Veel drukte om niets

Inconveniente bedenkingen bij de ontdekking van het Higgs-boson

De ontdekking (die eigenlijk meer een statistische conclusie is) van het zogenaamde Higgs-boson, “het laatste ontbrekende puzzelstukje van de theoretische fysica”, leidt tot euforische toestanden onder natuurkundigen. Door het feit dat twee ULB-proffen daarbij een vinger in de pap hebben gehad, betrekken onze media er zelfs enig Belgisch chauvinisme bij. Ik probeer dit verschijnsel als compleet ondeskundige niet-fysicus even dissonant te becommentariëren, al was het maar om het academisch gezelschap in de zaal wat meer massa te geven.

 Vooreerst is er de politieke achtergrond: Europa en de VS, die, respectievelijk met het CERN en het Fermilab, een in economische termen absurd soort wedren aangingen. Vraag die vanuit het gezond verstand opborrelt: konden die twee nu echt niet de krachten bundelen en er een gezamenlijke deeltjesversneller op nahouden? Kostenbesparing van zo’n 10 miljard dollar? Neen dus: het Fermilab is vooral een symbool van de Amerikaanse hegemonie inzake wetenschappelijke research, die zich vertaalt in internationaal prestige van de grootmacht. Dat mag dus iets kosten. Het wetenschappelijk doeleinde is dan maar een afgeleide, een alibi. Heimelijk speelt daarbij natuurlijk wel het idee dat zelfs zoiets onwezenlijk als het Higgs-boson op een of andere manier toch een militaire spin-off zal krijgen. Het creëren van een zwart gat bijvoorbeeld dat heel Noord-Korea kan opslokken, ik zeg maar wat.

Men kan het vergelijken met die andere “mijlpaal” in de geschiedenis van de wetenschap, namelijk de eerste maanlanding in 1969, als apotheose van een space race tussen twee grootmachten in koude oorlogstijd, de VS en de Sovjet-Unie. Ook hier werd een duizelingwekkend budget gespendeerd (critici zeggen: verspild) om een puur symbolisch evenement te creëren, namelijk het planten van de Amerikaanse vlag op de maanbodem. Heeft die muggensprong, maanlanding genoemd, onze kennis over het heelal vergroot? Bijlange niet, voor geen milligram. Wel zijn de militaire toepassingen van de ruimtevaart legio, en zijn de banden tussen de NASA en het VS-ministerie van defensie altijd zeer nauw geweest.

Liturgische plek

De convergentie tussen macht en kennis is een van de wezenskenmerken van de moderniteit. Het nationale en supranationale beheer van fundamentele wetenschappelijke research, via megalomane instituten zoals CERN en Fermilab, heeft dan ook een symbolisch en ritueel karakter. De deeltjesversnellers zijn de tempels van deze tijd. Ze zijn het Stonehenge van de 21ste eeuw, waar men in een verre toekomst ooit met verbazing en ongeloof zal tegen aan kijken. Men kan ze enkel begrijpen als ceremoniële, haast liturgische plekken, waar duizenden medewerkers als monniken op een haast autistische manier elk aan een minuscuul onderdeel van een immens programma werken. De ultieme doelstelling mag dan verheven zijn, het werk zelf in zo’n laboratorium is saai en monotoon. Niemand heeft het overzicht, het is absoluut niet de bedoeling dat iemand gaat improviseren, de Einstein gaat uithangen en zelf een theorietje zou gaan bedenken: alles staat in dienst van het wijdlopig lange-termijn-programma met uitzicht op de eeuwigheid.

Op die manier wordt het hoogtechnologische superlabo een metafoor voor de postindustriële samenleving zelf, waarin, alleen al om veiligheidsredenen, niemand inzage heeft in het complete programma en alle toegangen beperkt zijn. Het is een cellulaire, zacht zoemende samenleving van witte schorten, badges en strikt afgebakende competenties.

