimerend) aanwezig was/is/zou zijn,kan JS evenwel nergens bewijzen. Evenmin zijn andere uitschuiver: dat menige kunstuiting (en andere) kan herleid worden tot een gesublimeerde moordpartij. Dit druist in elk geval in tegen mijn percepties en in het bijzonder tegen mijn ‘ervaren’ van het onvervalste karakter van sommige dingen.
    Tot zover heb ik ook nog niet begrepen waarom Anastasia JS (in deze) een ‘verademing’ noemt.

    • Jan Braeken

      Ik denk dat die blanke koloniale mannen in 1900 profiteerden van hun absolute machtspositie en de totale wetteloosheid die daarmee gepaard ging, – de vergelijking met Nazi-Duitsland gaat op -, misschien louter omdat ze precies daar in Afrika konden rekenen op de natuurlijke gastvrijheid en warmhartigheid van de zwarte bevolking, en hun aangeboren vertrouwen. Ze maakten misbruik van hetzelfde vertrouwen en dezelfde gastvrijheid die vele primitieve volkeren vandaag nog altijd kenmerken. Dat laatste staat in schril contrast met de kunstmatige, aangeleerde of familiaal overgenomen vijandigheid en paranoia, en de artificiële machtsgeilheid en gewelddadigheid die veel blanke westerse mannen hier in het waanzinnige westen maar niet van zich af kunnen schudden. De perceptie van kunst als geweld volgt hetzelfde kunstmatige pad vrees ik. Maar dat pad is volgens mij omkeerbaar. Ik wil geen fatalist worden wat dat betreft.

      Niet toevallig schijnen vrouwen over het algemeen veel minder last van die kunstmatige eigenschappen te hebben, althans dat is mijn indruk. (En laat mij hopen dat die indruk niet verandert, onder druk van de feiten). Door de band genomen zijn ze voorzichtiger, vooral emotioneel, en het kan niet anders dan dat dit te maken heeft met hun mogelijkheid om kinderen op de wereld te zetten.

      Verder zou ik wel eens heel graag weten wie die mannen in Congo precies waren, wat hun persoonlijke, complexe en unieke context was – Il faut connaître l’envers du décor (Jozef Guislain) -, en hoe zij individueel van elkaar verschilden (leiders en meelopers bijvoorbeeld, leeghoofden, deeghoofden en bloemzakken). Want het zijn die individuele verschillen die volgens mij de stelling van het jagersinstinct en onze genetisch gedetermineerde gewelddadigheid eveneens “zeer stevig” ondergraven.

      Tot slot maakt de macht van de grote getallen en het falsificatieprinciepe van Popper het ons gewoon onmogelijk ook maar één universele eigenschap zoals geweld te verbinden met gelijk welk gen. Niemand zal ooit 6,7 miljard mensen daarop kunnen testen, elke dag opnieuw, heel hun leven lang, gezien het fenomeen van de zwangerschap ;-). En onze lieve genen kunnen ook snel veranderen, niet in het minst omdat ze levend zijn.

      • Kristien Gerber

        Jan, het waren, blijkens de auteur, vooral (in die tijd) ‘avonturiers’, en avonturiers zijn niet zelden dragers van een genetisch negatief/problematisch script en exponenten van minabele omgevings-en opvoedingsinvloeden.
        voor de rest: racisme, denk ik, en racisme is aangeleerd.

      • Jan Braeken

        Bedankt Kristien. We zijn het 100 % eens. Ook dat boek zal ik moeten lezen. Oef ! Er wachten er nog zoveel ! Heb je mij geen extra paar ogen ? 😉
        Beste groeten,
        Jan

    • “Tot zover heb ik ook nog niet begrepen waarom Anastasia JS (in deze) een ‘verademing’ noemt”

      Anastasia heeft Sanctorum zo graag dat ze zelfs zijn stront met graagte zou oplepelen. Wat mij niet helemaal duidelijk is, is Anastasia Burkas dezelfde Anastasia die hier vroeger ook al soortgelijk fangirlgedrag tentoonspreidde (en beide zouden ‘Gentse filosofiestudentes’ zijn)?** De recentere incarnatie pocht anderzijds niet met hoererij zoals de vroegere dat wel de hele tijd deed. (En is de recentere versie misschien ook een zus van ene Dennis Black Pennis?)

      ** alhoewel, deze commentaar (https://visionairbelgie.wordpress.com/2008/03/11/surrealisme-2/#comment-5950) is getekend ‘Anastasia V’.

      “Nietzsche had syfillis, ik hoop dat Sanctorum in dat opzicht voorzichtiger is…”

      In dat geval best niet ingaan op de avances van de oude (én nieuwe??) Anastasia, Johan!

  15. Bart Haers

    Te denken geeft het allemaal wel, de ne zegt dat intellecutelen zich maar beter verwijderen, maar Johan schrijft voor mensen die interesse hebben voor zijn visies, toch? Aan de andere kant worstelen anderen met de vraag wat Johan met zijn pleidoooi tegen geletterdheid aanwil, maar misschien gaat het erom dat we soms te zeer willen begrijpen, want we hem een filosfisch tekort dat we ingevuld willen zien. De mens, m’v is in staattot het abominabele en tot het sublieme en dat blijkt telkens weer een werkelijkheid, waar geen theorie tegenov kan.

    • Bart Haers

      de ene wil de intellecutelen weg.. want we hebben een filosofisch tekort… tegenop kan

    • Het intellectualisme dat mij voorstaat als hetgeen dat mij niet interesseert, ruikt mij teveel naar opportunisme (hoor ik stinken naar de zondebok, zoals JS het verwoordt). En het laatste waar ik Johan Sanctorum voor zou willen verwijten is precies opportunisme.
      Anders geen kwaad woord over intellectuelen waar ik wat van kan bijleren of die hun eruditie en ‘wetenschap’ niet enkel ter demonstratie van hun mannelijk/vrouwelijk kunnen ten toon spreiden.

      • Jan Braeken

        Wat bedoelt u precies met uw laatste zin, Gerard ? Over wie gaat het ?

      • Sorry ik heb even ‘geen tijd’ om mee te leuteren, verre van te na gesproken dat ik het zou kunnen. Leuteren op niveau is toch ook leuteren, niet ?
        Ik moet trouwens nog een paar (zonde)bokken gaan bijvoederen, want tegen de winter aan krijg ik wel weer trek in een koteletje …

  16. Nikolai Konstantinovich Tchicherniev

    Misschien eerst een vraagje, “en guise d’introduction”: is dit stuk als een grap of serieus bedoeld, of meent Mr. Sanctorum zich niets te moeten aantrekken van zulk een onderscheidt?

    Ik zal niet ontkennen dat er enkele interessante dingen in worden gezegd, en dit stuk was al heel wat leerrijker dan de “mango’s uit Ivoorkust”. Het beperkt zich dan ook tot bepaalde psychologische en antropologische kwesties, in tegenstelling tot het voorgaande, dat een alomvattende kritiek op huidige toestand van de wereld gaf. Zoals ik al zei leverde dat een leuke en juiste maar in wezen zinloze fenomenologische conclusie op.

    Het lijkt mij dat Sanctorum in dit stuk getracht heeft eens nader in te gaan op de krachten die de maatschappij gevormd hebben, maar zoals elke antropologische studie kan ook deze op zijn best half waar zijn, en op zijn slechtst -wat hier het geval is, gezien de emotionele en volstrekt non-analystische toon van het stuk- een heel klein beetje waarschijnlijk zijn, en dus vrijwel onbruikbaar, weg te wuiven gewoonweg.

    Ik geloof dat Mr. Sanctorum zich in dit opiniestuk teveel overgeeft aan het soort gedachten dat de mensen uit het gedemoraliseerde itnerbellum heeft beziggehouden: Freud, die met zijn je reinste pseudowetenschap de perversheid van de mens “aantoonde”, Nietzsche, die een invloed uitoefende op alle poltieke bewegingen die zoveel kwaad veroorzaakten,… Kortom, weg daarmee en laat ons eens constructief nadenken over menselijke psychologie; en dat betekent, een uitgebreide analyse van alle standpunten, niet zomaar eens iets uit je pen schudden dat politiek incorrect klinkt.

    Nikolai K. Tchicherniev

    • Jan Braeken

      Beste Nikolai,

      Uw eerste vraag vond ik prima. We moeten ons inderdaad opnieuw de vraag stellen hoe we dit moeten interpreteren. Maar is dat op zich dan ook niet onmiddellijk een niet zo eenvoudige filosofische kwestie, zoals we reeds uitgebreid konden vaststellen bij de vele reacties op dit forum ? Ik meen dat u te snel de inschattingen “zinloos”, “weg te wuiven” en “uit je pen schudden” velt, daar waar anderen hier blijkbaar het tegenovergestelde doen. De argumenten die u voor dat snelle, oppervlakkige oordeel aandraagt overtuigen mij geenszins. Ook zij zijn te oppervlakkig daarvoor, te weinig gefundeerd, en uitgewerkt.

      Verder heb ik de indruk dat u over onvoldoende kennis beschikt om Freud zomaar van de tafel te vegen, en om Nietzsche juist te interpreteren. Ik meen te weten dat het reeds decennia bekend is dat Nietzsche door allerhande figuren die hem niet begrepen misbruikt is voor doeleinden die Nietzsche zelf zou verafschuwen, maar dat het ook bekend is dat men niet precies weet wie dat allemaal was, en voor wat. Al te snel dicht men invloeden van deze of gene beroemde auteur toe aan mensen die haar of hem niet eens gelezen hebben. Ik raad u wat Freud betreft sterk aan de reeds vernoemde Verhaeghe te lezen, en tevens het werk van de Amerikaanse kinderpsychiater Robert Coles bijvoorbeeld (o.a. “The Mind’s Fate : Ways of Seeing Psychiatry and Psychoanalysis”, Boston: Little, Brown, 1975. ISBN 0316151793). Wat Nietzsche aangaat zou het grondig bestuderen van al zijn werken in het Duits, zijn Zeitgeist en de voornaamste biografieën over hem u volgens mij enkele jaren kosten indien u dat goed doet. Zo studeer ik in elk geval. Daarna zou u hem niet meer zo snel in een vakje stoppen met respect ; daar ben ik zeker van. Een oordeel vergt tijd, veel tijd, en spijtig genoeg neemt men die tijd meestal niet, omwille van geld. Hetzelfde is volgens mij van toepassing op een oordeel over Johan Sanctorum, zijn hele reeks artikels op dit forum, daarbuiten, en zijn boeken. Ik schud soms ook geweldig veel uit mijn pen bij hem, en ik ben eveneens regelmatig te snel met oordelen, maar ik krijg er ook heel dikwijls terecht voor op mijn kas . U zal mij dus mijn oordeel over u niet kwalijk nemen hoop ik. Misschien is dat ook te snel.

      Tot slot daag ik u uit om zelf eens een contra-artikel op dit stuk te schrijven en het hier te posten, ten einde te bewijzen dat u zelf iets zinvols daarover kan zeggen. Indien u dat doet zal ik de eerste zijn die het zal lezen, en van stevige commentaar voorzien.

  17. JS is een filosoof. Niemand mag hem dus kwalijk nemen dat zijn teksten filosofisch zijn. De realiteit is evenwel multi-disciplinair en de verklaring ervan is niet eindig. Ik bedoel hiermee dat de inzichten van achter de bril van Darwin, Pasteur, Einstein, Bakelandt, Curie, en zeer vele andere denkers op hun specifieke gebieden best kunnen samengevat worden in een synthese die per definitie altijd onvolledig is. Vanuit biologisch standpunt weten we waarom de patriarchale maatschappij gewelddadig vanwege de concurrerende evolutie der genen was en nog steeds is. Men kan zelfs binnen ons taalgebied hierover begrijpelijke en baanbrekende werken vinden en consulteren. Sanctorum sublimeert zijn verbazing en verwonderde onwetendheid in een provocerende allegorie over structurele geweldpleging. Het is weliswaar interessant verbanden te zien met het matriarchaat, het feminisme en andere maatschappelijke fenomenen. Maar de kern van zijn vaststelling is dat wij allen dieren zijn en meer bepaald zoogdieren. Weliswaar geen varkens, beren, wolven, paarden, walvissen of ezels maar “mensen”. Sanctorum erkent dus alleen impliciet de banale realiteit dat wij onder elke vorm hoe dan ook het resultaat van toeval zijn en geen product van een goddelijk design noch van deze van de RK-kerk noch van de islam of enige andere mono- of polytheïstische godsdienst ook. In die zin is zijn tekst allicht lichter verteerbaar en filosofisch zinvol.

