De opa’s zijn helemaal terug (van nooit weg geweest)

Zopas stelde de vers verkozen top van de Chinese Communistische partij zich voor,- nog altijd de feitelijke macht in dat land. Een select groepje van zeven (uiteraard) mannen, gemiddelde leeftijd 63 jaar. En allemaal conservatieve apparatsjiks. Niet zo direct symbolisch voor een partij die zich met woorden nog altijd “revolutionair” noemt.

Helemaal aan de andere kant van de aardbol, in Zaventem, beslist een 76-jarige Francis Vermeiren  (als bestuurder zwaar in opspraak gekomen in het verhaal Dexia/Gemeentelijke Holding, maar wie maalt daar nog om), om er nog 3 jaartjes burgemeesterschap bij te doen. Tegen de oorspronkelijke afspraak in, binnen de lokale VLD, dat hij een stap opzij zou zetten voor een jongere kandidaat.

Vermeiren is in 2008 al door het oog van de naald gekropen na een beroerte, en gaf ook op de Dexia-hoorzittingen een verwarde, vergeetachtige indruk. Tijd om van een welverdiende rust te genieten en een jonger iemand een job te gunnen? Neen dus. Dit stuitend geval van graaizucht en existentieel kannibalisme is jammer genoeg geen uitzondering. Ondanks alle geblaat over verjonging her en der, klampen de opa’s zich vast aan de macht, en het liefst nog met een dozijn mandaten tegelijk. Zij hebben maturiteit en levenservaring, zo luidt het. Maar weegt dat op tegen de fysieke en mentale degressie, die onder een net maatpak gecamoufleerd wordt?

De mythe van de wijsheid

Vanaf het 45ste levensjaar gaat het met ons mentaal snel bergaf, dat is wetenschappelijk bewezen. De “cognitieve vermogens” (zin voor logica, begripsvermogen, concentratie) laten het afweten, er ontstaan grote gaten in het geheugen. Eigenlijk is dat een verbijsterende vaststelling, want het zijn uiteindelijk de 60+-ers die over deze planeet regeren. In alle maatschappelijke geledingen zwaaien ze de plak, terwijl ze aan een recordtempo hersencellen verliezen. Het is vreemd dat men deze irrationele ouderdomsdictatuur, ook “gerontocratie” genoemd, niet méér in verband brengt met wat er wereldwijd zoal misloopt.

Want op alle domeinen falen de opa’s, van Fukushima over de Eurocrisis tot Wall Street: politiek, technologie, economie, milieu,- we gaan  regelrecht de verdoemenis in, zonder meer dankzij de gescleroseerde breinen van de decision-makers. Ik noem het de ouderdomsparadox: hoe minder hersencellen, hoe meer macht. Daar is een antropologische verklaring voor.

Wie Desmond Morris heeft gelezen (“De naakte aap”), weet wat er met oude, seniele wolven gebeurt: ze worden, in het belang van de groep, uitgestoten, tenzij ze zich gedeisd houden.

Op alle domeinen falen de opa’s, van Fukushima over de Eurocrisis tot Wall Street: politiek, technologie, economie, milieu,- we gaan  regelrecht de verdoemenis in, dankzij de gescleroseerde breinen van de decision-makers.

Biologisch is hun rol immers uitgespeeld, ze krijgen “kuren”, hun mentale verzwakking zorgt voor spanningen en verzuurt de sfeer binnen de groep. Exitscenario dus, in het belang van de groep. Maar naarmate de intelligentie toeneemt bij de hogere zoogdieren, de primaten, en uiteindelijk de mens, en er zoiets als “cultuur” ontstaat, slagen de oudere specimen erin om de uitdrijving te bezweren, zich onmisbaar te maken, en de illusie te creëren dat alles zonder hen in het honderd zou lopen. Het toverwoord luidt: “wijsheid”.

