Waterloo, de Napoleon-mythe en de Francité: omtrent chauvinisme en cultuurnarcisme.

Op 18 juni vieren we tweehonderd jaar slag bij Waterloo, de plek waar het leger van Napoleon Bonaparte de duimen moest leggen voor de Brits-Pruisische-Hollandse monstercoalitie. Dit nadat hij twee dagen eerder op 16 juni nochtans een algemene repetitie, onbekend als de slag bij Quatre-Bras, op punten had gewonnen.

Rothschild-oorlogen

NapoleonZei ik ‘vieren’? Dat is een heikel punt. Want de historische standaardvisie is, dat het liberale, democratische, moderne Frankrijk van Bonaparte en de Franse Revolutie werd verslagen door een overmacht van ouderwetse, aristocratische, decadente slempers die in het Congres van Wenen de klok wilden terugdraaien.  Dat klopt: het Ancien Régime zinde op revanche. Alleen had de genaamde Napoleon Bonaparte zich al in 1804 tot keizer laten kronen (waardoor Beethoven woedend het eerste blad van de aan hem opgedragen Eroica-symfonie verscheurde) en heerste hij als een absolute vorst, wat de gesettelde Europese aristocratie, die hem als een parvenu beschouwde, mateloos ergerde. Misschien nog meer dan de revolutie op zich.

Daarna begonnen de Napoleontische oorlogen: met Rothschild-geld gefinancierde veldtochten die de logische voortzetting waren van de eerdere binnenlandse militaire acties tegen contrarevolutionairen. Rust roest, een leger moet iets om handen hebben. Bovendien: een externe vijand zorgt intern voor kalmte, discipline en eensgezindheid. Ook niets nieuws onder de zon. Voor alle duidelijkheid: de Rothschilds voorzagen evengoed de andere kant van middelen en wedden op twee paarden, waarmee ze de fundamenten legden van het moderne internationale bankenkapitalisme. 

De Franse bezetting in Europa verschilde in niets van om het even welke andere en kon zich slechts handhaven mits een flinke dosis repressie, inclusief brandschatting en oorlogsbelasting. Maar de fabel dat Napoleon de democratische idealen over ons continent verspreidde, is gebleven, en vormt nog steeds de kwintessens van het Franse meerderwaardigheidscomplex, ook wel bekend als chauvinisme. De verbeelding dat het Frans nog steeds een (en eigenlijk dé) wereldtaal is, is daar een ander aspect van.

GDF Suez dicteert

Curieus genoeg vormt deze francité tot op vandaag ook de grondstroom van het francofone suprematisme in België: de Vlamingen zijn rijker, met meer, maar de Franstaligen bezitten de cultuur en beheren het Napoleontische erfgoed. Wij zijn maar Menapiërs, een beetje respect is op zijn plaats. Niet voor niets is Wallonië de jaarlijks weerkerende scène van Napoleonfolklore allerhande: zijn charisma van Verlichter straalt af op de Franstalige gemeenschap, die daarmee haar culturele superioriteit bevestigt. Waaraan dan weer een politiek etiket hangt.

Echter, wanneer uitgerekend België in het voorjaar een muntstuk van twee Euro liet slaan om die Slag bij Waterloo te herdenken, stuitte dat op een veto van Frankrijk. Dat lijkt vreemd, want de Duitsers zijn nooit te beroerd geweest om het einde van het Derde Rijk te herdenken. Maar noem in Frankrijk nooit Napoleon en Hitler in één adem, want dat is echt levensbedreigend. Een geïdealiseerde Napoleon-mythe moet namelijk de aanspraken van de Franse hegemonie, als tegengewicht voor het Duits-Germaanse barbarendom, binnen Europa overeind houden. En daar past een uitgebreide herdenking van de nederlaag niet in. Ondanks dat spijtig accident, het Waterloo-toerisme en de bijbehorende nagespeelde veldslag, moet Europa grote dankbaarheid blijven betonen aan het land van de Verlichting en de Franse Revolutie.