    • Kristien Gerber

      @Lucky:
      “Sanctorum erkent dus alleen..”
      Dat het JS in dit essay er misschien alleen maar om ging dat te opnieuw te verkopen had ik wel begrepen.

    • Jan Braeken

      Beste Lucky9,

      Ik vond de inleiding van uw commentaar uitstekend. Zij getuigt van een verbreding van visie die nog altijd zeldzaam is op dit forum. Ik meen echter dat de realiteit nog veel breder is ; zij is niet multi- maar omnidisciplinair, en omnidimensioneel. Welke discipline of welke dimensie zou immers redundant zijn, en waarom, in een volledige synthese daarvan, die zeker onvolledig zal blijven. Maar uw conclusies daaruit begrijp ik niet. Ik heb de indruk dat u plots uw visie verengt, en daarbij volledig de mist in gaat, met respect. Vanuit biologisch standpunt weten we helemaal niets over genen en geweld ; spijtig genoeg moet ik dat schijnbaar tien keer herhalen eer het doordringt. De huidige evolutietheorieën spreken van een interdependente co-evolutie tussen dieren, planten en mineralen, waarbij de oude sturingsmechanismen “concurrentie” en “the fittest” zeer duidelijk op de helling komen te staan. Co-operatie, of samenwerking als sturend biologisch mechanisme, dus niet concurrentie, is daarbij logisch. En bij mijn weten hebben mineralen geen genen, dus laat ons alstublieft eens eindelijk dat genetische fabeltje begraven voorlopig, eer we er meer over weten.

      Verder blijft het voor mij onbegrijpelijk waarom zeer veel commentatoren op dit forum schijnbaar pretenderen alles over de levenswijze, het gedrag en de emoties van alle dieren te weten – de veralgemeningen vliegen in het rond wat dat betreft -, daar waar specialisten van gelijk welke diersoort tot vervelens toe ervoor waarschuwen dat we nog zo goed als niets van hen weten. Gelijk welke parallel tussen mensen en dieren is dus in die zin bij voorbaat onrealistisch, en enkel een uitdrukking van onwetendheid. Dat is een hardnekkige en halsstarrige onwetendheid, zo stel ik vast. De expressie “… dus alleen” behoort daar voor mij ook toe, met uw welnemen.

      Groeten,

      J.B.

      • Omni-disciplinair, ok. Maar, “Vanuit biologisch standpunt weten we helemaal niets over genen en geweld” Sorry Jan, met alle respect, maar dat is onjuist. Zie mijn terloopse opmerkingen over baanbrekende publicaties in ons taalgebied.
        Wel is het zo dat we er -zoals over alles overigens- nog zeer weinig over weten. En wat we dan menen te weten is dan inderdaad en uiteraard nog voor interpretatie vatbaar en kan in argumentatieplaatsen bovendien ook misbruikt worden zoals elke taalkundige formulering. Maar iets begraven omdat we er te weinig over zouden weten is een redenering die mij van elk forum wegjaagt. Ook dat van een filosoof. Het ga U allen goed.

  18. Bart Haers

    Gachte Lucky, gped, we behoren tot het rijk van de zeer verscheiden dierenwereld, maar tohc, al bleek uit zoölogisch onderzoek dat chi;pansees ook treuren om een stervende verwant, dan nog blijft dat die ideeëngeschiedenis, waarin de godsdiensten hun rol gespeeld hebben, mee de wereld vorm hebben gegeven. Een tweede is dat in bijna elke samenleving de affecten – om deze oude term even te herijken, angst, maar ook vertrouwen, er op een ingewikkelde wijze, cultuur genoemd voor hebben gezorgd dat het immenente, dit het dreigende geweld en het geweld dat in het ondermaanse aanwezig is, te bedwingen. Daarom is mijn reactie op het stuk van Johan Sanctorum bepaald afwijzend en heftig, hoewel de denkoefening en de impetus daartoe lijken mij typisch voor deze tijd. Volwassen, redelijke denkende mannen en vrouwen die plots die afgwogenheid beu zijn en er eens voor gaan. Moet kunnen, maar of het altijd het beste resultaat oplevert?

    • Jan Braeken

      Volledig akkoord Bart.
      Uitstekend geformuleerd.
      De term affect, en affectregulering daarvan afgeleid, kon niet beter gekozen zijn. Er zijn nogal wat affecten die hier spelen op dit platform hé ;-), en hier wordt ongelooflijk veel gereguleerd, of is het gedereguleerd :-).
      Cheers !
      Jan

  19. Luc Verellen

    Ik geef Anastasia gelijk: gezien de onnozelheid van sommige commentaren (zoals die van K. Gerber: als de teksten van JS haar dan toch zo zwaar op de maag liggen, waarom zoekt ze dan geen lichter verteerbare kost??)kan men zich afvragen waarom Sanctorum zijn teksten op het web zet. Het maakt hem enorm kwetsbaar en onderhevig aan triviaal gelul van mensen die zelf niets te vertellen hebben.

    Toch vind ik dit ook boeiend, om te zien wat Sanctorums tekst allemaal los maakt in vleesetend Vlaanderen. De reacties zijn hevig, en doen vermoeden dat de waarheid kwetst, dat sommigen ze ook niet onder ogen willen zien, en de desublimatie terug willen verdoezelen in een soort cultuuridealisme (vooral B. Haers doet daaraan).

    In heel zijn hardheid en compromisloosheid vind ik dit dus een boeiende tekst. Dit is beslist een sleutelzin:
    “Overal is de man prominent aanwezig in dit sadistisch-intellectueel Vergnügen. Maar wat doen de vrouwen ondertussen? Zij gaan niet op jacht, doden niet voor de fun (wel passiemoord, maar vrijwel nooit lustmoord), lokken geen kindjes in hun kelder, gloreren haast nooit als TV-kok, schrijven geen strijkkwartetten, en hebben kleinere hersenen. Zijn ze dommer? Neen, het begrip “intelligentie” zelf is een mannelijk concept, zoals ook Cultuur (met grote C) een mannelijke logica van de dood celebreert. Vrouwen spelen in ons beschavingsproject gewoon niet mee, hoezeer sommigen ook hun best doen om erbij te horen.”

    De laatste zin heeft JS erbij gevoegd, die stond er eerst niet, want ik maakte eergisteren nog een outprint. Dat betekent ook dat de man nog steeds werkt aan zijn teksten, misschien zet hij ze daarom op het web: als een soort werkplaats waar wij kunnen in gluren. Er zijn maar weinig schrijvers die dat doen.

    Politiek is het essay ambigu, zoals de meeste van de teksten van JS. Je zou het rechts-conservatief kunnen zien, daar waar hij de vrouw vastprikt als moeder-archetype. Maar zijn rebellie tegen de mannelijke beschaving en zijn harde waarden is dan weer zo groot, dat het veeleer aansluit bij links anarchisme.
    Misschien verwart ook dat de geesten.

    Tot slot: ik hou van taalspel en verborgen hints, en die zijn er volop in dit essay. Te beginnen met de “gespleten kreeft”, die, dacht ik, JS zelf voorstelt (heb het even opgezocht op Wiki: astrologisch is hij een Cancer, zoals ook…. Mahler). Hij vereenzelvigt zich blijkbaar met het offerbeest en de zondebok.
    En dan zijn er nog de grappige, bewuste (?) versprekingen (“Fuckyouyama” in plaats van “Fukuyama”).
    Misschien wat minderen kankeren (Canceren) op deze tekst, en hem echt goed lezen, zou voor sommigen op dit forum al veel helpen…

    L.V.

    • Jan Braeken

      Beste mijnheer Verellen,

      Om te beginnen wil ik nu ook eens een veralgemening doen, tegen mijn visie in, want het wordt dringend tijd daarvoor vind ik. Al diegenen die hier afkomen met scheldwoorden bewijzen alleen een hemeltergend gebrek aan argumenten en meningen, gezien scheldwoorden nooit een argument noch een mening zijn geweest. Ze zijn alleen een manifestatie van intellectuele leegte, wat anderen daar ook krampachtig van proberen te maken. Met scheldwoorden maakt men zich alleen maar belachelijk, dus houdt u daar alstublieft mee op. Niet toevallig zijn scheldwoorden ook een teken van hoogmoed. Die toont u hier ook. Is enige bescheidenheid niet meer aan u besteed ?

      Groeten.

      J.B.

    • Kristien Gerber

      Mr Verellen,
      Nu moet u vooral weten dat ik JS een schitterend essay-ist vind en ik dat ik zijn bizarre, intellectueel uitdagende teksten graag lees, incluis de vele commentaren die dit losweekt (en ik ben een hartstochtelijk lezer van minstens ook dat laatstse)
      Johan maakt zich kwetsbaar, zegt u. Moet ik nu huilen? Iedereen stelt zich kwetsbaar op die op het forum komt, niet in het minst de ‘onnozelen’ zoals ik die niets te vertellen hebben.
      Dat ik cynisch en plagerig ben kan u blijkbaar niet verdragen of kan u niet oppikken. Het is eigen aan fundi’s dat ze geen zin voor humor hebben.
      Ik durf mijn mens-en wereldbeeld echt wil aan kritiek onderwerpen hoor.
      Uw misogynie is wel frapperend, tussen haakjes.

      • Jan Braeken

        Spijtig genoeg moet ik ook hier mee akkoord gaan Luc. Ik denk dat Johan meer dan wie ook weet dat iedereen kwetsbaar is, vooral als men zijn ongezouten mening geeft in het publiek, over gelijk welk onderwerp. Ik vind dat Johan daar beter dan wie ook weet mee om te gaan, zeker beter dan ik.

        Over kankeren wil ik nog kwijt dat ook dat woord voor heel veel interpretatie vatbaar is, maar dat u wel dient op te letten respect te tonen voor diegenen die kanker hebben. Voorzichtig, Luc. Elk woord van u wordt op dit forum gewogen. U bevindt zich hier niet tussen een stelletje idioten die niet weten wat de verschillende betekenissen van woorden zijn, hoe ze kunnen misbruikt worden, en wat ze allemaal kunnen teweeg brengen. De meeste commentatoren hier weten zeer goed hoe ver de impact daarvan kan gaan. Vandaar de scherpe reacties. Die impact gaat soms verder dan u denkt, stel ik vast, zeker bij mij. Ik hoop dat u dat nu merkt, en dat uw concentratie op scherp komt.

    • Jan Braeken

      Op uw zogenaamde “sleutelzin” wil ik ook nog repliceren. Vooral die zin is een provocatie naar vrouwen toe, hoe dubbelzinnig men het ook kan opvatten. Mijn gevoel zegt mij dat alleen al de vraag “Zijn ze dommer ?” tamelijk aanmatigend is, om niet te zeggen grof. Van onze provocateur Sanctorum, natuurlijk.

      Wat de mannen betreft, en hun geweld : zijn ze dommer ? Is Sanctorum dommer ? Bent u dommer ?

      Hoe komt dat bij mannen over, zo’n vraag ? Ik vrees nog slechter dan bij vrouwen.

      Als ik de reacties van mannen en vrouwen op dit discussieplatform vergelijk, dan weet ik wie dommer is.

      Groeten.

      J.B.

