De Ronde van Vlaanderen: VIPS only


Privatisering van de sport, postmodernisering van de democratie
Toen het TV-productiehuis Woestijnvis de top-wielerklassieker “De Ronde van Vlaanderen” (en in één moeite ook de Brabantse Pijl, de Omloop Het Volk en Parijs-Brussel) overkocht van Corelio, uitgever van o.m. De Standaard en het Nieuwsblad, zullen weinig wielerliefhebbers daarvan wakker gelegen hebben. Als er maar de Koppenberg werd opgekoerst. Nu de VIP-tenten echter de massa stilletjes aan naar de zijstraten wegdrummen, wordt er gemord, al beseffen velen nog niet waar de klepel hangt. Daarom deze verduidelijking.
De Ronde is sinds zijn ontstaan in 1913 altijd al eigendom geweest van een krant, met name Het Nieuwsblad, en meer bepaald de bijlage Sportwereld van de legendarische Karel Van Wijnendaele. Niettegenstaande het evenement dus het uithangbord van een krant was, primeerde het publieke karakter en kreeg de wedstrijd een monumentale, haast een mythische dimensie. Sponsoring door derden bleef marginaal, en altijd ondergeschikt aan de sportieve missie. Nogal naiefweg sprak men van een “volksfeest”, een “Vlaams volksfeest”, of ook wel “Vlaanderens mooiste”, waarbij de leeuwenvlaggen (volgens sommigen iets té) uitbundig flapperden.
Maar de tijden zijn veranderd, en ex-VRT-sportjournalist Wouter Vandenhaute heeft het misverstand inzake het sportief-volkse primaat uit de wereld geholpen: de Ronde is een onderneming die winst moet maken, punt uit. Zijn Woestijnvis heeft het quasi-volksfeest geïntegreerd in de globale bedrijfsstrategie van een mediaconcern, met dien verstande natuurlijk dat de gemeenschap blijft opdraaien voor een flink pak kosten rond veiligheid, politiebegeleiding, logistiek enz. De baten voor de privé, de kosten voor de gemeenschap: zo hoort het in de postmoderne economie.
Meteen zou men kunnen spreken van een postmodernisering van de sport en heel het socio-cultureel weefsel daarrond: de event-organisator hanteert een commerciële logica die op de duur het uitzicht en de structuur van dat evenement grondig wijzigt.  Wat we omtrent de FIFA vaststelden, en de brutaliteit waarmee deze organisator van het WK voetbal zijn huisregels opdringt aan de overheden, zal zich zonder twijfel ook bij Woestijnvis doorzetten: toebedelen van reclamemonopolies (op en rond het parcours) aan geprivilegieerde sponsors; de overheden die betrokken zijn bij de organisatie, zoals de gemeenten waar de wedstrijd passeert, voor voldongen feiten stellen; en uiteindelijk het monopoliseren van de publieke ruimte zelf (stratificatie, no-go-zones voor het grote publiek, bijvoorbeeld de VIP-tenten dus).
De overheden zullen hier geen krimp geven, de lokale noch de Vlaamse. De politieke klasse is zodanig ongeloofwaardig geworden, dat ze elk massa-evenement aangrijpt om zich, al was het maar voor één dag, te koesteren in de warme van zo’n volksfeest. Burgemeesters die in de clinch gaan met Vandenhaute bijten bij voorbaat in het zand. De event-organisator gijzelt de openbare bestuurders en kan dreigen met een boycot (bv. een verlegging van het parcours),- een nachtmerrie voor de burgervader in kwestie.
Zo gaat de privatisering van de sport over in een postmodernisering van de democratie zelf. De politieke gevolgen zijn discreet maar belangrijk: Woestijnvis verkrijgt, via de Ronde van Vlaanderen, een beslissende greep op de publieke ruimte, op de publieke opinie, en op heel de emotionele onderstroom die deze opinie draagt. Een mediastrategie op maat maakt het plaatje vol.
_
Gouden driehoek
