Iedereen Johnny?

DJOp het einde van deze zomer passeerde er een tweedaags DJ-festival in onze buurt, in vogelvlucht zo’n twee km ver. Toevallig waren we buiten in de tuin met vrienden: onze haren stonden letterlijk recht van het lawaai. Vooral de zware bassen, dat werkt op de duur op je systeem, alsof je gaat uiteen rammelen. Tot drie uur in de nacht ging dat door, af en toe ook met pieken: DJ’s gaan periodiek boven de toegelaten geluidsgrens van 100dBA om er eens een flinke lap op te geven, zoals dat heet.

Dat is wettelijk ook toegelaten, want de waarden worden gemiddeld gemeten over een uur. Volgens medische normen is 100dBA (het geluid van een straaljager op korte afstand) echter het niveau waarop onherroepelijke gehoorschade ontstaat: één op de vier jongeren keert terug van een popfestival met blijvende gehoorschade. Een beschadiging van het gehoor uit zich aanvankelijk als oorsuizen (tinnitus), als een druk- of pijngevoel in het oor of als een verminderd gehoor. Meestal treden die verschijnselen zo onduidelijk en zo geleidelijk op, dat men de beschadiging niet opmerkt. Het is pas na jaren dat men de werkelijke schade kan vaststellen.

Voor elk boerengat zo’n DJ-festival wil organiseren: dit is dus pure waanzin. Ik probeer hier als klassiek-liefhebber dan nog mijn eigen muzikale smaak er buiten te houden, door me niét af te vragen wat er zo boeiend is aan iemand die van op een podium enkel schijven staat te draaien. Je zal je kind maar naar de muziekschool sturen, drie uur per week, waar het met vallen en opstaan een instrument leert beheersen, om het dan tegen de puberteit te horen zeggen dat zo’n DJ toch veel cooler oogt.

Neen, ik vraag me enkel af wat de zin is van zo’n decibelorgie waar oordopjes worden uitgedeeld teneinde de schade te beperken. Kan die knop echt niet wat stiller gedraaid worden zodat die oordopjes niet hoeven? Een duidelijk antwoord kwam van het gemeentebestuur van Overijse, waar ik het probleem voorlegde: “Ach mijnheer, we moeten met onze tijd meegaan”.

Alles ist gut

Ziezo, die zat. Het was de Zeitgeist verdorie, waar ik geen rekening mee gehouden had! Gezondheid, cultuur, kwaliteit, dat is toch allemaal larie en apekool: dit is wat de jeugd wil, en dat is onze toekomst. Wie daarin niet meegaat, overleeft zichzelf en is, nu ja, rijp voor de ouderenzorg of misschien wel euthanasie. Dat noopt een filosoof als ondergetekende tot enkele mijmeringen over conformisme, mainstream-denken en de geschiedenis als overlevingsspektakel.

Hegel

G.W.F Hegel: de DJ van de wijsbegeerte

De Duitse filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770 – 1831), waaraan ik mijn licentiaatsscriptie wijdde, zag de geschiedenis als een voortdurende wording van waarheid. Wat gisteren nog fout was, is het vandaag niet meer, en omgekeerd. Ideeën die ontstaan en zich handhaven –of laten we maar zeggen: voldoende gepromoot worden- krijgen draagvlak, geldigheid en verdringen andere. De meerderheid bepaalt vandaag alles, leven de democratie.

Een boeiende en tegelijk gevaarlijke visie, dat historisch fatalisme, dat uiteindelijk alles verrechtvaardigt wat zich in het menselijk universum voordoet: het zou allemaal een noodzakelijk moment zijn van die grote stroom, op weg naar de finale waarheid. Deze “alles ist gut”-theorie ( dat is ook de naam van het derde album van de Duitse elektropunkband “D.A.F.”) vinden we nu op een vreemde manier bevestigd in de goedzakkigheid van dorpspolitici (in dit geval een samenraapsel van CD&V, N-VA en nog wat druiventelers, dus allerminst een revolutionair gezelschap) die stemmen ruiken en hun broek afdoen voor randdebiele massa-evenementen.