      • Toegegeven, ik heb het stuk niet gelezen. Maar ik wilde even inpikken op: “Zijn ze dommer?” Volgende tekst is het lezen waard: Waar deugen mannen eigenlijk voor? – http://www.nrc.nl/achtergrond/article1858328.ece/Waar_deugen_mannen_eigenlijk_voor – “Mannen zijn slimmer èn dommer dan vrouwen”

        In de context volgde blijkbaar ook de volgende zin: “Neen, het begrip “intelligentie” zelf is een mannelijk concept”

        Doet me denken aan een aantal zaken die ik hier kan lezen: ‘Indianen zijn een Europees concept’ – http://lvb.net/item/7904 – “Ook vrouwenbewegingen hebben al luidop gezegd dat wiskunde een typisch mannelijk product is […] Alan Sokal en Jean Bricmont (ja, die van de stunt met het nep-postmodern artikel in het cultureel tijdschrift Social Text) halen in hun boek ‘Impostures intellectuelles’ (‘Intellectueel bedrog’, uitgegeven bij EPO-De Geus) meerdere voorbeelden aan van ontsporingen die ontstaan als schoenmakers niet bij hun leest blijven en wetenschap die zij niet bezitten misbruiken voor een feministisch of een politiek doel. Een sterk staaltje is het geval van filosofe Luce Irigaray die in het essay La ‘mécanique’ des fluides kritiek geeft over de ‘mannelijke’ fysica. Haar stelling komt erop neer dat de vloeistofmechanica minder ver staat dan de mechanica der vaste stoffen omdat vastheid, althans volgens haar mening, geïdentificeerd wordt met mannen en vloeibaarheid met vrouwen…”

      • Toegegeven, ik heb het stuk niet gelezen. Maar ik wilde even inpikken op: “Zijn ze dommer?” Volgende tekst is het lezen waard: Waar deugen mannen eigenlijk voor? – “Mannen zijn slimmer èn dommer dan vrouwen” [zoek op google naar “Waar deugen mannen eigenlijk voor?” om de tekst te vinden]

        In de context volgde blijkbaar ook de volgende zin: “Neen, het begrip “intelligentie” zelf is een mannelijk concept”

        Doet me denken aan een aantal zaken die ik hier kan lezen: ‘Indianen zijn een Europees concept’ [op lvbdotnet] – “Ook vrouwenbewegingen hebben al luidop gezegd dat wiskunde een typisch mannelijk product is […] Alan Sokal en Jean Bricmont (ja, die van de stunt met het nep-postmodern artikel in het cultureel tijdschrift Social Text) halen in hun boek ‘Impostures intellectuelles’ (‘Intellectueel bedrog’, uitgegeven bij EPO-De Geus) meerdere voorbeelden aan van ontsporingen die ontstaan als schoenmakers niet bij hun leest blijven en wetenschap die zij niet bezitten misbruiken voor een feministisch of een politiek doel. Een sterk staaltje is het geval van filosofe Luce Irigaray die in het essay La ‘mécanique’ des fluides kritiek geeft over de ‘mannelijke’ fysica. Haar stelling komt erop neer dat de vloeistofmechanica minder ver staat dan de mechanica der vaste stoffen omdat vastheid, althans volgens haar mening, geïdentificeerd wordt met mannen en vloeibaarheid met vrouwen…”

  20. Bart Haers

    Cultuurideamisme? Wat het voor u ook mag zijn, als ik ja en amen zou zeggen op wat Johan Sanctorum publiceert, dan zou die man zich wel gaan afvragen of zo een gebeten en doordachte aanval op het bestel waarop onze samenleving en onze – tja – cultuur berusten nog echt wel iets kan losmaken. Maar inderdaad, er zijn aspecten aan de tekst van Johan, waar ik het niet eens mee kan zijn, omdat ik denk dat de kennis die de neurologie ons tot nog toe bracht niet bepaald eenduidig op volkomen determiatie van het individu aan zijn of haar zoölogische bepaaldheden overlevert en hem of haar geen mogelijkheid biedt om even het neuken uit te stellen tot na het schrijven van een stukje of het vreten tot na het horen van een quintet van Sjostakovich.

    • Bart Haers

      Cultuuridealisme natuurlijk

      • Kristien Gerber

        bart, met cultuuridealisme is niks mis. Ik vind dat een compliment.
        tussen haakjes, ik kom jou ook geregeld tegen op ST online, en lees je altijd.

  21. Jan Braeken

    Beste Lucky9,
    https://visionairbelgie.wordpress.com/2010/05/05/kreeft-op-zijn-japanees/#comment-13865,

    Ik heb alleen beweerd dat we “voorlopig” dat “fabeltje” moeten begraven, niet het genetisch onderzoek daarnaar.

    Zoals u weet zijn heel veel van de zogenaamde “baanbrekende” wetenschappellijke onderzoeken en publicaties van vandaag aan de lopende band vervalst, om er geld uit te kloppen. De “baanbrekende” onderzoeken van Big Pharma naar nieuwe “geneesmiddelen”, “vaccins” of “gentherapieën” hebben dat ondertussen al voldoende bewezen.

    Gaat u dus zeker niet weg van dit forum, want ik apprecieer uw bijdragen nog steeds.

    Groeten,

    J.B.

    • Jan Braeken

      Als toevoeging aan de vervalste wetenschappelijke onderzoeken naar de werking van de genen verwijs ik naar de website van NaturalNews : http://www.naturalnews.com/. Ik verwijs daarvoor ook naar de hevige controverse rond de GGO’s die momenteel woedt, de Genetische Gemodificeerde Organismen, en het reeds vernoemde boek van de Franse journaliste Marie-Monique Robin over Monsanto daarover – zie ook http://www.youtube.com/watch?v=0E1w5i5J6fE -, in één van mijn commentaren op een ander artikel van Johan.

      J.B.

    • J.B. Cfr. bvb.: “De bril van Darwin” van bioloog Marc Nelissen. Geen farmaceutisch pamflet maar een vlot leesbaar fundamenteel theoretisch overzicht vanuit een enthousiast pedagogisch voluntariaat. Ik vermeld nogmaals dat (onder meer) dit voor mij althans literair ontroerend werk uit ons eigen taalgebied stamt en dus geen vertaling betreft noch behoeft.

      • Jan Braeken

        Ik moet naar de bibliotheek. Dank voor de tip. Ik laat u nog weten wat ik er van denk. Ik hoop alleen dat Marc, net zoals de meeste ex-studenten van universiteiten, niet gehersenspoeld werd door de voorbijgestreefde theorieën die men daar blijft doceren. Want een dergelijke hersenspoeling heb ik in mijn leven al teveel gezien bij afgestudeerden. Vreselijk.
        Groeten.
        Jan

  22. Kristien Gerber

    Dé waarheid kwetst (dixit Mr Verellen). Dat is nu net het probleem. Dé waarheid die we niet meer mogen in vragen in stellen. En o wee als je daar eens tegen schopt of het dossier alsnog eens wilt opentrekken of in vraag stellen…
    over fundi’s gesproken.

  23. Bart Haers

    @ Jan, Mijn waaarde, het wetenschappelijke discours over ethologie is in de media vaak zeer vereenvoudigd, maar het wekt wel de indruk van stelligheid en dus nemen we, ook ik, soms, ten onrechte die stelligheid met de beste bedoelingen over. Dit mag u noch mij ervan ontslaan te beseffen dat onderzoek van het gedrag van dieren en zeker van dat ene dier, de mens, waar de stelligheid nog het vaakst aan de orde komt, maakt het denken veilig, overzichtelijk en vooral, bevrijdt het ons van onze fundamentele onzekerheid. Zelf denk ik dat ik over u maar heel weinig te melden hebben, zelfs niet over mensen die me het naaste bij zijn, kan ik alleen bij benadering iets zeggen dat steek houdt. Daarom kan men het artikel van Johan Sanctorum best boeiend vinden, maar er om velerlei redenen grondig oneens mee zijn.

    • Jan Braeken

      Ik ben het volledig met u eens Bart. Overigens is het ook zo denk ik, dat kritische, nieuwsgierige mensen zulk een gigantische hoeveelheid kennis te verwerken krijgen – uit honderden en honderden vakdisciplines, in zo veel verschillende talen -, dat het maar normaal is dat we af en toe sommige delen daarvan zonder meer overnemen. Een klein gevoel van zekerheid is absoluut nodig, of we zouden wegzinken in een spiraal van angst denk ik. Dat is voor mij ook geen probleem, zo lang we maar onmiddelijk van mening veranderen als nieuwe kennis van anderen (of van onszelf) de vorige onderuit haalt, of als we nieuwe elementen te weten komen die onze mening onjuist maken. Intellectuele co-evolutie 🙂 !

  24. Luc Verellen

    Mijnheer BC,

    Met alle respect, zou u misschien niet beter eerst de tekst eens lezen waarover het gaat? Dat vermijdt veel onnodig heen-en-weer geklets.

    L.V.

  25. Luc Verellen

    En mijnheer Braeken (what ’s in a name) ontbreekt het blijkbaar volkomen aan zin voor ironie, als hij die niet doorheeft in de vraagstelling van JS omtrent de vrouwen: “Zijn ze dommer?”

    • Jan Braeken

      Ik denk Luc dat ik niet weet wat ironie is. Laten we maar ineens zeggen dat ik niets weet. Dat is het beste.

      Beste BC,
      https://visionairbelgie.wordpress.com/2010/05/05/kreeft-op-zijn-japanees/#comment-13875,

      Ik stel een extreem contrast vast tussen uw vermelding van Sokal & Bricmont – ik heb dat boek “Intellectueel bedrog” verslonden -, en uw afschuwelijk taalgebruik in uw vorige post.

      U hebt die vuile woorden niet nodig vriend. U bent intelligent genoeg.

      Uw conclusie over Sokal & B. volgt de gangbare mannelijke opinie. Tot mijn spijt is die naast de kwestie. Hetgeen Sokal eigenlijk vanuit de hoogte beweerde, vanuit zijn mannelijke, opgeblazen ego, is dat alle woorden uit een gespecialiseerde vaktaal, een onaantastbare, heilige, wettelijke eigendom van de overeenkomstige vakdiscipline zouden zijn (zoals de zijne uiteraard, de fysica). Ik heb nog nooit van zulk een heilige wet gehoord, zeker niet van een taalwet die daar nog maar in de buurt komt, dus wat kletst die man eigenlijk uit zijn nek ? Is hij ineens de Paus van de Vaktaal of zo, en moeten wij, mieserige onderdanen, allemaal nederig neerknielen voor hem ? Dat is belachelijk. Betekenissen van woorden zijn naar mijn oneindig kleine, onbetekenende mening vrij, en het staat iedereen vrij andere betekenissen aan gelijk welk woord te geven, vaktaal of geen vaktaal. Nieuwe betekenissen toekennen aan woorden is al zo oud als de straat, en elke baby doet dat, v. Dus, Sokal, grow up.

      Groeten.

      J.B.

      • “Hetgeen Sokal eigenlijk vanuit de hoogte beweerde, vanuit zijn mannelijke, opgeblazen ego, is dat alle woorden uit een gespecialiseerde vaktaal, een onaantastbare, heilige, wettelijke eigendom van de overeenkomstige vakdiscipline zouden zijn (zoals de zijne uiteraard, de fysica) […] Betekenissen van woorden zijn naar mijn oneindig kleine, onbetekenende mening vrij, en het staat iedereen vrij andere betekenissen aan gelijk welk woord te geven, vaktaal of geen vaktaal”

        Sokal demonstreerde gewoon hoe vooral de Franse postmodernisten misbruik maakten van wetenschappelijke terminologie en concepten.

        Blijkbaar gaf u uw mening over Sokal al eerder: https://visionairbelgie.wordpress.com/2007/10/12/darwin/#comment-4982

        “Ieder mens is vrij om gelijk welk woord, ook blijkbaar uiterst ‘kostbare’ en ‘onaantastbare’ woorden als ‘topologie’ (is dat woord misschien heiligverklaard ?), in gelijk welk ander domein te gebruiken met gelijk welk doel, en vooral in gelijk welke betekenis.”

        Ik vraag me alleen af, als postmoderne filosofen dan toch per se nood hebben aan een uitbreiding van hun vocabularium – en ik zou verwachten dat het vocabularium niet wordt uitgebreid tenzij dat noodzakelijk is, onder andere Einstein indachtig: “Make everything as simple as possible, but not simpler” – waarom nemen ze dan terminologie uit de exacte wetenschappen zonder oog te hebben voor wat de betekenis in de exacte wetenschappen is, in plaats van zelf woorden uit te vinden?

      • Uit Murray Gell-Mann’s The Quark and the Jaguar:

        “It seems to be characteristic of the impact of scientific discovery on the literary world and on popular culture that certain items of vocabulary, interpreted vaguely or incorrectly, are often the principal survivors of the journey from the technical publication to the popular magazine or paperback. The important qualifications and distinctions, and sometimes the actual ideas themselves, tend to get lost along the way. Witness the popular uses of “ecology” and “quantum jump,” to say nothing of the New Age expression “energy field.” Of course, one can argue that words like “chaos” and “energy” antedate their use as technical terms, but it is the technical meanings that are being distorted in the process of vulgarization, not the original senses of the words.”

