Het nut en vermaak van een kaasschaaf

Averechtse overwegingen rond cultuursubsidies en kunstenbeleid

Het protest tegen de besparingsplannen van cultuurminister Joke Schauvliege is lang nog niet geluwd. Nu pas drong het tot me door hoeveel organisaties, verenigingen, elke mogelijke kaartersclub, jeugdafdelingen van politieke partijen, maar ook tijdschriften, weblogs, enz. uit de ruif van overheidssubisides eten. Naast uiteraard de artistieke projecten, kunstencentra, de gezelschappen en… zowaar ook kunstenaars. De beslissing om het Ballet van Vlaanderen te laten samenwerken met de Vlaamse Opera leidde alvast tot de banbliksems en het ontslag vanwege directrice Kathryn Bennetts die (uitsluitend in het Engels overigens, ze spreekt nog altijd geen woord Nederlands) haar gram uitte over de Vlaamse boerenmentaliteit.
Het woord kaasschaaf is een sleutelrol gaan spelen in de discussie: het is overal bezuinigen geblazen, en dus kan cultuur het ook wel met wat minder stellen.
Moet de overheid zich echt met cultuur, inclusief heel het sociocultureel universum, bezig houden? Is kunst iets dat zich met staatstoelagen in leven moet houden? En… welke gehalte aan subversiviteit kan een kunstenaar nog hebben, in zijn status van steuntrekker of, erger nog, ambtenaar?

Advertenties

9 Reacties op “Het nut en vermaak van een kaasschaaf

  1. Ik ben ook geneigd te pleiten voor afschaffen van alle subsidies aan levende kunst (ook infrastructuur). Wel ben ik voorstander van subsidiëring van het patrimonium (en dus ook van conservatoria en theaters van het ‘klassieke’ repertoire).

  2. Goed geschreven ‘essay’, niets aan toe te voegen, behalve dat als kunst kunst is dit bovendrijft zonder subsidies.

  3. Beste Johan (als ik even familiair mag zijn),

    Eerst en vooral een belangrijke rechtzetting. Mevrouw Bennetts spreekt bijzonder goed Nederlands maar ze is wel, in geval van een publiek gesprek, te zenuwachtig en dan struikelt ze over de woorden. Haar woordenschat is zeer goed. Ik had met haar een vraaggesprek, er werd uitsluitend Nederlands gesproken.

    U heeft mijns inziens niet helemaal ongelijk in uw bijdrage aan het cultuurdebat maar u schiet, neem me niet kwalijk, soms ook kemels. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat uw kennis van het brede cultuurveld in Vlaanderen niet grondig is.

    U heeft gelijk als u de megalomane bouwwerken bekritiseerd. U heeft gelijk als u het heeft over de kakmachines van Delvoye, de kevers en andere vuiligheid van Fabre of de tempel van Jan Hoet in het kleine stadje Herford.

    En ja, cultuur is een nietszeggend woord geworden. Net zoals we haast niet meer weten wat ‘kunst’ betekent.

    Ik zou u willen verwijzen naar mijn opiniestuk ‘Vlaams Cultuurbeleid lijdt’ (zie onder meer op Klassiek Centraal) en naar mijn voordracht onder dezelfde titel met als ondertitel: ‘De Taliban van het Vlaams cultuurleven’. En zie, toevallig verwijs ik naar dezelfde figuren (Hoet, Fabre, Delvoye en het Hof) maar ik kan hoegenaam geen greintje van respect noch begrip opbrengen voor Schauvliege die ook ik Vliegje op de Schouw noem.

    Deze totaal onkundige en ongeïnteresseerde dame die haar gezin nu wel kan verwaarlozen om minister te zijn (ze kon dat niet als ze eens een avondje weg moest voor bvb. een klassiek concert of een toneelvoorstelling want moet met haar kindjes bezig zijn – een terecht edele verontschuldiging want het gezin gaat voor alles, zeker als de kindjes klein zijn), die dame dus stelt misschien wel vast dat er geen eieren zijn in de koelkast maar ze gaat niet na of er elders verkrijgbaar zijn en of anderen behoefte hebben aan eieren. Ze kijkt niet eens in de koelkast. Ze zegt: “Ik heb geen behoefte in eieren, dus niemand heeft die behoefte”. Ze is niet bekwaam te vatten dat anderen ook wel eens een ei lusten en er zelfs noodzakelijk moeten van leven. Voor haar geen overlevingsprobleem, ook zij leeft immers uit de gemeensschapsruif en minstens zo rijkelijk als die pausen die welke besparingsronde ook ontglippen. Joke is wél gaan kijken naar getatoueerde varkens meet niet naar het ballet…

    U gooit teveel op een hoop en maakt op uw beurt jammer genoeg een karikatuur van waar het Vlaamse cultuurleven voor staat. Maar u slaat enkele nagel met koppen. Dat is zeker en het is eveneens goed dat u het debat levend houdt. U moet alleen veel meer nuanceren. Want als cultuur geen overheidsgeld behoeft, dan kunnen we dat van veel meer zaken stellen en uiteindelijk kom je bij het afschaffen van de overheid. Dan wordt het ieder voor zich en God voor ons allen. Dat heet overlibertarisme, dat heet anarchie. Overleef daar maar eens in. Je moet een artiest zijn om daar in te lukken…

    Er is nog veel te zeggen, schrijven en vooral, te handelen maar liefst zonder dat Vliegje op de Schouw. En denk eraan, huismoeder zijn is ook een kunde, een cultuur. Is het verbazing-wekkend dat ik aan haar kwaliteiten als (huis)moeder ga twijfelen? …

    • U bent nu werkelijk het type voorbeeld van wat Sanctorum hier bekritiseerd. U hebt zin in eieren dus moet de samenleving ze maar voorzien. Dat die eieren helemaal niet nodig zijn zal u worst wezen. Ik ,ik en mijn goesting zijn de enige beweegreden van u en uw culturele vrienden. De rest van de bevolking (die u en uw vriendjes minacht) moet u maar sponseren.