Dit eeuwigdurend krediet vertaalt zich uiteindelijk, hoe kan het anders, in nieuwe vormen van usurpatie.  De manier hoe het totale Belgische energiebeleid in handen is geraakt van GDF Suez (nu omgedoopt tot Engie), waarin de Franse staat hoofdaandeelhouder is, illustreert hoe territoriale expansie nog op andere manieren dan militair kan worden uitgeoefend. En hoe zwak wij ons als wingewest opstellen.

Feitelijk staan we (opnieuw) onder Napoleontische curatele. Het in schimmige omstandigheden bedongen contract omtrent de verlengde exploitatie van de kerncentrales Doel en Tihange geeft Electrabel opnieuw een monopolie inzake energiewinning. Voor meer details hierover, zie de uitstekende column in Trends van deze week van Daan Killemaes. De GDF-Suez-dochter doet niet alleen financieel een gouden zaak aan de overeenkomst, maar bestendigt vooral onze afhankelijkheid van het buitenland, in casu de hedendaagse zonnekoningen in Parijs. De Belgische energiepolitiek staat te lezen in het jaarverslag van een Frans bedrijf. Als revanche voor Waterloo kan dat tellen.

‘Le cannibale’

kannibaalHet collectief cultuurnarcisme waaraan Frankrijk lijdt, heeft dus wel degelijk economisch-politieke uiteindjes, maar gelukkig is het dikwijls ook gewoon lachwekkend.  Zopas werd een monument opgericht op de klim in de Alpen naar het ski-oord Pra Loup. In de tour van 1975 kreeg Eddy Merckx, tot dan ongenaakbaar, er een inzinking waarvan Bernard Thevenet profiteerde om de etappe te winnen. Verdiend, daar niet van.

Maar in één ruk werd Thevenet door een uitzinnige Franse pers gekroond tot ‘tombeur du cannibale’ (kannibalendoder). De Fransen haatten Merckx omdat hij al jarenlang hun nationaal eergevoel bedierf en nooit een overwinning weggaf. Eddy zette zich zelfs niet schrap om de Franse derderangscoureurs van zich af te schudden, hij peddelde er gewoon van weg als gold het een zondagsritje met de familie. Vreselijk.

Daarom gaven ze hem de bijnaam ‘le cannibale’, wat wel wijst op spieren en aanvalslust, maar ook op een soort agressieve domheid, die eigenlijk de introverte en zachtaardige Merckx helemaal niet op het lijf geschreven was. Kon hij het helpen dat hij gewoon twee klassen beter was dan de rest.

Maar een kannibaal dus, dat kan je amper nog een mens noemen. De krachtpatser Merckx werd gelezen als de antipode van het Franse esprit, een onhumaan monster. Zoiets mag dan wel vijf keer de tour winnen,- het is niet eerlijk, en eigenlijk nog erger dan doping: een beest dat puur op fysiek en testosteron iedereen naar huis rijdt. Zonder compassie, gevoel voor etiquette, of respect voor de ongeschreven wet dat op 14 juli een Fransman moet winnen. De elegante ééndagsheld Thevenet had dus niet alleen een koninginnenrit gewonnen, maar ook nog eens de wildeman uit het Noorden de les gelezen. Verlichtingseuforie alom. Andermaal: Waterloo gewroken.

Dat verdient een Arc de Triomphe: het ‘Waterloo van Merckx’ (echt waar, zo staat het geboekstaafd) wordt dus nu, zonder de minste ironie, vereeuwigd met een triomfboog(je) op de plaats waar drakendoder Thevenet zijn exploot had verwezenlijkt. Met rode bolletjes beschilderde stenen (de bergrangschikking!) markeren deze heilige plek. Ik beschrijf het nu hyperbolisch, maar bekijk de foto en geef toe: dit is een uitstekende illustratie van het Franse gezegde ‘le ridicule ne tue pas’. 

Chauvinisme, zijnde de onderbuikvariant van het nationalisme, is als zout in de soep: van te weinig word je niet vrolijk, maar teveel bederft heel de boel. Fransen zijn nooit goede verliezers geweest. Wij misschien iets té goed. Het doet deugd dat een wilde af en toe eens de waan doorbreekt. Die idee valt te lezen bij J.J. Rousseau, ironisch genoeg een van dé kleppers van de Franse Verlichtingsfilosofie.