        (via: scienceblogs.com/insolence/2010/01/cleaning_up_loose_ends_from_2009_deepak.php)

  26. Bart Haers

    Ironie? Ik denk het hele stuk van JS te mogen lezen als een philippica te mogen lezen, waarin de argumenten de stelling moet dienen, waar we overigens, als liefhebber van de betere retorica geen probleem mee hebben. Voor het overige, er zijn wijze maagden en er zijn dwaze maagden, toch?

  27. Jan Braeken

    Beste BC,
    https://visionairbelgie.wordpress.com/2010/05/05/kreeft-op-zijn-japanees/#comment-13891,

    Ik vond dat je de kern van dat boek schitterend formuleerde. Zeer bedankt. In feite ben ik volledig akkoord met wat je schreef. Begrijp mij niet verkeerd, ook ik vond dat boek geweldig. Wat ik echter niet begreep van S&B, was dat ze bepaalde woorden (“topologie”) die vandaag reeds zo veelvuldig “ten onrechte” in andere disciplines worden gebruikt dat ze in hun nieuwe hoedanigheid al ingeburgerd zijn, en misschien zelfs juist daarom in hun nieuwe betekenis en context goed worden begrepen, zo krampachtig als een soort eigendom bij zich wilden houden. Het was alsof ze die woorden eerst voor veel geld aan andere vakdisciplines wilden verkopen eer ze dat “misbruik” toelieten. Ik stelde mij daarbij de vraag of het geen prachtige uitdaging voor nieuwe, postmoderne intellectuelen zou kunnen zijn om betekenissen van woorden, die gelijk waar zogenaamd “verkeerd” worden gebruikt, te doorbreken ? Zou ons dat niet een dieper inzicht kunnen opleveren in de ware aard van het woord “betekenis” ? Zou het niet kunnen dat S&B, samen met de intellectuelen die zij aanvielen, ons onbewust een belangrijke les presenteerden, namelijk dat wij in feite leven in een gevangenis van betekenis ? Moeten we onszelf niet uit die gevangenis bevrijden, om eindelijk eens te kunnen voelen wat ware betekenisvrijheid, ware taalvrijheid, en misschien daarmee plots ook echte, ware, totale vrijheid betekent ? Ik meen van wel. Wat ons daarna te wachten staat weet ik niet, – ik veronderstel eerst een totale chaos van betekenis, en daar wordt ik echt bang van -, maar zou het niet kunnen dat we daarmee ook automatisch de vrije zingeving en het vrije inzicht ontdekken ? Al die soorten totale vrijheden, of absolute vrijheden, zijn voor mij alleszins veelbelovend en zeer uitdagend. De angst daarvoor mag ons niet beletten daarover zeer grondig na te denken en te discussiëren.

    Ik vind dit trouwens een sublieme discussie BC ;-). Nogmaals bedankt.

    Wat denk jij ?

    J.B.

  28. André Boni

    Wat mijnheer Dumolyn betreft:

    Af en toe duikt er iemand op in dit forum, die ongelooflijk veel moeite doet om Sanctorum inhoudelijk en taalkundig af te breken (dikwijls zelf in slecht Nederlands, dat geldt zeker voor Dumolyn). Ik vind dat vreemd (waarom tijd en moeite besteden om iets “middelmatig” te bekritiseren?), maar dat ligt m.i. aan het confronterend karakter van dit soort teksten.
    JS stelt het graag scherp, dat staat vast. Dutroux en Mozart, ik moest ook even slikken, maar doorheen de opbouw krijgt het een evidentie.
    Het lijken me zelf composities, meestal dialectisch van opbouw, en met de voorkeur voor een soort happy end (ook in dit essay: het verdwijnen van de menselijke soort en het ontstaan, ooit, van een variant met meer emotionele intelligentie).
    Ik ben leraar geschiedenis en lees Sanctorum graag maar volg het forum liever op een afstand dan voortdurend te participeren. Ik zie, in alle eerlijkheid, in ons taalgebied momenteel niemand die ergens in de buurt komt van JS. Belletrie, dat genoeg, maar echt denkwerk? Hm.
    Natuurlijk is het niveau van de reacties heel ongelijk. Dat moet men er bij nemen. Wel spijtig dat er zelfs bij zijn van mensen die de tekst niet of slecht gelezen hebben.

  29. Kristien Gerber

    Het is en blijft de verdienste van JS dat hij een discussieplatform neergezet heeft dat ongelooflijk veel mensen aantrekt die participeren, maar vooral door heel wat mensen gelezen wordt. Het is een geducht forum, en een vrouwonvriendelijk forum (er worden klappen uitgedeeld). Maar ik blijf erbij dat ik heel wat mensen lees op dit forum (commentatoren) die scherp van zinnen zijn, en een aansporing.
    Alleen maar een krant lezen vind ik steriel. Ik vind deze levende discussie een meerwaarde.
    Bepaalde bijdragen van JS mogen best controversieel, provocerend zijn en moeilijk verteerbaar. Maar ze sporen aan tot confrontatie en reflectie.
    Liever dat dan TV-entertainment dat afstompt.

  30. D. Ramout

    Ik moet de heer Boni bijtreden: dit forum heeft soms meer weg van een vlooiencircus. Het hoogste springt ongetwijfeld B. Dumolyn, om in de kuiten van JS te bijten, en dit zonder ook maar één argument aan te halen. Hilarisch.
    Doorgaans kan ik de essays van Sanctorum best smaken, ook al keren een aantal fixaties steeds terug: een zekere cultuurmoeheid, intellectueel cynisme afgewisseld met nostalgie naar het zuivere, de moeder-vrouw figuur, een voorliefde ook voor anekdotiek en het triviale.
    Door zich met een hangbuikzwijn te identificeren geeft de filosoof natuurlijk vrij spel aan allerlei vernederende commentaren die een andere schrijver nooit zou pikken. Te weinig lezers zien er de humor van in. Ook heel het opzet van het essay is komisch: beginnen met walggevoelens omtrent een doorgesneden kreeft, dan troost zoeken in de muziek, en in die muziek nog meer wanklank ontdekken. Dat is toch een enorme, zij het wrange grap.
    Misschien moeten we ook allen eens luisteren naar de drie muziekstukken die JS voorschotelt: dat Mozartkwartet, de Mattheuspassie en de Kindertotenlieder. Wie die referenties rateert, snapt natuurlijk niks van de opbouw.
    De slachting van Passchendaele moet ons inderdaad nederig stemmen als we het hebben over Europese cultuur. Ondertussen is er ook Auschwitz geweest. We schijnen nauwelijks iets bij te leren, dat is bangelijk. De herhaling, ook zo belangrijk in de muziek, heeft daardoor iets manisch en geobsedeerd. Ja, bij JS is de afstand tussen lachen en wenen kort.

  31. Jan Braeken

    Beste BC (2),

    Ik denk dat die Franse intellectuelen eerder die woorden (zoals “topologie”) overnamen in plaats van er zelf nieuwe te ontwikkelen (dat laatste doen ze overigens ook) omdat de oude al voor het grijpen lagen, en misschien ook omdat rasechte postmodernisten iets dergelijks graag doen. Denk daarvoor aan “crossing the border and closing the gap”.

    Ik stel zelf een neologisme voor : Beologisme :-). Beologisme betekent : nieuwe Betekenis van een woord. Het is een combinatie van “Beo”, de bekende snipjesvogel die zo goed kan praten :-), en “neologisme”.

    Laat mij vervolgens dan ook maar ineens een beologisme voor “jagersinstinct” maken. Jagersinstinct : het twijfelachtige instinct dat jagen op de waarheid vooropstelt, in een tempo dat te hoog ligt. De waarheid is niet altijd zo snel als we graag zouden willen.

    Beste groeten.

    Jan

  32. Bart Dumolyn

    1) Het is onzinnig te beweren dat de mens per definitie een “jager” of een “roofdier” zou zijn. Hij was ook planten- en vruchteneter, en dus omnivoor in plaat van carnivoor.
    2) Het is gevaarlijk en onwetenschappelijk om hieruit af te leiden dat dit iets over de “aard” van de mens zowel in het verleden als de toekomst zou determineren, en dit is wat de tekst doet
    3)Het brein ontwikkelde zich niet “met elke nieuwe prooi” maar voornamelijk in sociale en talige context, waarschijnlijk.
    3) Waar haalt JS de zekerheid dat Mozart het brein van een crimineel en een seksueel pervert had?
    4) De aangehaalde lustmoordenaars zijn niét diegene die het jagersinstinct van de mens aantonen, het zijn ook geen “roofdieren van topklasse”, maar afwijkende, zieke individuen, die ook in de primitieve oermens-jagersgroep waar de hele tijd naartoe lijkt te worden verwezen afgestraft zouden zijn geworden wanneer zij kinderen van de eigen stam hadden vermoord, etc.
    5)Het is trouwens Japans, en vernuftig.

    • Jan Braeken

      Bijna volledige akkoord Bart. Ik ben verbaasd.
      Wat betekent uw laatste zin ?

  33. Bart Dumolyn

    6) Zowel binnen een psychodynamisch-psychoanalytische, een behaviouristische of een darwinistische / evolutionair-psychologische visie valt het beter te argumenteren dat het componeren van muziek, als het c.q. een “sublimatie” of “succesvol gedrag” zou zijn (waar ik niet 100% van overtuigd ben) een verderzetting van de geslachtsdrift zou zijn dan van het jagersinstinct. Cfr. paardansen, het zingen van vogels, etc. Het is dus eerder seksueel-territoriaal gedrag dan voorbereiding op het jachtritueel. Mij lijkt het dat de mythe van de “hyperintelligente” en cultureel hoogstaande lustmoordenaard eerder door de chianti drinkende en van klassieke muziek genietende Hannibal Lecter uit Silence Of The Lambs is ontstaan dan uit de realiteit.
    5) verduidelijking: JS gebruikt “japanees” en “vernunftig”, wat niet nodig is als er correcte Nederlandse alternatieven bestaan.

    • Jan Braeken

      Uitstekende toevoeging van u Bart.

    • Kristien Gerber

      @Bart:
      Freud stelde voorop dat muziek, kunst… een sublimatie van seksuele niet vervulde driften was. JS gaat alleen een stap verder: een geniaal kunstenaar is een “seksuele pervert” die een uitlaatklep gevonden heeft.

      Waar ik me nog steeds niet kan aan onttrekken als ik de tekst van JS lees, is dat..alles fake is. Dit als onderliggende boodschap dan.

  34. Kristien Gerber

    sorry hoor als ik nog even mijn ongemak ventileer..
    maar gisteren dacht ik terug aan een stukje van PDW in de Standaard(ivm de minaretten). Zelden zo’n hatelijk stuk gelezen.
    PDW eindigt met te stellen dat hij een kl.is. En zou dat allicht graag veralgemenen.
    Hij kan niet tippen aan het taaltalent van JS,nog niet tot aan zijn voetzolen, maar of er enig verschil is tussen zijn boodschap en die van JS weet ik niet goed.

  35. Bart Haers (Brugge)

    Zaterdag was Michel Onfray op A2 te bekijken, die op zijn gewone manier de betekenis van de psychopathologie volgens Freud te kijk zette. Heeft Sigmund dan niets bijgedragen aan onzichten omtrent het menselijke, al te menselijke? In elk geval een bewustzijn dat de mens vaak dingen doet die de rede niet vatbaar maken kan of aannemelijk. We kunnen wel de indruk wekken dat we de rede ons handelen stuurt, niemand kan beweren dat kunstenaars perverten zijn die hun perversies vorm geven. Maar goed, zo werkt het nu eenmaal.