Het kan niemand ontgaan zijn (hoewel ik daar heel weinig over lees) dat de aanloop van onze Vlaamse voorjaarsklassieker wonderwel past in de opbouw van de Woestijnvisserie “De Ronde” op TV-1. Een aantal dunne verhaallijnen (waarin de enige flamingant “toevallig” ook als een paranoide racist wordt opgevoerd, dit terzijde) zijn hier geprojecteerd op het Rondegebeuren, waardoor de kijker nog sterker de indruk krijgt dat alles rond die Ronde draait, als planeten rond een zon. De Ronde is ons universum, en Wouter Vandenhaute is God. De synchronie tussen deze twee Woestijnvisproducten is alleszins perfect: de TV-serie versterkt het evenement, het evenement straalt terug af op de serie.
Men kan dat een onschuldig spel vinden, maar de logica die zich hier ontwikkelt is verreikend. Een blik op het economisch organigram maakt dat duidelijk.
TV-productiehuis Woestijnvis controleert, via Wouter Vandenhaute, de holding “De Vijver”, waarin ook Corelio (De Standaard en het Nieuwsblad) voor 40% participeren. Sinds begin vorig jaar nam De Vijver ook het weekblad Humo over, een medium dat zich sinds jaar en dag toelegt op TV-kritiek. Het huwelijk tussen Woestijnvis en de VRT (de “openbare omroep” waar u en ik in theorie aandeelhouder van zijn) staat op springen: de volgende stap van Wouter Vandenhaute is de aankoop van een TV-zender, die mogelijk het alleenrecht krijgt op de beeldreportages van de wielerwedstrijden, en die dan voor de kijker betalend kan worden.
We krijgen hier dus een concentratie van bedrijven die evenementen organiseren (zoals de Ronde), TV-programma’s maken (zoals de Ronde-soap én de echte reportages), en die programma’s ook “kritisch” recenseren (zoals Humo).
Daarmee wordt een gouden driehoek gerealiseerd die zelfs de pessimistische mediacriticus Jean Baudrillard (1929-2007) niet voor mogelijk hield: het evenement, de verslaggeving, en de kritische observatie van die twee worden binnen één huis verzorgd. Zoals de klassieke politieke scheiding der machten oplost, verdwijnen ook de tussenschotten tussen spektakelindustrie, journalistiek en reflectie.
Het eindresultaat is toch wel een tamelijk Orwelliaanse fusie, die, zolang Vlamingen gek zijn van wielerwedstrijden, Wouter Vandenhaute een enorme macht geeft, uitdijend ver voorbij het sportieve, naar het socioculturele en politieke vlak. De verkozen politici staan erbij en kijken ernaar. Straks wordt ook de publieke omroep buitenspel gezet, en is de privatisering van “Vlaanderens mooiste” een feit.
Zelf ben ik in de verste verte geen wielerliefhebber: ik ben de man die zijn gras afmaait als de Ronde passeert. Toch is de verwoestijnvissing van het collectief bewustzijn onrustwekkend. Iedereen is voor de Ronde, en de Ronde is van één nv. Als men spreekt over het gevaar van mediamonopolies, dan is dit een monopolisering in het kwadraat, omdat de realiteit zelf op maat van het medium wordt gemaakt en vice-versa, en dit alles voor het nut en vermaak van de aandeelhouders.
Besluit: eigenlijk hoort het organiseren van dit soort massaspektakels toe aan een vzw waarin de overheid, de gemeenschap dus, zegging heeft. Ik heb me in het verleden kritisch uitgelaten over het erfgoedgebeuren, waarbij bv. het Aalsters carnaval een UNESCO-label kreeg, en zijn subversieve dimensie zag afgevlakt. Maar voor de Ronde van Vlaanderen zou dat misschien een oplossing kunnen zijn: een statuut van werelderfgoed, waardoor het publiek beheer en de her-collectivisering vanzelfsprekend worden.
Het algemeen belang en het sportief optimum moet hier het streefdoel zijn. De mediatisering is onvermijdelijk en kruidt het massaspektakel, maar programmamakers moeten hun eigen critici niet zijn, en organisatoren van publieke evenementen hoeven de camera niet te bedienen.
Werk voor iedereen zou ik zeggen, en de res publica bovenaan. Maar dat vergt sterke politiek, bijvoorbeeld een burgemeester die een viporisatie van de publieke ruimte resoluut weigert. En waar vind je die? Al zeker niet in Geraardsbergen, waar zo’n tent zowat de hele Grote Markt beslaat. Geraardsbergen, of all places!