De deeltjesfysica blijkt zo zelfs een metafoor voor een nieuw soort totalitarisme: de postmoderne burger is een partikel in een experimentele, maar zorgvuldig onder controle gehouden ruimte. Zijn onvoorspelbaarheid wordt opgeheven door statistische modellen die de klassieke theorie/ideologie steeds meer vervangen. Dit is waarlijk visionair. De kostprijs van de  Large Hadron Collider, de nieuwe deeltjesversneller van het CERN waarmee het Higgs-boson werd opgejaagd, bedraagt zowat 7,5 miljard euro, uiteraard los van de loonkost. De geruisloze manier hoe dit megalomane superbudget, waaraan wij allemaal mee betalen, tot stand kwam, mag een voorafbeelding zijn van het postnationale Europa dat de klassieke democratie, zoals wij ze ons voorstellen, heeft opgeheven ten gunste van een zelfsturend systeem, immuun voor elke kritiek.

Hybris

Tenslotte is er de kennistheoretische kwestie. De euforische vaststelling dat met dat Higgs-deeltje en het bijbehorende veld nu werkelijk heel onze kijk op de materie definitief geconfirmeerd is en in een volledig consistent kader is gegoten, verontrust me danig. Het probleem is namelijk dat in de geschiedenis van de wetenschap zelfs de grootste zekerheden van krakkemikkige vooronderstellingen uitgingen. En dat “in elkaar passende stukjes” vooral op wishfull thinking bleken te berusten. Men viert vandaag dus eerder de bevestiging/dogmatisering van een bestaande kennisarchitectuur, -het zogenaamde “standaardmodel”,- dan de ontdekking van iets nieuws. Sommige wetenschappers delen blijkbaar die onrust, en hopen heimelijk dat het fameuze deeltje niét zal doen wat ervan verwacht wordt: echte wetenschap is gefundeerd op verlichte onwetendheid en het besef van de beperking van het menselijk intellect.

Zo bekeken getuigt de actuele Higgs-euforie zelfs van een zekere hybris, een door hoogmoed gekenmerkte vorm van menselijke domheid. Bescheidenheid is ver weg in en rond Genève. De ongemakkelijke waarheid is, met dank aan pretbedervers zoals Immanuel Kant en Ludwig Wittgenstein, dat alle kennis begint en eindigt bij de structuur van onze hersenen. Objectief weten we niets, nada, nul. Ook het Higgs-boson is een schaduw van het menselijk brein, en dus veeleer literatuur, poëzie, een vrijblijvend hersenspinsel. Een tamelijk hilarisch en vrijblijvend artefact, zoals die Beaufort-zetstukjes die onze stranden ontsieren. We zijn gewoon belachelijke prutsers, de risée van het heelal. Hoe de wereld er echt uit ziet zullen we nooit weten, misschien bestaat hij zelfs niet eens buiten de status van hologram.

Dat hoeft uiteraard onze nieuwsgierigheid niet te hinderen. Zolang we maar beseffen dat wetenschap (én kunst, en overigens elke vorm van cultuur) nooit veel meer kan zijn dan bezigheidstherapie, in afwachting van het verdwijnen van deze soort. Much ado about nothing, vrij naar Shakespeare.

Johan Sanctorum

Advertenties

13 Reacties op “Veel drukte om niets

  1. frederik f

    los van de rest van de inhoud van uw artikel kopt volgende bewering niet:

    ‘7,5 miljard euro, uiteraard los van de loonkost. Dat is zowat het jaarlijkse BNP van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittanië samen.’

    Als je het BNP van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittanië optelt kom je eerder in de buurt van 7000 miljard euro. Dus een factor 1000 groter.

  2. Anne-Mie Van Kerckhoven

    Sorry, maar vooral de laatste alinea is zeer kinderachtige praat. Wat probeer je hiermee los te maken bij de toehoorders? Is dit stuk geen symptoom van een vermoeide intellecueel die dringend aan rust toe is?
    Tamelijk herkenbaar eigenlijk, dit soort rancuneuze beschouwingen. Heb ik ook wanneer ik weer terug wat meer alleen moet zijn.

    Sommige dingen zijn natuurlijk waar, wat je zegt, maar je zou toch ook moeten weten dat hersenstructuren kneedbaar zijn en kunnen groeien en evolueren door het zichzelf moeilijk te maken. Misschien is heel die Higgs-affaire wel nodig om een bepaald segment van het menselijk weten uit een bepaalde richting te duwen. Uiteindelijk denken en evolueren we allemaal tegelijkertijd. En hebben bepaalde mensen zoals u het ook nodig om abstracte theoriën en kostenverslindende projecten op de korrel te nemen, om ons te herinneren aan de relatieve absurditeit en arbitrariteit van leven op zich .