    • Kristien Gerber

      @Bart: ik ben toevallig psychologe, en hoor dus wel iets af te weten ivm de dynamiek van menselijk gedrag. Evenmin is Freud dus voor mij een onbekende. Ik ontkracht zijn stellingname niet.
      Eros is een drijvende kracht, maar ik dacht dat er nog wel een onderscheid is tss Eros et de pathologische uitschuiver (seksuele pervertie).
      Wat mij ook stoort in bepaalde commentaren is dat men de stellingname van JS meteen als “de waarheid” proclameert. Om iets aannnemelijk te vinden heb ik echt wel wat argumenten nodig hoor.
      Voor Freud, Dawkins et andere is veel (onder meer religie) een illusie. Fake dus.
      Wie zich de missie toemeet om anderen daarvan te overtuigen pakt altijd extremistisch uit (zoals JS doet in zijn essay). Dat is wat ik bedoelde met ‘overdosering’.
      Het omgekeerde kan ook: wie een extremistische opstelling heeft verdenk ik van missionering.

      • Bart Haers (Brugge)

        Waarom ben ik het in deze met u eens? Juist omdat u de eenduidigheid van een benadering wantrouwt en een grondige onderbouwing vergt, die inderdaad, zeker als het om de cultuur gaat, om net iets meer gaat dan wat een Dawkins of een hele rits van geinformeerde spraakmakende mensen komen aandragen. Liefst lees ik of verneem ik hoe men met aperte tegenstellingen in de waarnemingen weet om te springen.

      • Jan Braeken

        Dag Kristien :-),

        Ik vond deze commentaar zeer stevig, en uiterst scherp geformuleerd. Misschien bedoelde Bart in feite precies hetzelfde als jij. Ik krijg die indruk. Wat denk jij Bart ?

        Die extremistische missionering vond ik schitterend gezegd. Ik ben volledig akkoord.

        Zelf wil ik nog toevoegen dat we nu de invlashoek van de ethiek misschien eens moeten aansijden. In hoeverre is dit artikel in zijn geheel ehtisch verantwoord, en wat mij betreft, waar precies gaat Johan ethisch in de fout, of juist niet. Een vergelijking met de ethiek van Sigmund Freud zou in dat verband zeer interessant kunnen zijn meen ik. Iets voor u, Kristien ?

        Zelf ga ik daar even over nadenken, en een iets langere reactie schrijven. Ik ga ook eens kijken in vorige artikels van Johan, waar de ethiek volgens mij ook een aandachtspunt was dat we misschien over het hoofd hebben gezien.

        X Jan

  36. Elke Van der Auwera

    Ik heb dit essay nu al een keer of vijf gelezen, en telkens ontdek ik nieuwe lagen. Schitterend geschreven. De ultieme hamvraag gaat, zoals o.m. Kristien Gerber suggereert, echter over de “mental map” van de auteur zelf. Verafschuwt hij het geweld, verheerlijkt hij het, of neemt hij het gewoon aan als iets onvermijdelijk? Ik ben er nog niet uit. Alleszins is het choquerend beeldmateriaal, zeker dat van die dolfijnenslachting. Wraakroepend. Ze zouden die slachters zelf moeten afslachten. Als vrouw wil ik me hier zeker niet “zacht” en vergevingsgezind opstellen.
    Ter attentie van Bart: een ethisch sterke (en niet-dubbelzinnige!) tekst, haast een geloofsbelijdenis, van Sanctorum is deze:

    http://www.visionair-belgie.be/Artikels/Excuus.htm

  37. Kristien Gerber

    @Jan: ik sprak Bart niet tegen, integendeel.
    On-ethisch vind ik het essay van JS zeker niet. Alleen probeer ik te lezen wat er staat en staat het me vrij daarover kritisch na te denken. Als ik mijn bedenkingen hier plaatst is het omdat ik me ontvankelijk verklaar voor andere interpretaties & kritiek (en eventuele mokerslagen).
    Iedereen mag ‘missioneren’, ik ben daar wel immuum voor. Van welke kant het dan ook moge komen. En het is ook maar een ‘interpretatie’ van mijn kant.
    Voor de rest blijf ik JS een geniaal schrijver vinden waarvan PDW een ondermaatse copie is. Het extreme karakter van de schrijfsels van PDW stak bij mij alleen weer de kop op.

    • Kristien Gerber

      @Elke: ik volg de debatten rond de essays van JS slechts sedert een tiental maanden. Er werd al vaker opgemerkt dat ze meerdere lagen bevatten, en dat klopt. De verwerking ervan is dan ook een “proces”. Je hebt stellingnames en boodschappen. Vraag is altijd wat de “ultieme” boodschap is. En soms is dat wat wroeten.
      Niet altijd gemakkelijk, maar het zet je verstand wel op scherp. Benieuwd om te lezen waar jij allemaal op uitkomt…

    • Jan Braeken

      Ik vond dit kritisch stuk in verband met PDW zeer goed : http://www.indymedia.be/nl/node/35762

      Spijtig genoeg zou het ook voor Johan kunnen geschreven zijn, heb ik de indruk. Ongeveer.

  38. Elke Van der Auwera

    Johan spreekt nooit over “klootzakken”. Als je dat zegt, Jan, met alle respect, dan ben je er zelf een.
    Ik ben lang niet met alles akkoord wat hij schrijft, en kan soms moeilijk de kronkels volgen, maar ik heb nooit in zijn teksten ooit maar één krachtterm gevonden.
    Integendeel, alles is gedoseerd en vermengd, uitersten die elkaar raken.
    PDW daarentegen is inderdaad een scheldprozaist, helemaal akkoord met Kristien.

    • Jan Braeken

      Met “ongeveer” bedoelde ik in feite dat de “overdosering” (Kristien) van Johan inderdaad tegengestelde uitersten verbindt, – dat vond ik zeer goed opgemerkt van u -, maar dat zulk een extreme verbinding geen bewijs vormt noch absoluut noodzakelijk is om een stelling te beargumenteren. Zij roept extreme emoties op, maar waarom is dat nodig ? Zulk een extreme argumentatievoering kan een dekmantel zijn voor een tekort aan complexe intellectuele diepgang.

      Vanzelfsprekend is schelden een dekmantel voor het volslagen ontbreken van intellect, en de degelijke argumenten die daar bij horen.

  39. Elke Van der Auwera

    “ongeveer” en “kan”. Ik vind het goed dat je je eigen uitlatingen wat relativeert, Jan, want daarnet ging je echt heel kort door de bocht. Nog een beetje, en je kan in de politiek gaan.

    • Jan Braeken

      Voor de politiek moet u mij excuseren Elke. Wat we hier nog altijd politiek noemen is voor mij zuivere corruptie : financiële corruptie, sociale corruptie, ideologische corruptie, en honderd andere soorten.

      Wat denkt u over die politiek ?

  40. Jan Braeken

    Het “ongeveer” stond er reeds.

  41. Bart Haers (Brugge)

    Onlangs herlas ik Vissen Redden van Annelies Verbeke, omdat ik dacht bij eerste lezing iets over het hoofd te hebben gezien wat gelukkig het geval was; daarzonder had ik de wanhopige perversiteit van een wetenschappelijke acceptatie niet onder ogen gezien: dat het onderzoek niet meer een doel op zichzelf vormt, wel wat het kan opbrengen in termen van macht, prestige en douceurtjes. In die zin heeft JS wel een punt, maar of dat zuiver mannelijk of vrouwelijk is, dan wel des mensen, kan ik niet helder krijgen. De menselijke psyche kan vele dingen verantwoorden en toch, denkend aan Roger van Geluwe, aan de priesters die jaar na jaar hun slachtoffers vonden en zochten en toch niet leken te twijfelen aan hun ambt, kom ik tot de vaststelling dat we als mensen soms bizarre redeneringen voor lief nemen. In die zin heeft JS een heilig huisje terecht onderuit gehaald. Maar de kwestie blijft of dit de algemene tendens mag heten, omdat er, in de samenleving, zonder naar gezindten te kijken, mensen een boeiend leven leiden en hun ding doen zonder in sadisme of destructieve agressie te vervallen. De atoombom bouwen en dan stop zeggen? Berouw komt na de zonde, maar voor ons die de zaken niet beleefden, Midway en de bloedige veroveringen van stranden in de Pacific, maar ook niet Rotterdam, COventry of Dresden, blijft dit altijd een theoretisch debat met kennis achteraf. In die optiek blijf ik de heilige razernij van JS wel begrijpelijk vinden, maar ik kan die niet delen, vind ik dat die energie een betere zaak waardig is, maar toch, denk ik dat het noodzakelijk is te begrijpen dat ook kunstenaars of wetenschappers geen heiligen zijn, hoeven te zijn, kunnen zijn. Iemand schreef in DS van vandaag dat kunstenaars per definitie ego’s zijn; wat ik een vreemde bedenking vind, als ik een Siegeswald Kuycken of een José van Dam bezig hoor, als artiest en over hun kunst. Maar goed, een ego is voor mij dan ook zielepoot die geen andere schat heeft dan zijn eigen povere onkunde. En zij maken het er dan ook naar.

  42. Jan Braeken

    Bij deze een commentaar met de volgende titel :

    Complexe ethiek

    Indien ik de laatste, uitstekende commentaren van Kristien en Bart (10 mei) verbind met ongeveer de helft van alle andere, dan blijft mij het gevoel bekruipen dat Johan op enkele plaatsen in zijn artikel ethisch in de fout ging. Het volgende uittreksel uit dat artikel bijvoorbeeld, kan volgens mij geïnterpreteerd worden als een lage aanval op vredevolle, onschuldige artiesten en cultuurdragers, die met hun kunst- en cultuurexpressies geen enkele sublimatie doen en geen enkele sadistische bedoelingen hebben :
    “Dat muziek de zeden zou verzachten, of dat Cultuur met grote C het beste in ons zou oproepen, is onzin. Veeleer gaapt er onder het deksel van de culturele sublimatie en de Goede Smaak een beerput van mannelijk-sadistisch vernunft.”

    Ik kan mij vergissen, maar indien Sanctorum de volgende nuance zou aanbrengen, dan meen ik dat hij de waarheid beter respecteert :
    “Dat muziek de zeden altijd zou verzachten, of dat Cultuur met grote C eeuwig en altijd het beste in ons zou oproepen, is zeer twijfelachtig. Soms gaapt er onder het deksel van de culturele sublimatie en de Goede Smaak een beerput van mannelijk-sadistisch vernuft.”

    Uiteraard is deze laatste zin niet zo spectaculair, niet zo sexy en “grappig” als de eerste, en komt hij in vergelijking daarmee eerder muf, flauw en zeurderig over. Is de waarheid altijd spectaculair, sexy en grappig ? Zou de tweede zin nog zo muf overkomen als we de eerste nooit lazen ? Ik meen van niet.

    Op 9 mei (9:32) vroeg de heer D. Ramout ons in zijn commentaar de humor van dit artikel in te zien. Voor mij blijft dat moeilijk, zeker bij dit excerpt. Ik ben niet zo’n fan van galgenhumor, mocht het dat zijn. Eerder wil ik op zoek gaan naar de achtergrond, de context en de motivatie van deze ethische fout. Ik stel mij bij dit uittreksel bijvoorbeeld de vraag waarop Sanctorum zijn identiteit als cultuurfilosoof baseert (en uiteraard niet alleen hij). Indien hij haar baseert op complex shockeren en provoceren (toegegeven, dat is een veralgemening), dan komt hij volgens mij in aanvaring met de complexe ethiek. Volgens mij heeft shockeren en provoceren ethische grenzen, en ik vraag mij af wat andere commentatoren daar over denken. In dat verband meen ik dat ironie en ambivalentie, – bijvoorbeeld indien Sanctorum het omgekeerde zou schrijven van dat wat hij wil zeggen –, geen vrijgeleide zijn voor ethische verantwoordelijkheid en morele aansprakelijkheid. Indien ironie en dubbelzinnigheid te dikwijls en te extreem in artikels worden gebruikt, kunnen zij bovendien wijzen op een stijltekort. Dat tekort wordt treffend aangeduid met de term “close description”. De pendant daarvan, “close reading”, die van elke ernstige lezer wordt verwacht, kan door dat tekort falen, – hoewel beiden vanzelfsprekend niet altijd absoluut samenhangen –, en daarmee ook een juist begrip en een ethische verantwoordelijkheidzin ernstig bemoeilijken of zelfs onmogelijk maken. Volgens mij worden ethiek en morele integriteit, die samenhangen met sociale, emotionele en spirituele integriteit, zowel bij het schrijven als lezen van artikels vooral daar getest waar men die test niet wil horen of zien, en waar men ze het liefst van alles verdringt.