 

Advertenties

9 Reacties op “Waterloo, de Napoleon-mythe en de Francité: omtrent chauvinisme en cultuurnarcisme.

  1. En toch had uit Waterlo iets goeds kunnen komen:het verenigd koninkrijk der Nederlanden, voorbestemd om een der welvarendste landen ter wereld te worden,hadden enkele heethoofden er 15 jaar later er geen stokje voor gestoken.

  2. Richie Cialona

    Van Joseph Prudhomme, een ietwat van lotje getikt personage door toneelschrijver en acteur, ook illustrator Henry-Bonaventure Monnier (1799-1877) als karikatuur neergezet van de ‘bourgeois’ van die tijd in Parijs, is de volgende opmerking : “Ce qui a perdu Napoléon, c’est l’ ambition. S’il était resté simple officier d’artillerie, il serait encore sur le trône.” https://fr.wikipedia.org/wiki/Monsieur_Prudhomme#/media/File:Monnier_playing_the_part_of_Prudhomme_by_Carjat_1.jpg.Weliswaar hoogdravende, maar misschien wel wijze woorden uit de mond van deze ‘Monsieur Prudhomme’, gericht aan alle spelers op de internationale politieke bühne! (Ze wensen er hun huid duur te verkopen, in de pers kan men dan lezen dat in werkelijkheid de soep niet zo heet wordt gegeten…)
    Wist u à propos dat generaal Napoleon Bonaparte eigenlijk bij zijn geboorte Napoleon Buonaparte heette en de tweede zoon was van een Corsicaanse familie van Italiaanse afkomst? Zijn vader Carlo was een afstammeling van een Florentijn met de naam Francesco Buonaparte, geëmigreerd midden in de 16de eeuw. Florence of Firenze, toeristische trekpleister in Italië, werd eeuwenlang bestuurd door de bankiersfamilie de’ Medici, waardoor het vanaf de 15de eeuw een belangrijk centrum werd, zowel financieel als op het gebied van kunst en architectuur en in zoverre zelfs wordt beschouwd als de bakermat van de renaissance. Madame Mère – zo heette de moeder van Napoleon – was een Ramolino, een familie die omstreeks 1500 in Corsica arriveerde. Nu werd Apollon (godheid uit de Griekse mythologie, zoon van Zeus en Leto en tweelingbroer van Artemis, later door de Romeinen als Apollo vereerd), op antieke afbeeldingen blijkbaar steeds voorgesteld met de zijde naar rechts gekeerd : “la buona parte” = de goede kant. De naam van Napoleon kondigde indirect aan dat hij de nieuwe Apollon was, de god van het licht in hoogsteigen persoon dus!
    Wist u eveneens dat 15 augustus, de geboortedatum van Napoleon, samenvalt met ‘vive la saint Napo’ in Frankrijk?
    Zie https://fr.wikipedia.org/wiki/Saint-Napol%C3%A9on#/media/File:Saint_Napoleon_Le_Chesnay.jpg
    Ten tijde van Papa Pio VII vierde men die dag in de Katholieke Kerk de Maria-Tenhemelopneming. De heilige Neopolus, een martelaar uit Alexandrië († ca 300), werd dan op 2 mei in de bloempjes gezet. De naam verbasterde tot Neopole en vervolgens tot Napoleon (vereerd als patroonheilige van de soldaten en de Bonaparte-aanhangers). Beide namen betekenden immers hetzelfde : inwoner van ‘Nea-Polis’ (=’Nieuwe Stad’, te vergelijken met Napels)…
    (http://www.heiligen.net/heiligen/08/15/08-15-0300-napoleon-alexandrie.php)
    “Non, on va fêter saint Napoléon le 15 Août , le jour de mon anniversaire,” zei de keizer dan, met een bescheidenheid die hem niet vreemd was. Die dag werd – bij decreet geregeld – ‘jour de Fête Nationale’ en Napoleon had als elke keizer nu ook zijn ‘giorno onomastico’!
    Se non è vero, è ben trovato?