  3. Eric Janssens

    Met de regelmaat van de klok worden er tegenwoordig in de kernfysica ‘grote’ ontdekkingen gedaan. Een klein jaartje geleden had men deeltjes gespot die sneller gingen dan het licht, waardoor de theorieën van Einstein op de helling kwamen. Nadien nog iets over gehoord? Njet. Er zijn nu éénmaal massa’s wetenschappers die als enige doel hebben minstens één keer in hun leven met een opzienbarende ontdekking naar buiten te kunnen komen. Zo wordt er te pas en te onpas van alles verkondigd wat geen grond heeft en enkel voortkomt uit de ontembare drang om uit te blinken. De angst te laat te zijn veroorzaakt zodoende allerlei onzinnige, of in het beste geval vroegtijdige statements.
    De kennisfabriek die de wetenschap heet is een op zichzelf tollende, zinloze mallemolen geworden. Hoe meer van dat soort geproduceerde kennis, hoe minder wetenschap. En met wetenschap bedoel ik dat weten dat ertoe doet. Dat weten dat heden de duimen legt en dat we nodig hebben om in een leefbare, natuurlijke en beschaafde wereld verder te kunnen leven.
    Terwijl de zogenaamde kennis toeneemt verkloot de mensheid, met haar politici en grootindustriëlen op kop, zowel planeet als beschaving. En aan die vernietigingsroes nemen ook het gros van de – gesubsidieerde – vorsers deel. Ze kunnen misschien in de eeuwigheid kijken, en de oneindigheid aanschouwen, maar wat er zich hier en nu voordoet begrijpen ze niet. of, wat nog erger is, het laat hen koud. De bescheidenheid die Kant hen leerde is echt niet voldoende. Het ‘blijf de aarde trouw!’ van Nietszche lijkt me een urgenter aansporing. Met je hoofd naar de wolken geheven de put niet zien… dat is de ervaring die de ‘wijze’ Thales aan het einde van zijn rit moest hebben. Ik wens de gezamenlijke Higgs-community diezelfde ervaring toe.

  4. Nemo Xeno

    We zijn slechte beheerders van onze aarde en de massa’s licentiaten die elk jaar afstuderen aan de uniefs in de wereld zien doorheen de bomen het bos niet meer. Ze worden ook niet opgeleid om ‘The Big Picture’ te kunnen overschouwen.

    De exponentiële groei van de kennis heeft niet geleid tot meer wisheid maar eerder tot meer willekeur om uit het ruime aanbod van selectief gekozen kennis-elementen ‘statements’ te poneren die ‘goed uitkomen’ bij de aard van het beestje dat men zelf steeds is en die naar believen kan grasduinen in de ‘elk wat wils’-informatieve grabbelton die de wetenschappen zijn geworden….

    Het Standaard Model van de fysici is datgene wat de evolutietheorie is voor de biologen. Het higgs-boson fungeert hierin als sluitstuk, beweren sommigen… Bevat dit deeltje het bouwplan van alles of fungeert het als een soort ‘oer-stamcel’ van waaruit zich iets specifieks (of al het specifieke zich) doet ontstaan?

    Maar is het higgs-boson het sluitstuk of is het niets meer dan een zoveelste subatomair deeltje dat reeds decennia lang werd vermoed dat het bestaat en dat bijgevolg op haar beurt al evengoed doet vermoeden dat de microwereld in feite bestaat uit elementen en co-figuraties zoals die ons voorkomen in de stellaire macrowereld… ‘Zo boven, zo onder’…

    De Innerlike intelligentie (die ons lichaam stuurt buiten ons bewustzijn) is ons steeds vele stappen voor… Elk opgelost raadsel geeft ons steeds vele raadsels in de plaats… Een … ‘Neverending story’ in het land van de fatalistische “Niets”-elingen?

    En wat was er vóór de Oerknal? En is het wel juist om het higgs-boson te benoemen als ‘godsdeeltje’?

    Een ‘knal’ in of vanuit het ‘Niets’… Oerknal-adepten zouden zich best wel kunnen vinden in de theorieën van de homeopathie… : hoe meer verdund iets is, hoe meer kracht het heeft… Knallen vanuit het Niets is dan toch wel het summum, niet?

    Zijn de mensen uit Genève de voorbode (dito lobby) van de transhumaniteit en gaan ze zichzelf ooit uitroepen tot… “God” of hebben ze dat allang gedaan? JS’ allussie op de rituelen en de liturgieën doen zulks wel vermoeden.