    Is het mogelijk dat Sanctorum iets heeft verdrongen ? Ik hoop dat ik die vraag mag stellen. Indien hij iets verdrong, waar was dat dan in dit artikel, en waarom ?

    Stel dat ik alwetend ben, en dat ik in die toestand enkele kinderen glashelder zou kunnen duidelijk maken wat Sanctorum met zijn tekst bedoelde. Veronderstel vervolgens dat die kinderen mij zouden vragen : “Krijgt hij misschien te weinig knuffels, en geeft hij er daarom te weinig ?” Wat zou ik dan daar op moeten antwoorden ?

    Kinderen zijn toch ook kunstenaars en cultuurdragers, misschien wel betere dan sommige volwassenen ? We kunnen hen toch bezwaarlijk ook gaan beschuldigen van mannelijk-sadistisch vernuft ?

    Is het voor een samenleving bevorderlijk dat kunstenaars vol goede bedoelingen in artikels worden beschuldigd van sadistische perversiteiten, daar waar ze precies het omgekeerde willen uitdrukken : hun vriendschap, hun liefde, en zelfs hun leven ? Vanwaar zou het vreemde idee komen dat alles ineens een uitdrukking zou zijn van gewelddadige perversiteit ?

    Een onbewuste reactie op het Islamfundamentalisme, een eenheidsfundamentalisme of synthesefundamentalisme mag of kan voor mij niet uitmonden in een soort postmodern cultuurfundamentalisme, dat een onbewuste omnidestructiviteit vooropstelt. In de toekomst mag niemand Sanctorum daarvan kunnen beschuldigen meen ik. Indien dit artikel immers een cultuurfundamentalistisch pamflet zou zijn, of nog gaat worden – het gevaar van misbruik is zeer reëel vrees ik –, dan zou het een aanslag plegen op onze culturele en morele integriteit (als we die tenminste hebben). Ik weeg hier mijn woorden, en ik hoop dat ik er in slaag. Een intellectuele kernbom op ons cultuurlandschap verschilt in die zin slechts van een echte kernbom dat zij ons niet fysiek kan doen verdampen, maar wel cultureel, emotioneel en sociaal. (En het blijft nog maar de vraag of onze fysieke integriteit dan intact kan blijven). Zo’n vaart zal het uiteraard niet dadelijk lopen, maar de richting van dit artikel voorspelt weinig goeds in dat verband vrees ik. Indien Sanctorum’s tekst door cultuurfundamentalisten zou worden opgepikt en vervormd, zouden de problemen snel beginnen.

    Is Sanctorum misschien te zeker van zichzelf ? Indien dat waar is, waarop is die zekerheid dan gebaseerd ? Subliminale zekerheid, vertaald in een zogenaamd “buikgevoel”, – of een tijdelijke zelfperceptie daarvan –, is in dat verband een even onbetrouwbare graadmeter voor de waarheid als roddels. (Ik trek nu misschien best mijn kogelvrije vest aan). Indien ik Sanctorum inmiddels voldoende ken, lijkt het mij niet waarschijnlijk dat hij kunstenaars met zijn artikel heeft willen kwetsen, maar misschien wijst de overdreven zekerheid in sommige van zijn zinnen soms toch in die richting. Als dat kwetsen ongewild toch gebeurde, zou het voor hem van belang kunnen zijn dat te weten, want dat wordt niet altijd gezegd. Op die wijze kan hij in een volgend artikel misschien een weinig voorzichtiger en genuanceerder zijn. Het is immers diezelfde voorzichtigheid en nuance die ons behoedt voor collectieve schade, zeker wat onze collectieve integriteit betreft. De nu reeds zwaar gehavende morele integriteit van de mensheid is volgens mij niet gebaat bij nog meer roekeloosheid, noch in woorden, noch in daden.

    Indien dit artikel zich meer zou permitteren dan toegelaten is, dan kan men reacties op deze tekst die zich eveneens meer permitteren dan toegelaten is niet automatisch terechtwijzen, omdat zij door het artikel zelf daartoe kunnen aangezet en beïnvloed zijn. Ongewild kunnen zij de postmoderne trend van omnipermissiviteit, die wij inmiddels zo goed kennen, gewoon verder zetten : “Alles kan, alles mag en alles moet kunnen.” Literair geweld kan in dat verband een omnipermissief, gewelddadig populisme van de slechte smaak niet veranderen ; het versterkt het nog, en het voegt er de literaire variant aan toe. En dan herhaal ik datgene waar ik in mijn eerste reactie zulk een grote angst voor kreeg : gewelddadige zinnen kunnen ongewild aanzetten tot nog meer fysiek geweld. Daar is niemand mee gebaat.

  43. Kristien Gerber

    allerbeste Jan, slaap jij nog ondertussen of lig je wakker van Sanctorum? Aan het ritme waarmee jij schrijft..Maar ik krijg best wel voeling met een aantal van je bedenkingen.

    Nikolai.., als enige trouwens, stelde de vraag” is dit een grap”.

    Jan, dit is een joke (denk ik ondertussen), een macabre grap, een uitvergroting van Freud, een inslaande bom, met de bedoeling (allicht) te schokeren, om het basaal freudiaans denken erin te drammen…(alles is illusie).

    Maar het is veel meer. JS is een groot compositeur, en een groot regisseur. Geniaal. Uniek.

    Hij zet een scène neer (gruwelijk).. en nodigt ons aan de feestdis en zet ons een galgenmaal voor. Een coktail (duo-disciplinair: de evolutionaire biologie en het psychoanalytisch denken), en het kropt in ons keelgat…

    Ik heb me vragen gesteld omtrent dat extreme karakter, of ik het een betekenis moest geven..Ik moest onwillekeurig denken aan PDW.

    Het verschil tussen PDW en JS, Jan, is m.i. dat Johan stopt waar PDW begint. Maar de grens tussen schokeren en beledigen is flinterdun. PDW schopt (cfr ook Elke) hij is door gebrek aan talent tot niet meer in staat.

    Etiek is mijn terrein niet. Ik kan alleen maar uitspraken doen over wat ik als wel/niet aanvaardbaar aanvoel als het op schokeren en beledigen aankomt.

    En ik probeerde daaruit te geraken wb dit essay dat zovelen onder ons gijzelt.

    Aangezien JS een genie is, Jan, ik meen het, als compositeur en regisseur, zou hij zich vrijwillig moeten aanmelden voor internering als ik zijn stelling doortrek.

    Hij weet wel beter, hij houdt ons voor de gek.

    Er is leven en hoop, Jan, voorbij de coktail en de kelk die JS ons aanbiedt. Er zijn met name nog andere disciplines die iets te vertellen hebben over ‘la condition humaine’.

    Sommigen onder de commentatoren applaudiseren, maar leggen niet goed uit waarom. Anderen (hoog- en laagspringende vlooien, euh..) hebben tenminste geprobeerd.

    Ik zou graag een beetje afkicken nu van JS. Ik zou me graag buigen over een ander vraagstuk dat me allang bezig houdt: waarom Dawkins bijwijlen zo hysterisch doet als hij iets wil vertellen (op een tafel springt bvb).
    Jan, luister naar Mozart. Himmlisch….
    En voor de rest: ik deed maar een poging hoor.

    • Jan Braeken

      Ik was zeer verrast Kristien dat je Sanctorum nu een genie noemt, in tegenstelling tot je eerdere reactie, en dat je de ethiek als een apart terrein van je leven beschouwt waar je minder voeling mee hebt. Beiden zijn volgens mij een samenhangende vergissing. Het is net de onethische en weinig verstandige houding van Sanctorum die hem de das om doet, welk punt hij ook in zijn artikel probeert te maken.

      Verder ben ik van mening dat men geen spelletjes met de waarheid kan spelen. Zij is geen grapje waar men mee kan uitpakken om indruk te maken. Elke misdaad en elke oorlog heeft dat al genoeg aangetoond. Sanctorum schijnt die boodschap nog niet begrepen te hebben, althans van die indruk kan ik mij niet ontdoen. Ik wacht af.

      Verder ga ik in geen geval mee met een overrelativering van dit artikel, en al helemaal niet met de ophemeling van Sanctorum. Dat verdient hij niet. De dingen die gedrukt staan zijn daar te ernstig voor.

      Groeten.

      Jan

      • Kristien Gerber

        hola, Jan, ik noem hem een genie als
        compositeur en regisseur. Ik geef hem de eer die hem toekomt wat dat betreft. Maar daar houdt het op.
        Ik worstel uberhaupt wel met de inhoud van de tekst (zie mijn antwoord aan Bart Haers) én de aanpak , én jawel, met de ethiek ervan (waarover ik niks durf te zeggen). Ik zet een hoge mond op omdat ik aangeslagen ben notabene, en daaronderuit wil komen.

  44. Elke Van der Auwera

    Kristien, ik weet wat je bedoelt, het houdt me ook enorm bezig, weet je dat ik vannacht wakker heb gelegen, van dat gruwelijk-mooi essay van JS, de man die schuin loopt en schrijft als een kreeft?
    Toch werkt het op een of andere manier louterend, en heb ik het gevoel dat er onder alles een zin zit, bewustzijn dat heelt en voedt. Het doet ons nadenken, bezinnen, en dat is goed.
    Ik weet niet of ik ooit nog op dezelfde manier als vroeger naar Mozart zal luisteren. Het is alsof er een gordijn is weggerukt, ik voel me ontmaagd.
    Maar ook ontmaagd is er leven, misschien begint het leven dan pas…

    • Kristien Gerber

      @Elke: laat je vooral niet ontmaagden door Johan Sanctorum. Dat is teveel eer aan zijn adres.
      De malaise gaat heus wel over (ik heb ook gewoeld in mijn bed hoor de eerste nacht).
      Mozart is onvergankelijke, onvervalste schoonheid. Je zal het alleen nog des te beter smaken, omgekeerd dus. (Waarvoor merci aan het adres van JS)

  45. Bart Haers

    @Kristien en Elke
    Mozart? Inderdaad, maar ook anderen, zoals Ludwig von of Brahms en er is een hele muziekcultuur, die er getuigenis van aflegt, dat het schone bestaat, somds met een Ring en Götterdammerung, soms met een maanlied om bij te huiveren> Maar toch kan de muziek niet alles van een antwoord voorzien.
    Daarom uw vraag over de ethiek: te vaak denken we ethiek om regels gaat, terwijl die regels emanaties en verdichtsels zijn van menselijke ervaringenNadenken over ethiek betekent aanvaarden dat er soms meer intuïtie aan te pas komt, gebaseerd op eigen ervaring, op gedeelde ervaringen. Of we er altijd gelukkiger van worden ethisch betamelijk, fatsoenlijk noemde Wittgesntein het, te handelen staat niet buiten kijf. In die zin is de vraag van JS wel terecht, maar de hoge cultuur maakt wel deel uit van een menselijke houding die oog kán hebben voor de andere, ook los van onze belangen.
    Dawkins, tja, die heeft een missie, maar vergeet dat zijn politiek steeeds meer uit overtuigden bestaat, maar dat mensen niet per se bij hem te rade gaan. dat hij tegen creationisme is, maakt hem nog geen goed apostel van de Evolutieleer. En ontmaagden? De fysieke ontmaagding is één zaak, het verlies van onschuld iets anders

    • Kristien Gerber

      het verlies van onschuld, ja,
      gisteren luisterde ik naar Mozart, vervolgens naar de 2de symfonie van Mahler, en het huiveringwekkende “Der Mensch liegt in grösster Not”, en ik heb hartstochtelijk gehuild.
      Onschuld verliezen, ja, maar wreedachtige moord door ontluistering…help…