      • Onbekende,

        Uit uw woorden komt haat en afkeer en ik vrees ook afgunst.

        Ik kan u vertellen dat ik intussen al vijf jaar hoofdredacteur ben van Klassiek Centraal, een webstek (door mij opgericht) over klassieke muziek en dit beste Thekid (Billy?…), zonder één euro steun. Allemaal op mijn kosten. Ik geniet een weelderig inkomen van 1.050 euro per maand… Onze volgens u allicht onnutige webstek heeft intussen duizenden lezers per dag. Teksten zijn vertaald in zowat alle Europese talen tot het Japans toe. Omdat er geen nood aan is?

        Als u mijn bijdrage gelezen zou hebben en vooral, begrepen, dan vindt u geen enkel woord van minachting. Dat kan van uw onverstandig tekstje niet gezegd worden. Wie is er eigengereide persoon eigenlijk? Meer wil ik er niet aan toevoegen maar wees blij dat u kan lezen en schrijven – kernzaken in onze cultuur – die u kent dankzij de overheid die jou scholing voor 95% betaalde. Jawel. Tsssss….

      • en wat heeft uw teksteke met het mijne te maken. U illustreert perfect da

      • en wat heeft uw teksteke met het mijne te maken? U illustreert perfect dat het ook zonder subsidie kan , alleen een beetje passie.
        Het bijsleuren van onderwijs als een teken van cultuur is een teken van zwakte in uw betoog.

  4. Heerlijk!
    ‘Ze ziet de gesubsideerde kunstensector als een kleutertuin vol schrokkerige schreeuwlelijken, zeurende dreumessen die in hun eigen stront spelen en daarvoor ook nog een aai op de krullebol willen.’
    http://drs.punt.nl/index.php?r=1&id=484644
    Trouwens, Heer Sanctorum, moesten ze mijn vrouw en echtgenote minister van financiën maken, België is binnen de 10 jaar uit z’n schulden. En dat meen ik.
    Olijke groeten,
    De Drs.

  5. Tom Deneckere

    Ik kan mij vinden in uw analyse van de situatie maar blijf met vragen zitten over uw conslusie, als die er al is.
    Cultuur houdt niet alleen in wat we gaan bekijken in een museum of theater, maar is de verzameling van alle kennis, kunde, tradities enz. van een gemeenchap. Niet alleen cultuurhuizen, maar ook het onderwijs staan in voor het doorgeven van deze cultuur, of zouden dat moeten doen. Ze zorgen ervoor dat we in een context opgroeien, zodat niet elke generatie opnieuw van nul moet beginnen. Zonder deze context zouden we niet van een westerse cultuur of een europese cultuur kunnen spreken. Ik huiver dan ook bij de vaststelling dat tegenwoordig vooral economisten aan het woord worden gelaten over wat de invulling van het onderwijs en de cultuursector zou moeten zijn. Zij denken hierover in termen van nut en markt, en pleiten derhalve voor het afschaffen van vakken als geschiedenis, en het opdoeken van operahuizen (“Waarom moeten leerlingen leren hoe een aardbeving ontstaat, terwijl ze niet eens weten hoe ze een belastingaangifte moeten doen?”). Als dat is wat “we” willen, geef het dan ook de naam die het verdient: extreem liberalisme. Voortaan wordt heel de context van onze samenleving, inclusief onderwijs en cultuur, bepaald door de economie. Denk aan alle vakken die u ooit volgde en ga na in welke mate ze u economisch van nut zijn. Al de rest smijt u weg. Er hoeft geen instantie meer te zijn die bepaalt wat alle Vlamingen, Belgen of Europeanen noodzakelijkerwijs gemeenschappelijk zouden moeten kennen of kunnen. Laat de markt dat bepalen. Wie niet tegemoet komt aan de vraag van de markt zal automatisch uitvallen. Zelfregulering, joepie!
    Ik vind dat uw essay met deze ingesteldheid flirt. Laten we cultuur maar over aan de markt (niet eens aan de democratie), en wat ‘waardevol’ is zal die markt wel bepalen. Als we dat deden dan zou binnenkort in geen enkele school nog onderwezen worden wat nodig is om zelfs maar enkele van de culturele referenties die u in uw essay gebruikt, te vatten. (Ik zou zelfs durven stellen dat in deze visie nog vòòr de subsidies aan cultuur die aan de opleiding filosofie zouden moeten afgeschaft worden!)
    Veel van de kunst en de cultuur die we momenteel in musea bekijken of in concertzalen beluisteren is ooit gesubsidieerd geweest door een of andere overheid, kerkelijk of wereldlijk. Ik geef toe dat de relatie overheid-kunst/cultuur niet eenvoudig of eenduidig is, maar liever dat dan dat er geen relatie is.
    En ik blijf de kaasschaafmethode vooral een uiting vinden van gebrek aan visie of politieke moed. Niet kiezen is ook een keuze, maar meestal de minst goede. En als de keuze die van het goede huismoederschap moet zijn, dan kan die nog veel consequenter genomen worden, evenwel niet – dat geef ik toe – zonder zich te laten kennen.