Enfin, democratisch gezien heb ik geen poot om te staan: er waren naar verluidt enkele duizenden oordopjes naar dat festival afgezakt, en dat op zich doet de oorhaartjes trillen van elke rechtgeaarde politicus. De rekenkunde van deze lui is simpel: het segment van 18-25-jarigen is de primaire doelgroep. Ze zullen nog het langste leven, ze bepalen de agenda’s van morgen, en ze zijn tegelijk het meest beïnvloedbaar. Het is exact dezelfde redenering die de doorsnee-marketeer erop nahoudt.

DJ’s zijn niet zomaar entertainers, het zijn kleine Hitlers, postmoderne agitatoren met een destructieve agenda.

En zo zijn we bij de kern van deze Hegeliaanse dorpskomedie aangekomen: de politiek voegt zich steeds meer naar de wetten van de markt en telt de koppen. Het is al een tijdje aan de gang, maar het proces belandt in een stroomversnelling omdat het politiek debat zienderogen vervaagt ten voordele van een peilingendictatuur.

Via Facebook, Twitter en andere sociale media kruipt dit populisme voort. Behekst zijn ze, die politici, door dat getwitter. Ik ken er geen enkele die zegt dat hij/zij ervoor bedankt. Terwijl zo’n 140-tekens-medium gewoon nergens op slaat. Heb het een paar keer geprobeerd: dit medium is niet geschikt voor een politiek debat, erger nog: het herformuleert de regels van dat debat en creëert een one-liner-cultuur waar geen enkele plaats meer is voor nuance of verdieping.

Ont-hypen: fuck de tijdsgeest

Maar goed, dat DJ-fenomeen dus, en de decibellawines. Iemand moet ook eens zeggen dat het de verkeerdeDJ richting uitgaat, punt andere lijn.  Dat uitvindingen gewoon niet deugen en dat sommige fenomenen dringend ge-onthyped moeten worden. Stop de lawaai-religie, stuur de DJ’s en hun trommelvliesvergruizers wandelen. Waarschuw voor de gemakkelijkheidscultuur van de Johnny’s en het disco-universum waar muziek enkel nog passief beleefd wordt. Moedig kinderen aan om actief te musiceren en zich in te spannen voor een resultaat. Gaan we niet met onze tijd mee, dan is het maar tegen de stroom in. Worden we voor ouderwetse zakken versleten, we zullen het als een geuzennaam aannemen. Unzeitgemäss, fuck de tijdsgeest. De vrees om die tijdsgeest te rateren en hypes te missen, leidt tot een modernistisch conformisme, een macabere aanpassingsdwang waar vooral marketeers handig op inspelen.

Zo doet iedereen steeds meer wat de andere doet. Vergeet het individualisme: ik zie steeds meer tekenen dat het individu verdwijnt, opgaat in een massacultuur van de imitatie, de pseudobehoeften en de self-fullfilling prophecies. In de media aangekondigde trends wórden dat ook, onder het motto: “zorg dat je erbij bent”. Uiteindelijk zorgt dit ook voor een neerwaartse spiraal in het onderwijs, waar de dictatuur van de middelmaat heerst of, erger nog, waar men aangemoedigd wordt om kwalitatief op de ondergrens te vegeteren. Door leerkrachten die in hetzelfde bad zijn groot geworden en ook niet meer beter weten. De cirkel is rond

Ik zal nog één keer filosofisch worden en het als amateurmuzikant over zintuigen hebben. Waar en hoe is muziek lawaai geworden? Hebben de DJ-manie en de decibelcultuur fascistoide randjes? Het feit dat zoveel jonge mensen in dit DJ-tijdperk met aan flarden gespeelde trommelvliezen rondlopen, vind ik onrustwekkend. Het is niet zomaar een medisch probleem, het is een cultureel defect. In de alles overweldigende beeldcultuur is het nodig dat andere zintuigen –het horen, het ruiken, het voelen- het af en toe overnemen, een waakhondfunctie vervullen en ons toelaten om andere informatie te verzamelen dan deze waar de beeldcultuur toe leidt. DJ’s zijn niet zomaar entertainers, het zijn kleine Hitlers, postmoderne agitatoren met een destructieve agenda. Is het daarom dat de politiek hen geen duimbreed in de weg legt?