Advertenties

10 Reacties op “De Ronde van Vlaanderen: VIPS only

  1. stéphan bourlau

    Beste Johan,
    Ik denk dat er een klein vergissing is geslopen in uw overigens waarheidsgetrouwe tekst (zoals altijd trouwens)
    De Vip tent waarvan U spreekt staat op de grote Markt van Geraardsbergen (zie Muur) waar ik gemeente en ocmwraadslid ben voor het VB. Als fervent en ex-wielrenner ben ik gedegouteerd van al het gedoe rond de Ronde Van Vlaanderen. De gewone man met de pet geraakt nog met moeite op de Muur. Het zijn vooral de VIPS die de gewone mens wegdrummen. Onze politiekers van de meerderheid (sp.a & Vld) zijn in hun nopjes want handjes schudden en aanschuiven aan de dis zal morgen hun grootste verdienste zijn en profiteren van het belastingsgeld van de gewone burger.

  2. Filip van Laenen

    En ondertussen voelt men zich in het Vlaamse ons-kent-ons-mediawereldje toch zoveel beter dan die sukkelaars in Italië, die onder het Berlusconi-juk leven…

  3. Dit is een heel juiste analyse, die alleen kan gemaakt worden door iemand die geen wielerliefhebber is en die daarnaast ( of juist daardoor ) de zaken eens van een andere kant bekijkt.
    Inderdaad de winst is voor de woestijnvis en de kosten voor de staat ( wij dus ), net zoals de zonnepanelen, de voetbalwedstrijden en meer van dat moois.
    Prettige zondag, maar vergeet niet dat je in Overijse geen gras mag maaien op zondag.

  4. wimvanrooy

    Met Sam van Rooy en Fons Leroy maakte ik in 2010 voor uitgeverij Atlas een Wielerwoordenboek. Mocht ik dat vandaag doen, dan zou ik verwoestijnvissing als lemma opnemen, zoals geduid door Johan. Het is godgeklaagd dat een volkssport sinds een jaar of tien gekaapt wordt door politiek en bedrijf. Ik werd zelf op vijftienjarige leeftijd nog uit het college gemieterd omdat ik koerste: wielrennen was immers de sport van het graauw, het vulgum pecus (ik volgde Latijn-Griekse) Dat is ondertussen wel wat veranderd. Het is begonnen met al die kaderleden die op een racefiets kropen. Van dan af ging het bergafwaarts, om in wielertermen te blijven.

  5. Frans Depeuter, auteur, redacteur van het tijdschrift 'Heibel'

    Hallo, Johan
    Je onverbloemde meningen zijn voor mij telkens weer een fris plonsbad, waarin ik mij graag onderdompel. Ik geniet ten volle van je teksten, niet alleen omwille van de schranderheid en accuraatheid die eruit spreken, maar ook wegens de speelse verbale creativiteit waarmee ze zijn opgesteld. Chapeau!

  6. Erna Vandeneynde

    De TV-serie “De Ronde”,waarin de enige flamingant “toevallig” ook als een paranoide racist wordt opgevoerd…:
    Helemaal juist, was me ook al opgevallen. En waarin de allochtoon een model van deugdzaamheid is, die ten prooi valt aan die racistische flamingant.
    Men moet de politieke agenda van die woestijnvissers niet onderschatten.

    • Regem Destat

      “Men moet de politieke agenda van die woestijnvissers niet onderschatten”
      -> qua paranoia kan die uitspraak alvast tellen. Ten tijde van de herkansing van De Wever in “de Slimste Mens” verweet men Woestijnvis NVA-sympathieën.

      Wat privaat/publiek-scheiding betreft wel een aantal juiste observaties in het artikel. De vraag is: als alles privaat gefinancierd moet worden, is zo’n evenement dan nog haalbaar? Wat is het alternatief? Is op dat punt in het voetbal (FIFA, wat je aanhaalt) al een definitieve balans gevonden?

  7. ik vrees dat de auteur gelijk heeft … jammer … leidt tot machtsmisbruike – monopolievorming – en ’t zal geld kosten ! 😦

  8. Het plebs kan naar de TV kijken ! Daar is het rustig en totaal ongevaarlijk.
    Woestijnvis aapt toch maar gewoon Electrabel na. Die heeft gedurende decennia de gemeentemandatarissen in de gemengde intercommunales vetgemest en doen zwelgen in vermeende belangrijkheid.
    Het wordt de hoogste tijd dat wij het volgende snappen: de gewone mensen tellen niet mee en zullen nooit meetellen. Als straks de waarde van de Euro in elkaar klapt (stel gedeeld door 10) dan zijn nog alleen de VIP-bonus-trekkers in goede doen. Zij gaan dan in VIP-huizen wonen en wij in plebs-tenten.