De oude mannetjes handhaven zich dus, ondanks hun nutteloosheid, dankzij het gewicht dat wordt toegekend aan traditie, de continuïteit van verhalen en rituelen, de overgeleverde kennis. Perceptiesturing heet dat. De medicijnman, de sjaman, de leraar, de filosoof, de burgemeester, de minister,- allen zijn het oude wijzen die pretenderen “iets kostbaars” door te geven, en die de samenleving gijzelen met een haast religieuze macht, gebaseerd op de mythe van de wijsheid. Zij zouden de fakkeldragers van de beschaving en de kroon op de evolutie zijn. Quod non, maar ze zitten ondertussen dus wel op de troon gebeiteld. Zelfs bij iemand als Professor Emeritus Vermeersch, sinds de jaren ’80 van vorige eeuw (!) beschouwd als “Vlaanderens grootste intellectueel”, ontwaart men steeds meer tyrannieke trekjes van de antieke wijze die zich wil handhaven en van zijn latente dementie een kwaliteitsmerk maakt. Pervers effect van intelligentie?

Alzheimercultuur

Inderdaad, zijn de verhalen van de opa’s wel iets waard? Dragen ze bij tot de overlevingskansen van de soort? Leiden ze ons naar een betere plek? Vandaag zou men veeleer het omgekeerde kunnen stellen: naarmate de catastrofe nadert, is het denken in termen van traditie, en continuïteit levensbedreigend voor onze menselijke beschaving. De “wijsheid” doet ons de das om, ze is corrupt, van Zaventem tot Peking. De Fortis- en Dexia-affaires ruiken naar een complot van seniele, oude wolven. Kijk gewoon naar het uiterlijk, het discours en de lichaamstaal van iemand als Graaf Maurice Lippens, en u weet wat ik bedoel. Het komt er dus net op aan, de ommezwaai te denken,- een radicale breuk met het verleden, de ouderdom, de traditionele waarden: de oedipale vadermoord is een terugkeer naar de biologische redelijkheid.

Maar daar schuilt nu net het conflict: de oude wolven manipuleren de besluitvorming in hun voordeel, politiek, economisch en technologisch.  De enorme middelen die worden besteed aan ouderdomszorg, medicatie, socio-psychologische pampering van de “senioren”, tot en met het ancienniteitsprincipe en het pensioenstelsel, veroorzaken nog een stijging van de levensverwachting, en dus een proportionele toename van de 60-plussers. Allen klampen ze zich vast aan het leven en aan de macht, allen willen ze hun privileges veilig stellen

Het resultaat is een Alzheimercultuur, waarbij de mens globaal steeds ouder en dus steeds dommer wordt, met een jonge generatie die vooral moet wachten en zich opwarmen. En warm zal het worden, zoveel is zeker.

Macht op zich is een ouderdomsverschijnsel. Het verticale down-top-carrièremodel, dat nog altijd het bedrijfsleven, de politieke wereld, de journalistiek, de academische wereld, en zelfs de culturele sector domineert, koppelt anciënniteit aan status. Zolang dat model gehandhaafd wordt, zal er ten gronde niets veranderen en belanden we van de regen in de drop. De lange mars door de instellingen levert uiteindelijk vergrijsde, corrupte exemplaren op, die weerom de jeugd verplichten tot geduld en een levenslang carrièreplan: de geschiedenis herhaalt zich altijd, dit is een dodelijk, autoreproductief systeem.

Naarmate de catastrofe nadert, is het denken in termen van traditie, en continuïteit levensbedreigend voor onze menselijke beschaving. De jeugd moet de macht grijpen en die macht zelf ont-culturaliseren.

Ondertussen worden kinderen en jongeren steeds meer als overlast beschouwd, alleen al omdat ze er zijn (of een broodje eten op een kerktrap), terwijl de Benidorm Bastards vrolijk onze straten teisteren. Viagra-knarren zoals Dominique Strauss-Kahn, die hun politieke macht terug willen omzetten in biologisch-seksuele macht, lopen wel eens tegen de lamp, maar dan als resultaat van een afrekening met andere, concurrerende oude wolven. Overigens doen de vrouwen, die zogezegd door dat glazen plafond zijn gewipt, dapper mee aan die oude-heren-dictatuur, kijk maar de schone Gwendolyn Rutten, die nu haar bedje spreidt voor de vergrijsde VLD-krokodillen. Of IMF-bazin Christine Lagarde, voor de verandering een oma dus, maar voor de rest business as usual in een universum dat van mannelijke logica doordrongen is. Zij is het type manwijf dat Brueghel in zijn Dulle Griet al portretteerde: een feeks die met potten en pannen de weg naar de Apocalyps aanwijst.