Het wordt tijd dat kunstenaars in het verweer gaan en een lans breken voor nieuwe zintuiglijkheid. Volkseducatie, jawel, te beginnen met simpele oefeningen. Sluit op straat, in de trein of op de tram, of gewoon thuis, eens de ogen en luister. Je ontdekt andere dingen die compleet onzichtbaar als “ruis” lagen verscholen in de spectaculaire overdosis van visuele prikkels. Het is misschien veelzeggend dat de beeldcultuur juist de afstomping van het gehoor promoot, en zo die waakhondfunctie uitschakelt, voor goed.

En dan is er nog datgene wat steeds minder ervaren wordt, en zoveel meer is dan de afwezigheid van geluid: stilte.

Advertenties

16 Reacties op “Iedereen Johnny?

  1. Nochtans … een aloude marketeerswijsheid luidt : “Beleefdheid/vriendelijkheid kost geen geld, integendeel het brengt op !”
    (gezien op : http://florsnieuweblog.blogspot.be/2013/10/de-vriendelijkste-mens-ter-wereld.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed:+DeLaatsteVuurtorenwachter+%28De+Laatste+Vuurtorenwachter%29)
    Of sluiten hedendaagse “libertarische” marketeers daar hun ogen voor (op straat, op het slagveld, …), en wat “horen” die dan wel ?

  2. NB dit is geen Tweed

  3. Eric Janssens

    “Ik ken er geen enkele die zegt dat hij/zij ervoor bedankt.” Er is er toch één, nl. die vermaledijde Bart De Wever: ‘Een partijvoorzitter moet wegblijven van Twitter.’
    Wat dj’s en ‘muzikanten’ betreft: zij hebben het meest last van oorsuizingen, ze staan immers het dichtst bij de lawaaikasten (‘boxen’ in moderne volkstaal). Zelfmoord als enig mogelijke reactie op de tinnitushel is nooit ver weg. Wie graag weet wat tinnitus betekent: http://www.folterpop.be/ZELFMOORD/zelfmoord_door_te_luide_muziek.htm

  4. Michel Wijdeveld

    Ik ben het in grote lijnen met Johan eens. Dat is deels persoonlijk omdat ik niet hou van massa-events. Daarnaast valt het me op dat de publieke ruimte meer en meer wordt ingenomen door allerhande pop, dance en ook kunstfestivals. De tendens. Het liefst in een tot de verbeelding sprekende omgeving. Ik noem als voorbeeld het waddeneiland Vlieland waar nu jaarlijks een popfestival plaatsheeft. Ontwikkelingen waar ik me zorgen over maakt en die niet alleen ten koste gaan van mensen op zoek naar rust, maar ook van flora en fauna. Ik denk regelmatig. Blijf hier toch met je handen vanaf. Is er dan niets heilig meer. Verder sluiten een avondje dansen op house en vervolgens weer hard studeren op je viool elkaar absoluut niet uit. Mensen verenigen meerdere behoeften in zichzelf. Dat eerste kan ook prima op een klein dansfeest met een toffe DJ zonder al teveel overlast voor de omgeving.

  5. Gerbert Bakx

    Een onmiskenbaar en verontrustend tijdsfenomeen. Overal, in winkelstraten, restaurants, supermarkten, liften, zelfs tot in dokterswachtkamers en ziekenhuizen, worden we door ongevraagd lawaai belaagd omdat het jonge volkje toch ‘zijn’ ‘toffe’ muziek moet kunnen hebben. Wie dit durft aankaarten wordt al snel niet alleen voor oude zak maar ook voor verzuurd mens versleten. Als ik in een restaurant durf vragen om de debiele folterpop wat zachter te zetten krijg ik niet zelden te horen dat dat niet kan omdat het ‘in het systeem’ zit.

    • Katrien Van den Daele

      KAN NIET ANDERS DAN BEAMEN, IS GEWOON GRUWELIJK TEGENWOORDIG WAT JE OREN OPGEDRONGEN KRIJGEN !!! Vroeger was er bv de ‘Sarmamuziek’, mensen lachen daar mee maar dat was aangenaam winkelen (een rustige muziek die heel op de achtergrond aanwezig was maar waar je je niet de hele tijd van bewust MOEST zijn.