  46. Ik deel de 4-punten analyse van Anastasia, hierboven.

    Zij is de enige die ziet dat dit wél een feministische tekst is, met lijnen naar andere teksten.
    Deze tekst is een onderdeel van zijn project “Pleidooi voor ontlettering”, gestart met de apologie voor schrijfster Saskia De Coster, “IS ER EER VROUWELIJKE ANTI-CULTUUR IN DE MAAK?”
    (te vinden onder de categorie pleidooi voor ontlettering)
    Wat hij hier doet in deze tekst, is onze christelijke cultuur (met grote -c)bepaald én geschreven door mannen, waarin de vrouw vooral de rol van muze, als ideaalbeeld, als zondares, als satanische bedreiging,…toebedeeld kreeg, doorprikken. In de kunsten, bv. zijn er genoeg voorbeelden…
    De weinige kunstenaressen die er geweest zijn (waar men weet van heeft) stonden aan de zijlijn, meestal als leerlinge, minares, vrouw, muze van een man. Ik citeer hem hier zelf:”Alma, zelf een begaafd kunstschilderes en componiste, moest schriftelijk beloven, al haar artistieke ambities te begraven en uitsluitend het genie van haar echtgenoot toegewijd te zijn.”
    Hij ageert vooral ook tegen het idee van het ideale, verheven kunstwerk, de kunstenaar met het grote ego (Bart jij schreef daarover)die zich haast god waant om dit te evenaren en zo onsterfelijk te worden, dit vooral in de romantiek. En sommigen zijn in naam van de kunst en hun eigen glorie zeer ver gegaan. Zie Mahler die de dood van zijn kinderen fantaseerde om zijn muziekstuk te creeëren. Als moeder én kunstenares kan ik daar totaal niet inkomen.
    In “Per amore e per Forza” (een andere tekst in deze categorie)zet hij een sterk staaltje van iconoclasme neer, wil hij vooral de vrouw niet terug idealizeren en voert hij een pleidooi voor meer vrouwelijke waarden, ik citeer:
    “De vrouw, als hoedster van de fysis, de natuur in ons, mag echter in geen geval opnieuw geïdealiseerd of vergoddelijkt worden, ook niet in dit essay. Wel kan ze de spil vormen van een paradigmatische omwenteling, de doorstart naar een nieuw en ander menselijk(er) universum”
    Voor mij zit het schone in de kleine dingen, de kwetsbaarheid, het leven zelf verbonden met de dood als een cyclisch geheel, de existentie. Een kunstenaar (M/V) moet, vind ik bescheiden zijn en kritisch naar zichzelf.
    De teksten van Johan zijn gelaagd, men moet er in graven, tussen de woorden en de zinnen. Men moet ze trachten te lezen zoals hij ze schrijft, niet vanuit het intellect, maar vanuit de buik, als een expressionist. Het gaat niet om wetenschappelijk bewezen feiten. Ze zijn zeker radikaal, ze breken open,
    ze doen je kijken met andere ogen, ook al ben je het er niet altijd mee eens. En er zit zeker ironie in.
    En straks luister ik naar Mozart en ga naar het museum en neen niet alle kunstenaars hebben een groot ego, kwestie van vooral maar niet te veralgemenen…

    @Elke, de foto van de dolfijnslachting ken ik, de slachters zijn jonge Denen, de slachting een initiatie-ritueel om hun volwassenheid te tonen, gelegitimeerd door de gemeenschap…Waarschijnlijk gaan ze daarna gewoon naar huis, ze studeren of werken, life as usual…

    beste groeten

    • Jan Braeken

      Uw link met de bijhorende reeks vorige artikels vond ik zeer verhelderend. Ook u hemelt echter Sanctorum lichtzinnig op vrees ik, alsof u de vernietigende lading van sommige van zijn woorden niet echt voelt. Met respect Greet, doet u dat omdat er bij u een verminderde gevoeligheid is opgetreden, of een vermindering van fijngevoeligheid ? Dat zou ik graag weten, want daarna zal ik u beter begrijpen denk ik.

      Verder vind ik dat Johan bij sommige mensen misschien inderdaad één en ander kan openbreken – bijvoorbeeld indien zij zo gesloten zijn als een oester -, maar bij anderen zal hij vooral dingen stukbreken. Dat laatste vind ik weinig geniaal ; het is eerder pijnlijk, en beschamend.

      Groeten,

      Jan

  47. Bart Haers

    Vagina Dentata

    Waar je staat zie je me zitten in gemoedelijke rust
    Je kijkt me kijken en volgt gefascineerd mijn blikken
    Over je in een lichte zomerjurk gehulde vormen
    En blijft tegelijk afwezig en enigszins verrast

    Vanwaar ik zit kijk ik naar je en wijl ik praat
    Volgen m’n blikken alle bewegingen van je huid
    Zie hoe je heup lichtjes draait en hoe je
    De schouders bijna in profiel presenteert

    Tussen ons het lage tafeltje,
    Waarover je een weelde van vruchten
    Een overdaad aan hapjes presenteerde
    Een paar glaasjes voor de wodka
    Een damasten kleed

    Wijl we praten wordt het zwijgen voller
    Klinkt er samenzang
    Van canon naar fuga en polyfone
    Reisjes over de toonladder
    Nu klinkt een scherzo, dan een largo
    Een danssuite klinkt er op
    Wijl ons spreken zwijgen en ons zwijgen zachte,
    Dan weer luide fortissima zang werd

    Op het dressoir toon je me een zilveren schaal
    Waarop in chocolade, slagroom en meraingue
    Uiteraard ook bavarois
    Een venusheuvel gepresenteerd ligt,
    Een kriek geeft weer waar je het meeste genot
    Van verwacht en dan, dat ene detail
    Witter dan wit een tand, twee tanden,
    Een klein gebit van scherpe tandjes

    Er bestaat wel ergens een film
    Waarin een vagina dentata een rol speelt
    Maar zoals je het hier maakte, tart je me
    En kan ik m’n bewondering toch niet onderdrukken

    Je komt naar me toe, reikt mij wodka en heft er ook
    Met de zwier van het gebruik zelf ook eentje
    We kijken naar je kunststukje
    We praten niet en vragen niet
    Maar je laat me weten dat je niet
    Zomaar iets bedenkt

    Ik vertel je dat ik ooit hoorde
    Van een vrouw dat ze hem die haar, onwillig, nam
    Naderhand weet te krenken, te kraken
    En zijn lid verschrompeld, telkens als hij haar naderen wil

    Jij weet waarom je me dit fraaie beeld
    Hebt bereid en me uitnodigde voor deze exquise teepartij
    Het wordt een feest van zinnen
    De hapjes volgen elkaar
    Thee, koffie en wodka in een rei

    Het moment nadert waarop alle zinnen
    Zich richten en we elkaar niet meer ontlopen
    Waar we elkaar sparen en tarten
    Uitdagen en gerust stellen
    Om de pijn die komen kan,
    Het genot dat we verhopen

    De venusheuvel hebben we verslonden,
    nog wat kruimels resten er
    je ligt naar me, ik kijk naar je boezem
    streel het hofje en kus het
    onze handen raken elkaar
    en met lippen vinden de jouwe
    je verlangen groeit
    en je opent een paradijs
    je neemt m’n hand en
    zacht kneden ze het festijn
    je genoegen geeft je rust
    je rust stijgt tot verlangen en
    het onvermijdelijke
    na een spel van m’n lippen volgt
    maar van tanden is geen sprake
    en naderhand houden we elkaar vast
    ’t herte wordt geboden
    En dan verdwijnt de angst
    Maar van die venusheuvel
    Waar je bijstaat
    Prijkt nu op het kastje
    Een portretfoto

    Greet, de vrouw die het minnespel bestiert, de vrouw die zelf, zoals Berlinda de Bruyckere die maake en maakt sluit wellicht aan bij wat je van zo een vormentaal verwacht als uiting van vrouwelijke tegencultuur. Wat de kunstenaar met het grote ego betreft, de late Rembrandt, na zijn failliet kan aantonen waartoe de gelouterde kunst kan komen. Wat je zegt over de Romantiek, klopt denk ik in die zin dat het de dingen die banaal lijken groter maken. Ergens zit er een weeffout in, maar ik denk wat jij en ook JS bedoelen niet zozeer in de kunstwereld zit, maar in onze cultuur in antropologische zin en dan kom je wel ergens anders uit, dan bij het goede, het ware en het Schone, zoals Kant dat meende gevonden te hebben. Wat de artiestieke vrouw betreft, Belle van Zuylen schreef dat zij niet geschikt is voor ondanigheid, dat lijkt mij voor elke mens, zeker voor de vrouwen een mooi levensmoto. (ik vind weerstrevende vrouwen het boeiendst om mee in te gaan, omdat als de last van de verleiding voorbij gaat, dan komt er iets anders, de vriendschap, waarin gelijkheid en waardering meer aan de orde zijn.

  48. Elke Van der Auwera

    Ik ga akkoord met Greet.
    Ik zie J. Sanctorum als een zeer geëngageerd filosoof, die niet te beroerd is om zich de verdediging aan te trekken van een vrouw aan het OCMW die haar huisdier moest laten afmaken. Is dat cynisme? Kom nou. Dat heet empathie.
    Word wakker, Jan Braeken, je woorden ruiken nogal zuur. Afgunst?
    De genialiteit van JS zit hem vooral in het geraffineerde, barokke taalgebruik vol doordenkertjes (L. Verellen somt er een aantal op). Ik vraag me af of zo iemand wel ooit genomineerd zou kunnen geraken voor een literaire prijs. Neen, wellicht niet, want het (gedrukte) boek is zijn medium niet. Jammer. Hij is een uniek talent. Om te koesteren.

    • Jan Braeken

      Beste Elke,

      Ik vind dat u al begint te klinken als een volgeling van de goeroe Sanctorum. Geen dweperij alstublieft, ik hou het graag vrij en kritisch. Is er bij u ook sprake van een verminderde fijngevoeligheid, en kijkt u daarom zo op naar Johan ?

      Groeten,

      Jan

  49. Elke Van der Auwera

    Jan Braeken: Met welk recht bespeurt u bij mij “verminderde fijngevoeligheid”? U bent ongetwijfeld de “fijngevoeligheid in persoon”?
    Ik vind u eigenlijk een behoorlijk arrogant personage, onder uw ethisch-hoogstaand camouflagepak. Ik ben geen volgeling van wie dan ook, maar ben wel zo vrij mijn appreciatie uit te drukken. Mag dat nog?

    • Bart Haers

      eLKE, UITERAARD kan je je appreciatie vrijelijk laten kennen, hoe zou er anders een debat mogelijk zijn. Ik weet zelfs niet of JS met zijn essay op dat punt ons een natte dweil in de nek wenste te gooien. Het gaat er eerder om dat hoge cultuur, cultuur als such voor mensen een excuus kan zijn om juist echte fijngevoeligheid achterwege te laten. En ja, de tekst heeft vele lagen, hoeken en krochten dat dus kan de interpretatie verschillen.

    • Jan Braeken

      Beste Elke,

      Ik wou louter enkele vragen stellen. Mijn excuses indien die niet respectvol waren.

      Ik ben inderdaad zeer arrogant, misschien de arrogantste persoon op dit forum. Ik probeer dat af te leren, maar het lukt mij nog niet. U bewees dat met deze reactie.

      Uw appreciatie is uiteraard vrij.

      Beste groeten.

  50. Jan Braeken

    Dag kristien,
    https://visionairbelgie.wordpress.com/2010/05/05/kreeft-op-zijn-japanees/#comment-13952

    Ik begrijp het. Ik vrees dat ik ook nog altijd aangeslagen ben, maar ik heb er zeker niet mijn slaap voor gelaten. Het zet mij zeer stevig aan het denken. Het blijft mij erg intrigeren hoe mensen hier reageren. Een uitstekende leerschool.

    Beste groeten.

    • Kristien Gerber

      Jan, als ik Greet lees dan blijkt dat wij bepaalde lagen allicht niet hebben kunnen vatten, en zelfs mogelijks niks begrepen hebben van het hele essay.
      Ik moet haar benadering wel even laten bezinken.
      Ik kijk alleen op van het feit dat eerdere pistes ineens helemaal oplossen als ware het allemaal lucht.

      • Jan Braeken

        Ik heb net een poging gedaan om de teksten onder de noemer “Pleidooi ..” te herlezen, maar ik botste op precies dezelfde problemen als in dit artikel. Ik dacht ook onmiddellijk terug aan twee woorden die ik in één van van mijn vroegere reacties aldaar schreef. Dat waren, (Met respect), “emmer” en “zeepsop”.
        Ik ben dus niet onder de indruk van de argumentatie van Greet, en ik blijf bij mijn standpunten.