De jeugd wordt anderzijds in onze beeldcultuur wel gebruikt als façade en alibi (voor alle kwismasters en presentatoren van talk-shows zijn mooie jonge vrouwen een gegeerd goed, kijk ook naar de reclame…), maar ze heeft niets in de pap te brokken. Het jeunisme én het feminisme zijn pure window-dressing. De dertiger Alexander De Croo (die het gemaakt heeft dankzij zijn familienaam, zoals de Tobacken, de Van den Bossches,…) wordt beschouwd als een blaag, een wetstraatbaby, en gedraagt er zich op de duur ook naar.

De zonen-van, de legitieme opvolgers in het familiebedrijf, annuleren het Oedipaal conflict en handhaven de gerontocratie. Ze zijn al oud voor ze jong geweest zijn. Het komt er echter net op aan om niét in de fatale voetsporen van de vaders te treden, en zelfs de fora waarop die zich manifesteren, te laten voor wat ze zijn: het parlement, de media, etc.

De fameuze generatiekloof is reëel, en het zal nog toenemen. Het erkennen van de wereldwijde crisis als een gevolg van verregaande seniliteit, kan het begin van een keerpunt zijn. Misschien zijn fenomenen als de Occupy Wall Street-beweging wel een teken dat het opruimen van de shit van de opa’s toch begonnen is. Benieuwd ook hoe de vrouwenbeweging zich zal opstellen, en of ze in de valstrik van de emancipatie en de “positieve discriminatie” zal trappen via de rol van excuustruus.

Ook bij ons is het te hopen dat jongeren zich niét langer op sleeptouw laten nemen door het carrièreperspectief en de continuïteitsgedachte, maar resoluut gaan voor een breuk met de oude orde. De jeugd moet de macht grijpen, en die macht zelf ont-culturaliseren. Interneren en/of euthanaseren van de lastigste grijsaards, die hardnekkig vasthouden aan de medicijnman-charade, kan nodig zijn. Als cultuur het leven zelf bedreigt, dan moet de tweede zich tegen de eerste keren. Uit pure filantropie.

Johan Sanctorum

Advertenties

10 Reacties op “De opa’s zijn helemaal terug (van nooit weg geweest)

  1. Interessante bijdrage voor een belangrijk debat.

  2. ik wens ze alle geluk toe, die paar jongeren die breken met onze orde. of toch me de orde die zichzelf zo overleeft en in stand houdt dat ze er ordelijk is gaan uitzien. ik steun ze ook daadwerkelijk, al heel mijn leven. Wat die Chinese oudelui betreft die daar de dienst uitmaken – het is er precies als in het Vaticaan – ze verven verdraaid hun haar. De dag dat ze dat niet meer (mogen) doen, is het omdat ze uit de gratie gevallen zijn. Geen conformistischer land ter wereld – of het moet Korea zijn – dan China. Wie braaf in de pas loopt, komt er wel. Dat ene moment van omwenteling indachtig… de boksersopstand en de lange mars van Mao naar nieuwe instellingen