  6. Bart Haers

    Absoluut modern zijn, kan ook helpen. Maar ja, zijn we niet allemaal een betje door de Zeitgeist besmet. De playlist van Radio 1? Toch bedankt, Johan. De tijdgeest heeft charmes, maar niet die van DJ’s.

  7. Marnix Van Marcke

    Het ergste van al vind ik het feit dat geluidsoverlast (bijvoorbeeld op muziekfestivals) als normaal wordt gezien. Waar gaan we naar toe als ze daar oordopjes moeten uitdelen om gehoorschade te voorkomen. Het lijkt me toch simpeler gewoon het volume wat lager te draaien. Het is wel zo dat sommige muziek gewoon luid moet, het is een vorm van trance die je als muziekliefhebber na streeft, maar de grens is duidelijk overschreden. Er zijn genoeg rocksterren die de jeugd waarschuwen voor gehoorschade: het is onomkeerbaar. Maar ze zullen het pas weten als de schade er is en dan is het te laat.

  8. Donner de la joie est un rude métier…

  9. Vandenberghe Pieter

    Overstimulatie is een algemeen probleem, 360° in het rond. Alles versterkt. Smaken, kleuren, geluiden, beelden, emoties… tot horen en zien vergaan. Soms letterlijk. Tot tegen de vervlakking van een op maximum niveau afgeclipte oversturing aan. Van de feestjes die een halve stad ver te horen zijn tot de bakken suiker en zout in de dagelijkse kost. Wie of wat proberen we daarmee te overstemmen? Ons wankelbare ik? De onstilbaarheid van onze honger?

  10. Marc Nolde

    Blij dat ik lang geleden al besloot thuis ook niet te werken met koptelefoons.In t verleden bezocht k veel concerten. In 2003 na een optreden van Mother’s Finest In Utrecht PIJN IN DE OREN!!!!Tijdje zeer voorzichtig gedaan met oordoppen die qua geluid onbevredigend waren. De enige reden die ik begreep waarom t allemaal zo hard moest is t feit dat velen altijd maar door staan te tateren tijdens de concereten, zelfs tijdens de meest subtiele momenten! Een onuitroeibaar lomp verschijnsel. Maar ja, we leven nu eenmaal in een zotte wereld

  11. Gerbert Bakx

    Het is een voorbeeld van wat Heidegger de ‘technische maatschappij’ noemde, een instrumentele samenleving, een samenleving van middelen zonder doelen. De enige richtinggevende macht is de onzichtbare maar blinde hand van de markt en de mondiale competitie. Dingen worden niet gedaan omdat ze enig doel zouden dienen, maar gewoon omdat ze mogelijk zijn. Zoals Bill Clinton antwoordde op de vraag waarom hij seks had gehad met Monica Lewinski: ‘Omdat ik kon.’ Wordt er iemand beter van als de volgende ipod of iphone tweemaal lichter is en tweemaal meer geheugen heeft? Nee. Toch zal en moet het gebeuren. De ijzeren wet van de markt zegt nu eenmaal dat je moet groeien om te overleven. De markt is de absolute regel en de mens moet zich daaraan dus onderwerpen.

  12. Het is helaas ook tevens een voorbeeld van wat Schopenhauer ‘onrecht’ noemde: de worging van een wil door een andere wil.

  13. Thomas Selis

    Volgens mij gaat het niet zo heel lang meer duren dat tinnitus behandelbaar wordt of je gewoon je oren kunt laten ‘vernieuwen’. Ondertussen fluiten mijn oren maar door! Trouwens, je kunt ook tinnitus krijgen van zelf luid te spreken (vb. leraars) of van powertools (drilboor, slijpschijf…) of in een C130. Ik weet niet waar de mijne vandaan komt, maar ik vraag me af of het enkel komt door te repeteren in veel te kleine ruimtes. Een Nederlander in een klassiek orkest kreeg er niets voor van de ziekenkas wegens risico’s van het vak…

  14. Zéér terechte reactie. Het fenomeen “geluidsoverlast” zet zich bovendien door tot in de vrijetijdsbesteding van gepensioneerden. Ga maar eens naar een linedansles voor 55-plussers. Ook daar ontbreken de nodige oordopjes niet!