        Beste groeten,

        X Jan

  51. Bart Haers

    Ik deel uw indruk, het is nergens voor nodig om elkaar gebrek aan dit of dat te verwijten. Maar goed, nadenken is soms lastig

  52. Kristien Gerber

    Greet, je bent een genie op jouw manier, idemdito al degenen die daar in één klap mee weg zijn..(dat is aan mij niet besteed, allerminst)
    Toch een bemerking:
    Je zegt dat dit een feministische tekst (met algehele
    duiding daaromtrent). Elke onderschrijft je onmiddellijk, en verwijst ook naar Mr. Verellen.
    Mr. Verellen schreef ook: ‘de waarheid kwetst’ (sublimatie blablabla)
    De waarheid kwetst: dat dit een feministische tekst is, als ik de redenering even doortrek..

  53. Anastasia Burkas

    Ik verwijs even kort naar de eenvoudige maar pertinente commentaar van Geertje Kuipers, een ecologisch activiste die ik een paar keer heb ontmoet. Vrouwen zijn, tot mijn verbazing en voldoening, ruim aanwezig op dit filosofisch forum.
    Ik begin te vrezen dat mijnheer Braeken een bepaalde gevoeligheid mist voor de teksten van Sanctorum. Dat is jammer voor hem. Ik vind die ethische hoogstaandheid die iemand als Braeken etaleert inderdaad ook nogal hypocriet. Het is een attitude die niet verheldert maar eerder blokkeert, vanuit een moralistische vooringenomenheid belet om teksten echt in de diepte te lezen. Misschien moet hij dan wel eens Houellebecq lezen. Al heeft die waarschijnlijk geen forum waar iedereen zomaar op los kan emmeren. Slim van hem…

    • Jan Braeken

      Wel Anastasia, ik apprecieer hier uw oordeel. U deed dat met stijl (en dat meen ik). Ik vrees echter dat ik zoveel gevoeligheden heb dat Johan’s artikels vooral “mijn” gevoel zouden kunnen verminderen, of zelfs verdoven, wanneer ik met u akkoord moet gaan. No offence.
      Hetzelfde geldt voor de ethische hoogstandjes die men mij toedicht. Mijn excuses, maar ik kan niet volgen wat dat betreft. Ik stel alleen de ethiek en de morele integriteit van Sanctorum stevig in vraag, in volle ernst en zonder enige kwade bedoelingen, en ik hoop dat ik daarbij niet naar mijzelf heb gerefereerd zoals u opmerkte (dat dacht ik toch niet ?). Dit artikel gaat niet over mij (bij god laat mij dat hopen), dus ik vond uw interpretatie van mijn ethische musketons op zijn minst metamorf:-)(en dat mag).

      Toevallig heb ik “Elementaire deeltjes” van Michel gelezen, en inderdaad zijn er qua smaak grote overeenkomsten met Johan. Beide heren zijn schijnbaar fijnproevers van een bepaald genre, maar ik zou ze op dit moment niet met elkaar durven te vergelijken. Dat lijkt mij nog te gevaarlijk. U begrijp mij zeker. Hypocrisie speelt daarbij zeker een grote rol, akkoord. Meestal is het duidelijk wie hypocriet is, waar, en waarom met uw toestemming, maar in een ingewikkeld kluwen van reacties en analyses kunnen we ons vergissen denk ik (no offence, again). Niettemin : ik ben zeker hypocriet.

      Blokkeren doe ik ook. Oneindig.

      In tegenstelling tot enkele dagen geleden begin ik het woord “emmeren” echter meer en meer te appreciëren op dit forum. Binnenkort heb ik alleen nog zeepsop nodig, met respect;-). Dan kunnen we de ethiek zelf eens onderhanden nemen ; we schrobben ze net zo hard tot ze zuiver genoeg is om ze te gebruiken. Ik hoop dat u daarmee akkoord kan gaan.

      Beste groeten.

      Jan

  54. Kristien Gerber

    zelf wens ik nu deze discussie te verlaten.
    ik heb alles uitgeprint, de hele rits, en het is me allemaal zeer dierbaar.
    ik heb, net als zoveel anderen mijn nek uitgestoken.
    daar is moed voor nodig,
    voor mij was het een triomf op mijn angst, ik heb de aardbeving getrotseerd, bibberend en bevend.
    ik ben noch een groot denker, noch een groot schrijver, niets van dat allemaal,
    maar misschien is het onvervalst prijsgeven van jezelf een cadeau, tenminste dat hoop ik. Bye, Kristien

  55. De één associert mij reeds met een vagina dentata de ander met een verminderde fijngevoeligheid…even slikken wel.
    Reeds in de jaren ’80, toen ik schilderkunst ging studeren aan de academie was de rol van de vrouw, oa als icoon, een onderwerp waar we het veel over hadden.
    Logisch denk ik. Het was het eerste jaar dat er een meerderheid van vrouwen was, sommige proffen hadden het daar moeilijk mee. De schilderkunst is zeer lang een mannenwereld geweest. We waren een bende eigenzinnige jonge vrouwen, gemotiveerd en met een passie voor de materie verf. Alles behalve manwijven, Bart dat geef ik je op een briefje. Over de zin van kunst en de kunstgeschiedenis werd stevig gediscussierd. Die historiek is wat je meekrijgt, waar je als schilder(es) mee verder moet of iets moet mee doen of niets, om te zoeken naar je eigen beeldtaal.
    Ik heb dat voor mezelf gedaan, ik heb sommige dingen doorprikt, andere dingen draag ik mee.
    Het moeder-zijn én kunstenares is niet zo makkelijk, het heeft ook iets van gespletenheid…maar het is zeer zeker ook een kracht, omdat het over leven gaat.
    Het leven zelf, zit voor mij vol gevoel, tot in het kleine, en de waarneming samenvalt met de existentie en zien voelen wordt. Mijn werk is een proces van binnenuit. Muze, inspiratie en grootse ingeving zijn aan mij niet echt besteed. En, als ik mij de dood van mijn kind inbeeld, blokkeer/verlam ik. Geen schilderij zal ik maken. Ik ben geen genie, Kristien. Ik ben een mens/vrouw.

    Idd had Geertje het ook over vrouwelijke waarden.
    Het ecologische zit heel vaak in JS zijn teksten. Ik deel die zorg en ik ben er van overtuigd dat een wereld met meer vrouwelijke waarden minder gewelddadig zou zijn.
    Zijn empathie met de buitenstaander, hier Alexandra en Flurk, deel ik ook. Ook dat kom je vaak in zijn teksten tegen.

    Voor de rest: of wel kan je iets met zijn teksten ofwel niet, heb ik de indruk.
    En neen Jan Braeken, ik ben geen lichtzinnige goeroe van JS. Ook ik heb het al moeilijk gehad en ben al razend op hem geweest, maar vaak ook niet.

    Beste groeten
    Greet

    • Jan Braeken

      Beste Greet,

      Mijn excuses mocht ik uw gevoelens niet hebben gerespecteerd. Het was niet mijn bedoeling u te kwetsen.

      Verder kan ik zeer goed inkomen in wat u schrijft. Het vrouwelijke perspectief kan hier niet genoeg benadruk worden, ik ben volledig akkoord.

      Beste groeten,
      Jan

  56. Bart Haers

    Greet, het valt me wat tegen dat je het verhaal van de vagina dentata op jezelf lijkt te betrekken, maar goed, het was mijn inval dat veel mannen eindelijk een verborgen angst voor de vrouw koesteren en onder andere in allerlei vormen daaraan vorm hebben gegeven. Dat terwijl de vrouw doorgaans goed weet hoe haar tanden te gebruiken.
    Wat dat verhaal verder aangaat, in “de duizelingwekkende jaren (1900-1914) speelde net dat thema in de kunsten een grote rol. Aan de ene kant zochten mannen hun mannelijkheid te bevestigen, aan de andere kan waren die er zich in een derde sekse wilden omvormen en tot slot waren er de uranisten, die het op mannen begrepen hadden en vrouwen waren er ook die met elkaar leefden, zonder dat dit per se in het oog sprong. Het modernisme was in zekere zin vrouwonvriendelijker dan de klassieke kunst en nu het figuratieve in de kusnt niet meer functioneert, zit het wel goed scheef, want de mens is niet echt meer het thema in de kunsten. Daarmee blijkt ook dat JS in zekere zin gelijk heeft als hij de wreedheid van de kunst in het licht stelt. Maar dan blijft zijn cultuurpesimisme dat me aansprak

    • Bart Haers

      Dan blijft er zijn cultuurpessimisme dat me Niet aansprak, hoewle ik wel begrijp dat teveel klassiek tot steriliteit moet leiden.

  57. Nikolai Konstantinovich Tchicherniev

    Iemand die ooit “The fear of freedom” van Erich Fromm heeft gelezen?

    • Jan Braeken

      Dag Nikolai,

      Ik heb dat nog niet gelezen, maar ik ben wel zeer geïnteresseerd. Heb jij het gelezen, en in dat geval, wat is de kernboodschap ? Tot mijn verbazing is die titel op dit moment op mij van toepassing is denk ik. De angst om te schrijven wat men wil. In dat verband is dit ook een schitterend argument ten voordele van de tekst van Johan : de vrijheid om te schrijven wat men wil. Prachtig van u, Nikolai.

      Overigens heb ik daarnet uw laatste commentaar van 7 mei 22:34 opnieuw gelezen. Tot mijn spijt heb ik gezien dat ik die commentaar ongenuanceerd heb geïnterpreteerd, en dat mijn reactie heel grof was. Mijn excuses daarvoor. Ik was verkeerd. U hebt daar belangrijke dingen geschreven. Nu ga ik voor een stuk akkoord met wat je zei, met die nuance dat de mensen van het interbellum zich misschien niet allemaal en zo volledig overgaven aan de gedachten die je omschreef, en Johan mogelijk ook niet.

      Ik kijk uit naar je antwoord. Prima om hier verder te discussiëren ; ik apprecieer dat heel erg.

  58. Bart Haers (Brugge)

    Erich Fromm? Goed dat je zijn naam noemt, want hij is wellicht ten onrechte vergeten, terwijl hij over de zelfstandige mens ernstig nagedacht heeft. Filosofisch en psychologisch heeft hij een sterke benadering van het menselijke. Als ik er de tijd toe vindt, wil ik je er wel enkele aspecten van toelichten, maar lees het vooral, via de webstek over hem zal u de hoofdlijnen zeker vinden.

  59. Nikolai Konstantinovich Tchicherniev

    Ik ben net begonnen. Voorlopig ben ik volledig akkoord (vooral wanneer hij Freud aanhaalt die zegt dat cultuur afhankelijk is van de mate van repressie), maar nu is hij natuurlijk alleen maar met de beschrijving van het probleem bezig, niet aan de oplossing. Ik heb hier en daar gehoord dat die al heel wat minder onomstreden, maar daar zal ik pas later zelf over kunnen oordelen.
    Heeft iemand toevallig “le suicide” van Durkheim gelezen, dat gedeeltelijk over hetzelfde probleem gaat? Volgens mij is dat, de flauwe conclusies uitgesloten, een zeer instructief boek.

  60. Dag BC,

    Zeer bedankt voor uw reactie https://visionairbelgie.wordpress.com/2010/05/05/kreeft-op-zijn-japanees/#comment-15090,
    met het schitterende citaat van Murray Gell-Mann. Ik was heel blij het te lezen, want ik heb het vernoemde boek jaren geleden ook gelezen. Murray heeft in zijn context gelijk meen ik. Misschien is het vooral van belang met welke bedoeling mensen de betekenis van bepaalde woorden uit vaktaal veranderen, en of die bedoelingen constructief zijn voor de wereld, met name ethisch verantwoord. Persoonlijk ondervond ik zelf recent nog, althans dat vrees ik, dat die bedoelingen niet altijd zuiver zijn. Betekenisveranderingen kunnen zeer handig zijn om het eigen gelijk te behouden, tegen alle logica en waarheid in. In dat laatste geval deel ik uiteraard de mening van Sokal, Bricmont en Murray. Maar in het geval van constructieve, oneindige taalevolutie en taalwaarheid, waarin betekenisveranderingen standaard zijn, blijf ik bij mijn standpunt. Het zal de taal verschrikkelijk ingewikkeld maken, – nog ingewikkelder dan zij nu al is -, maar is er een andere weg ?
    X Jan