  3. Eric Janssens

    Het probleem van de vergrijzing ware onbestaand indien we leefden in een maatschappij waarin de natuur grotendeels het moment van overlijden bepaalde. Die taak is echter overgenomen door de maatschappij, met name door de geneeskunde. De levens van mensen die levensmoe en terminaal zijn worden zo lang mogelijk gerekt, dit met als enige bedoeling het belang van de geneeskunde in het bijzonder en de wetenschap in het algemeen in de verf te zetten. Ondertussen vullen de ziekenhuizen, geriatrische instellingen, serviceflats en zomeer zich met legers zichzelf overlevende schimmen, die een aan grootte en dus zowel aan economische als politieke invloed toenemende bejaardensector in stand houden. Hoofdoorzaak van het gegeven dat steeds meer mensen zichzelf overleven is de onuitroeibare angst voor de dood. Blijkbaar zijn het aantal gevallen dat er op een gegeven moment carrément genoeg van heeft en het woord bij de daad voegt, te zeldzaam om het probleem van de vergrijzing en de overbevolking op te kunnen lossen. En onder invloed van een aftandse humanistische cultuur met haar obsessieve nadruk op de mensenrechten, het respect en de zorg, groeien deze problemen almaar meer uit tot de aankondigers van een wereldwijde apocalypse, die door jongeren aangevoeld wordt, maar waarop ook zij geen antwoord weten.
    Waarom niet op éénvoudig verzoek door apothekers sterfpilletjes laten uitdelen? Sterven moet in de toekomst niet alleen een heilig en noodzakelijk gebeuren blijven, waarvan het moment liefst zelf gekozen wordt, maar het zou ook als een sociale daad tegenover de volgende generaties beschouwd moeten worden. Daarvoor is het echter van belang dat men beseft dat het verdwijnen niks ergs op zich is, en dat het helemaal geen zin heeft het uit te stellen. De prestatiegerichtheid van ouderlingen die elkaar door het bereiken van steeds hogere leeftijden willen overtroeven, moet eindelijk eens aan de kaak gesteld worden. Het leven is geen wedstrijd waarop het erop aankomt zo oud mogelijk en ouder dan de anderen te worden. Het leven is evenmin belangrijk genoeg om er aan vast te hangen. Eigenlijk stelt het weinig voor, en kan je beter op tijd dan te laat verdwijnen. De nakomelingen zullen je daarvoor dankbaar zijn.

  4. Men moet deze discussie ook eens uitbreiden tot het milieu van de migranten. Er zijn geen onmondiger jongeren in eigen milieu dan de migrantenjongeren bij wie het kritiekloze respect en gehoorzaamheid voor ouderen er zo ingestampt word als bij de hier geboren en getogen nieuwe Belgen, waarbij de Islam een welhaast pervers -conservatieve rol speelt.

  5. Wim van Rooy

    Merkwaardig en tegengesteld aan het verhaal zoals hierboven werd uiteengezet is, dat het de Nederlandse bejaarde denker H. Drion was die een jaar of tien geleden voorstelde iedereen die dat wilde zo’n ‘sterfpilletje’ te geven! .

  6. Dirk Estievenart

    De jongeren zijn een last, de ouderen zijn de een last, de migranten al zeker, de daklozen ook, de politiekers, de vakbonden, de werkgevers, de werklozen, mijn buurman…. Lang leve de fantastische “samenleving” van egoisten!

  7. Ik verafschuw nepotisme, maar er bestaat geen evenredig verband tussen de theoretische en praktische waarde van de ideeën die geproduceerd worden, en de leeftijd van hun producenten.

    Best mogelijk dat een bijna dementerende ouderling zijn zakken nog eens een aantal jaren spijst op kosten van het gemeen.

    Maar zulks bewijst alleen het falen van dat gemeen en het systeem dat dit falen in stand houdt.

    De kern en de overgrote ‘massa’ van de vele problemen ligt elders.

    Gebrek aan democratie en overlast aan politieke correctheid om er slechts enkele te noemen.

  8. Frater Geriater

    Of toch maar de inspiratie zoeken bij de Chinezen ?
    Met een eigentijdse “Culturele Revolutie” waarbij een bonte bende van snottebellenjongeren de “Rode, Groene, Blauwe, … (want volgens onze westerse “democratische” waarden) Gardistjes” mogen spelen die naar eigen goed EN kwaaddunken de Endlösung ten gerieve van een onberijkbare elite mogen bewerkstelligen.
    Want eens de snottebellen opgedroogd, wordt het ook weer business as usual, als ze tegen dan ook al niet vergeetachtig zijn geworden.

  9. Frater Geriater

    Rekenkundig toemaatje voor de “Slimste Mensen” :
    Hoeveel snottebellen telde het zevenkoppige Partijbureau van de CCP (nu gemiddeld 63 jaar oud blijkbaar) tijdens de Chinese Culturele Revolutie, zo’n 45 jaar geleden ?