    Onze aarde draait vierkant en ‘alle mensen worden broeders’ is verder af dan ooit tevoren… alle poppenkast (die deze illussie hoog moet houden) ten spijt en daar verhelpt de huidige wetenschap niets aan… noch de ontdekking van het higgs-boson-deeltje

    Onze kennis lijkt een overkokende hutsepot van een onoverzichtelijk aantal leerling-tovenaars die zichzelf onsterfelijk willen maken maar dat als ongebreidelde meute de kans loopt om als de ‘Titanic’ in aanvaring te komen met een onvoorzien euvel : de… ijsberg! (wat dit ook moge wezen).

    Echte wijsheid begint (inderdaad) met… nederigheid.

  5. Marc Schoeters

    Misschien als interessante aanvulling de volgende opmerkingen. In het onderzoek naar de fundamentele structuur van de materie heeft de moderne fysica eigenlijk maar één experimentele methode ontwikkeld – namelijk het bombardement. Men beschiet materie met andere materie in de hoop dat deze zo haar diepste geheimen prijsgeeft. Het hoeft geen betoog dat dit in wezen een heel gewelddadige manier van onderzoek is. De vrouwelijke materie (mater-ia) wordt onderworpen aan een mannelijke beschieting.
    Is deze interpretatie van de moderne deeltjesfysica als patriarchale onderzoeksmethode uit de lucht gegrepen? Helemaal niet. De eerste die de “fundamentele” bouwstenen van de materie onderzocht door ze te beschieten was de Britse fysicus Rutherford. Het bleek dat op atomair niveau materie bijna ongestoord kon gepenetreerd worden. Rutherford “ontdekte” zo dat atomen bijna leeg waren – een minuscule kern van protonen (en neutronen) met ver daarrond cirkelend nog minusculere elektronen. In zijn laboratorium heerste een militaire discipline. Rutherford was dan ook een groot voorstander én zelf een product van het Britse imperialisme op het einde van de 19de eeuw. Elke morgen moesten zijn assistenten in houding staan op de tonen van “March on, christian soldiers”. En toen een ondergeschikte medewerker voorstelde om ook eens een andere manier dan beschietingen te proberen om materie te onderzoeken – werd deze ontslagen. Wegens “feminien” (lees: homoseksueel) gedrag!
    In meer dan één opzicht is de moderne fysicus een historische erfgenaam van de kerkelijke inquisiteur. Instituten zoals CERN zijn de moderne folterkamers van het patriarchale denken. De vrouwelijke materie – de heks – geeft haar geheimen alleen maar prijs door systematisch en gecontroleerd geweld – de foltering. Door deze manier van “ondervragen” krijgt de fysicus – de inquisiteur – “natuur”lijk alleen maar antwoorden die passen in zijn wetenschappelijk – theologisch – wereldbeeld. Dat de materie – zoals alle vrouwen – geheimen heeft die men beter op een andere manier dan gewelddadige ondervraging aan de weet komt – dat komt in de hoofden van het patriarchale machtsdenken niet op. Wie zal de “heks” beter leren kennen – hij die haar foltert of hij die met haar vrijt? De vraag stellen is haar beantwoorden…

    • Nemo Xeno

      Heel interessante aanvulling!

      Ik zag een aantal dagen geleden – n.a.v. van de higgs-boson-hype van 4 juli j.l. – een tv-interview met iemand die stelde dat het “deeltjes-botsing”-onderzoek kan vergeleken worden met twee wagens die frontaal op elkaar knallen en waarbij uit de (totaal misvormde) wrakstukken de ‘oorspronkelijke wagens’ moeten worden afgeleid… Ik vond dat een heel nare (maar rake) vergelijking die heel wat vragen opwerpt over post-deconstructieve ‘reverse engineering’. Deze benadering wordt ook gebruikt om geheime wapens van de vijand te onderzoeken of om de oorzaak van branden en van bvb. vliegtuigcrashes op te sporen… Deze benadering leidt heel zeker tot een aantal heel interessante inzichten maar die onderzoekers beschikken wel (uitgezonderd die geheime wapens) over de blauwdrukken én de plannen van de ontwerpers van hetgeen vernietigd werd.

      Door vooral door te dringen in het ‘wezen der dingen’ (de ‘ontologie’) én haar kwintessens kan je vaak veel meer interessante ONT-dekkingen maken van het potentieel van ‘iets’ dan door de gebruikte vernielings-scenografische benadering van datzelfde iets.

      Het ontologische onderzoek naar het potentieel van iets (lees ‘potentieel’ als ‘alle mogelijkheden minus alle beperkingen’) is vaak veel boeiender dan hetgeen “accidentieel” onderzocht wordt. En het woord ‘accident’ is binnen de benadering van deze deconstructieve methodiek echt wél op haar plaats.

      • frederik f

        Met alle respect voor het nadenken over de ontologie en de ‘kwintessens’ der dingen. Maar Aristoteles is al jaren dood en de middeleeuwen ook al een tijdje voorbij. In het ijle nadenken zonder controle via experimenten leidt al evenmin ergens heen als in het ijle experimenteren zonder nadenken.

  6. Rene Schaerlaeken

    Kritische denkpatronen helpen meer dan schaapsgewijs kudde gemekker.

  7. De Higgs-boson was vermoed omdat men bij de elementaire deeltjes elementen had die als geheel niet voldoende waren om het atoom te vormen. Men had tot nog toe geen ander middel dan te proberen dat deeltje experimenteel te creëren, wat u ook naar voor brengt. Men kan blijkbaar niet anders dan via de botsing van elementaire deeltjes proberen dat ene partikel vrij te maken. Of met de realisatie van het experiment alles gezegd is, blijft nog maar de vraag. Uw verwijzing naar de ruimtevaartwedloop tussen de SU en USA spreekt boekdelen, in die zin dat de reis naar de maan achteraf gezien een muggesprongetje zou zijn, niet met de feitelijk noodzakelijke wetenschappelijke en technische kennis en mogelijkheden spoort. Ook het Cern blijft een mooie onderneming. Wel is het noodzakelijk, ook voor u en ik, leken in de fysica te proberen volgen waar het om gaat. Al was het maar omdat we weten dat het een bezigheidstherapie zou zijn. Want juist dat vermogen van onze soort, de mens, maakt het mogelijk de soms verstikkende saaiheid van het naakte bestaan te overwinnen. De geest van algemene “Verneinung” klinkt aangenaam, maar wie zich kan inbeelden hoe het zou zijn zonder wetenschap, techniek en verbeelding van de menselijke geest, klinkt dit echt wel hol en zonder betekenis.
    Het is dus niet zomaar om het even wat we denken over het Higgs boson, daat heeft u gelijk in, maar het gaat om meer dan geblaat zonder wol.

    • Nemo Xeno

      Een betere én waarlijk-échte bezigheidstherapie zou zijn : authentiek te trachten leven en sociale rechtvaardigheid op alle niveaus beijveren om alzo de verstikkende saaiheid te counteren die ons allen overvalt als we vanuit het Niets (blijven) leven (lees : gedetermineerd worden door de zinloosheid van een bestaan zonder meer dan alleen dit vale leven). De saaiheid en leegheid die ik zo vaak voel (en ook bij anderen constateer) als ik de bioscoopzaal verlaat van films die authentieke mensen portretteren en die hun leven geven voor hun engagament is het gevolg van de totale uitholling van sacrale noties die verder en hoger reiken dan het eigen ego (en de “m’a tu vus”-mentaliteit die daaraan gelikt is). …

      ‘Links’ en ‘rechts’ zijn niets meer dan clubjes met dezelfde naam en slechts verschillende voornaam : ze dienen allen de neoliberale levensstijl die leeft vanuit de alle “mensen worden broeders”-veinzerij.

      Wat zich vandaag aanbiedt als ‘links’ is te vergelijken met de monniken dito kloosters van de Roomse kerk : ze genieten gul van de voordelen van het caesaropapistische keizerrijk en doen wat aan ‘liefdadigheid’ bij de slachtoffers die ze door hun koloniaal-imperiaal optreden hebben gemaakt.

      De geest van de algemene ‘verneunung” is slechts schijn. Rest ons slechts ‘oude wijn in nieuwe zakken’…

      Met de techniek en wetenschap van vandaag (of dewelke tot op vandaag werd ‘uitgevonden’) zouden we deze aarde vele malen beter kunnen beheren maar we wedijveren liever dan te sterven aar sociale rechtvaardigheid. We huldigen nog steeds de ideefix van het ‘Hoger-Lager’ dat zich in vele uitingen van de mensheid doet manifesteren.

      Het ontbreekt ons aan wilskracht en engagement en die leegte wordt dan maar wat opgevuld door computerspelletjes, het kijken naar ‘National Geographic’ (in feite vaak het verhaal van ‘het recht van de sterkste’) en ‘Discovery Channel’ waarin het ‘mannelijke’ vooral wordt getoond : ‘greatest dit’ en ‘biggest dat’… en dit terwijl we intussen ook moeten opkijken naar de nieuwe godendeemstering : de sterren van Hollywood die, zoals het goden past, in de heuvels leven.en waarbij hun imago wordt opgebouwd door de secure uitbalancering van de filmrollen die ze in de wacht slepen… Hun ‘agents’ en ‘casting directors’ fungeren hierbij als creatoren van de Amerikaanse godendeemstering (Pax Americana) als moderne versie van de Pax Romana en hun aloude veelgoden-pantheon. Zij dienen zich aan als ‘voorbeelden’… iets waaraan we ons te spiegelen hebben.

      We worden voorgeleefd door de media. Elk huisgezin zit urenlang te staren naar een “beeldbuis-glazen bol” die hen dicteert hoe ze moeten denken, voelen en handelen. Kritiekloos consumeren is de boodschap of kritiek maken die mediaal dan wat kan worden uitgebuit om daardoor finaal het systeem in gang te houden want geld moet rollen en ook kritiek moet finaal systeembevestigend zijn, zoals ‘De lof der zotheid’ van Desiderius Eramsmus van Rotterdom (himself een Roomse priester) niets meer was dan een geschrift om de eigen ellendige levenskeuze ventillerend te kanaliseren en zodoende hiermee ‘alles en niets te zeggen’ en VOORAL : alles bij het oude latend! Ik heb lak aan dit soort van klerken omdat hun woorden niets meer zijn dan (GE)DODE LETTER.

      De kranten en weekbladen doen de rest, samen met de eindtermen van het onderwijs en – in mindere mate – het aanbod van de boeken in de openbare bibliotheken.

      Deze grijze eenheidworstige “gleichschaltungs”-politiek (lees : “gelijkstroming van de propagandistische informatie” : een term van nazi-man Joseph Goebbels) maakt ons als slaven ‘hol en leeg’ en vatbaar voor de roes naar steeds nieuwe ontdekkinngen (wat we verkeerdelijk ‘vooruitgang’ noemen) en die ons vatbaar maakt voor zoiets als de nieuwste kerk van de ‘Ego Homo Sapiens’-aanbidders die in feite niet eens begrijpen waar de Higgs boson-hype echt om draait.

      Het huidige vrijzinnig humanisme is niet verder gekomen dan de fratsen van de roomse kerk-kloosterlingen die het echte kristelijke levensengagement van de eerste kristenen (dat finaal steeds eindigt op het kruis of met de dood) hebben ingeruild voor een gemoedelijk leventje – hen gegarandeerd door de rooms-keizerlijken die het Nieuwe Testament naar hun hand hebben gezet – en zodoende de zweeptjes-cultus hanteren om dan toch nog ergens het ‘levens-lijden’ te ondergaan i.p.v. te kiezen voor een sociaal rechtvaardigheidsengagement dat hen finaalzou doen belanden in het straatje-zonder-einde van de Native Americans op het einde van de XIX-de eeuw en die gedood werden door de Pax Americana (als uitloper in de Nieuwe Wereld van de Pax Romana).

      Tja, van ‘verveling’ gesproken…

      Google, Wikipedia en Youtube ontsnappen wat aan deze overheidscontrole maar ook het internet wordt veel eerder gebruikt om een totaalcontrole te verkrijgen over elk individu (en diens keuzes)…

      We leven in een tijdperk van alles overheersend cryptonazisme.

      • Oneens kan ik het niet zijn met een groot deel van uw verhaal, want er zijn redenen te over te vinden om de mens te zien zoals u die afschildert, ideologische discussies als queruleren op steeds hetzelfde thema. Uw kritiek aan het adres van de georganiseerde vrijzinnigheid lijkt me ook wel wat om voor te pleiten.
        Toch denk ik dat u het risico loopt zich in generalisaties te verliezen. Bijvoorbeeld kan men in de betere openbare bibliotheek echt wel werken vinden die niet door de brede media zijn gepromoot. Maar ook is het zo, denk ik, dat een kritische massa zich bewust is van de pogingen tot gleichschaltung en die menen dat het onderwijsbeleid in Vlaanderen echt wel beter kan, tegen de vervormingsbeweging onder de kundige leiding van een journalist als Guy Tegenbus in.
        Men kan mij er niet van overtuigen dat zoiets als National Geografic of zelfs Attenborough werkelijk inzicht in geologische of biologische processen leveren, maar tegelijk stel ik vast dat je al op BBC moet kijken om een televisie-essay te zien van Simon Shama over de visie van William Shakespeare wat meteen ook ingaat tegen uw wat pessimistische visie. Wat ik te melden had over de geest die ontkent heeft vooral daarmee te maken dat men zo een werkelijk onderzoek uit de weg weet te gaan. Een kritiek dus die aan het eind meer te bieden heeft dan een “sic et non”.

  8. Nemo Xeno

    @ Frederik f.

    Mijn eindwerk aan de unief ging over de ontologie van een medium dat zich tussen fotografie en film positioneert. Door een gedegen analyse van fotografische en cinematografische beelden, de fotografische taal en de filmtaal en de dramaturgische uitdrukkingsmogelijkheden van deze twee mediavormen werd gespeurd – via venndiagramonderzoek – naar de beeldtaal van het tussenliggend ‘diaporama’-medium.

    Het is niet enkel door diaporama-voorstellingen te analyseren dat je haar uitdrukkingspotentieel in kaart brengt. Dat soort veldonderzoek heb ik ook uitgevoerd maar het resultaat ervan was enorm limiterend, gewoon omdat de diaporamisten weinig talrijk zijn en hun gebruikte beeldtaal eerder wat amateuristisch (lees : liefhebberij-achtig) oogt en bewijst dat ze de professionele hoogten van de fotograaf en de cineast gewoonweg niet in huis hebben.

    Ik kon immers zelf tal van diaporamische sequenties concipiëren en zodoende ‘blauwdrukken’ en die allemaal binnen diaporamische voorstelligen gebruikt zouden kunnen worden (als ik daar een budget had voor gekregen om deze dan te fotograferen en diaporamisch te monteren). Moet ik dan echt wachten tot een diaporamisch regisseur deze spitsvondigheid zelf bedenkt en gebruikt in een concrete diaporamische voorstellig om haar dan te kunnen analyseren en zodoende te kunnen toevoegen aan het spectrum van haar ‘wezelijke’ (ontologische) uitdrukkingspotenties.

    Zelfs in het digitale tijdperk (en het verdwijnen van de overvloei-diaprojectoren zoals Kodak Carrousels of Simda) kan ik tal van diaporama-sequenties bedenken voor verschillende vormen van diaporama (duorama, triorama, quadrorama…) zonder dat ik die zelf in geproduceerde vorm heb ontdekt.

    Ik kan toch ook zelf 1001 one-liners bedenken of moet ik wachten tot anderen deze one-liners uitvinden om deze dan te kunnen “citeren mét bronvermelding” en pas dan zogenaamd hun bestaan te kunnen aanduiden?

    Hildegard von Bingen kon dieren uit de diepzee ‘beschrijven’ op basis van een diepgaand ontologische benadering van de biotoop van die zeedieren. Een profiler in de forensische wetenschap kan uit de 1001 ‘tekens’ het vrij exacte profiel van een seriemoordenaar beschrijven. Door een gedegen botanische en ecologische kennis kan men de secundaire metabolieten van planten ‘voorspellen’ die erin circuleren. Magie? Totaal niet : gewoon een aantal basisregels kennen en dan vooral heel logisch nadenken en vooral tal van wetmatigheden kennen en in hun complex verbad kunnen volgen en daarbij duiden op de functies (dewelke zich vaak door de vorm doen afleiden).

    Door een combinatie van Sjamaanse, Oud-Griekse, Middeleeuwse en moderne kennissystemen kan je tal van zaken duiden… Dat Aristoteles en ‘de Middeleeuwen’ al jaren dood zijn doet niets af aan hun manieren van schouwen en het opbouwen van hun geëigende kennissystemen. Hun kennissystemen zijn én blijven waardevol voor tal van modules binnen de samenlevingsopbouw.

    Ik snap wel dat in de exacte wetenschap (chemie, fysica enz.) er daadwerkelijk ook gesystematiseerd moet worden geëxperimenteerd om bvb. eigenschappen van stoffen in kaart te brengen. Op die manier ontstond de moderne chemie, de metallurgie en de electronica met 1001 praktische toepassingen in de moderne wereld.

  9. Nemo Xeno

    @ Bart Haers

    Het is juist gesteld dat ik in deze kritiek wat pessimistisch oog of aanvoel. Mijn hoed stond vandaag op ‘onweer’. Finaal geloof ik ook wel dat de mens veel beter kan (en dat meen ik ook echt) en dat hij zichzelf een zending kan én mag geven..

    En uiteraard is ‘de openbare bibliotheek’ een plek die niet helemaal vanuit overheidswege ‘inhoudelijk’ gedirigeerd wordt. Uiteraard zijn er de uitzonderingen en de lezer mag ook wel suggesties doen voor boekenaankoop en de ene bibliothecaris is de andere niet… en inderdaad staan er ook boeken die tegen de haren van de mainstream inwrijven.

    Het ging me eerder om een algemene (en – jawel – soms te generalistische) snauw… En soms moet dat ook wel om… wakker te blijven of wakker te worden.

    Ik erger me enkel (én vooral) aan enerzijds “het doen alsof” en anderzijds aan een soort gleichschaltung die hieraan gekoppeld wordt en zulks ‘in naam van de rechten van de mens’ en dit terwijl die nu nét met de voeten worden geschonden als het er ultiem op aankomt.: het mag vooral nooit echte moeite kosten. We spreken zo gemakkelijk over vrede, vrijheid, broederlijkheid, menswaardigheid maar het mag niets kosten, hé! Ik ben al die gebakken lucht wat beu geworden.

    Ook hyperdemocratische (quasi-flower power minded) hiphop-dansers in de VSA laten zich rondrijden in limousines (cfr. de speelfilm “Honey” met de toch heel bedenkelijke slotscene waarin de zwarte hiphop-regisseur de zwarte chauffeur van de limousine uitmaakt voor rotte vis, ofschoon ik de algemene leitboodschap van deze speelfilmprent heel zeker wel kan smaken). Soms kan ik de pop-cultuur wel vatten en bemin ik haar (als synthesizer-liefhebber mag dat ook)… Ik ben immers geen cultuurpessimist.

    Veelal benader ik problemen met een positief/constructief-kritisch ingestelde geest maar toch kan men een kanker maar remediëren door ook eerst de kanker bij naam te noemen en zodoende daarna ook terdege de medicamenteuze ‘strategie’ in te zetten en ook eerlijk te zeggen tegen de patiënt dat de kuur niet helemaal pijnloos is en dat de levensstijl her en der radicaal (lees : vanuit de wortel) moet worden aangepast… Ik maak ook veel liever leuke meldingen. Maar de werkelijkheid gebied ons om gewoon heel eerlijk te zeggen wat er is. En als die analyse negatief is (en het vooruitzicht wat pessimistisch oogt) dan moeten we dat even durven aanvaarden.

    De wetenschap biedt ons tal van inzichten en de technieken zijn er om het allemaal over een andere boeg te gooien. Onze wetenschappelijke inzichten en ons technisch vernuft zijn niet in overeenstemming met datgene wat we als mensheid maar armoedig presteren. Als ET’s ooit tot bij ons geraken en een macro-antropologische analyse maken van de mensheid-in-haar-geheel dan vrees ik dat ze het bevel krijgen om onverwijld rechtsomkeer te maken.

    Ik ben ook pacifistisch maar heb intussen geleerd dat men ook wel eens ‘een kat een kat moet noemen’ en de “pacifistische oorlog” mag verklaren aan datgene wat kankert. Geneeskunde heeft veel gemeen met ‘militaire strategie’. Soms moet men durven amputeren om levens te redden.

    En soms, jawel, ben ik enorm teleurgesteld… in de mens, in (zelfs de) God (waar ik wens in te geloven), in mezelf, in de zovele medemensen rondom mij… Vandaar mijn soms ‘pessimistische’ plots-uit-de-hoek-reacties. Dus al evengoed zonder… ‘sorry’…