  3. Richie Cialona

    Van Joseph Prudhomme, een ietwat van lotje getikt personage door toneelschrijver en acteur, ook illustrator Henry-Bonaventure Monnier (1799-1877) als karikatuur neergezet van de ‘bourgeois’ van die tijd in Parijs, is de volgende opmerking : “Ce qui a perdu Napoléon, c’est l’ ambition. S’il était resté simple officier d’artillerie, il serait encore sur le trône.” https://fr.wikipedia.org/wiki/Monsieur_Prudhomme#/media/File:Monnier_playing_the_part_of_Prudhomme_by_Carjat_1.jpg.Weliswaar hoogdravende, maar misschien wel wijze woorden uit de mond van deze ‘Monsieur Prudhomme’, gericht aan alle spelers op de internationale politieke bühne! Ze wensen er hun huid duur te verkopen, in de pers kan men dan lezen dat in werkelijkheid de soep niet zo heet wordt gegeten…

  4. Richie Cialona

    Wist u à propos dat generaal Napoleon Bonaparte eigenlijk bij zijn geboorte Napoleon Buonaparte heette en de tweede zoon was van een Corsicaanse familie van Italiaanse afkomst? Zijn vader Carlo was een afstammeling van een Florentijn met de naam Francesco Buonaparte, geëmigreerd midden in de 16de eeuw. Florence of Firenze, toeristische trekpleister in Italië, werd eeuwenlang bestuurd door de bankiersfamilie de’ Medici, waardoor het vanaf de 15de eeuw een belangrijk centrum werd, zowel financieel als op het gebied van kunst en architectuur en in zoverre zelfs wordt beschouwd als de bakermat van de renaissance. Madame Mère – zo heette de moeder van Napoleon – was een Ramolino, een familie die omstreeks 1500 in Corsica arriveerde. Nu werd Apollon (godheid uit de Griekse mythologie, zoon van Zeus en Leto en tweelingbroer van Artemis, later door de Romeinen als Apollo vereerd), op antieke afbeeldingen blijkbaar steeds voorgesteld met de zijde naar rechts gekeerd : “la buona parte” = de goede kant. De naam van Napoleon kondigde indirect aan dat hij de nieuwe Apollon was, de god van het licht in hoogsteigen persoon dus!

  5. Richie Cialona

    Wist u eveneens dat 15 augustus, de geboortedatum van Napoleon, samenvalt met ‘vive la saint Napo’ in Frankrijk?
    Zie https://fr.wikipedia.org/wiki/Saint-Napol%C3%A9on#/media/File:Saint_Napoleon_Le_Chesnay.jpg
    Ten tijde van Papa Pio VII vierde men die dag in de Katholieke Kerk de Maria-Tenhemelopneming. De heilige Neopolus, een martelaar uit Alexandrië († ca 300), werd dan op 2 mei in de bloempjes gezet. De naam verbasterde tot Neopole en vervolgens tot Napoleon (vereerd als patroonheilige van de soldaten en de Bonaparte-aanhangers). Beide namen betekenden immers hetzelfde : inwoner van ‘Nea-Polis’ (=’Nieuwe Stad’, te vergelijken met Napels)…
    (http://www.heiligen.net/heiligen/08/15/08-15-0300-napoleon-alexandrie.php)
    “Non, on va fêter saint Napoléon le 15 Août , le jour de mon anniversaire,” zei de keizer dan, met een bescheidenheid die hem niet vreemd was. Die dag werd – bij decreet geregeld – ‘jour de Fête Nationale’ en Napoleon had als elke keizer nu ook zijn ‘giorno onomastico’!
    Se non è vero, è ben trovato?

  6. Richie Cialona

    Wist u eveneens dat 15 augustus, de geboortedatum van Napoleon, samenvalt met ‘vive la saint Napo’ in Frankrijk? Ten tijde van Papa Pio VII vierde men die dag in de Katholieke Kerk de Maria-Tenhemelopneming. De heilige Neopolus, een martelaar uit Alexandrië († ca 300), werd dan op 2 mei in de bloempjes gezet. De naam verbasterde tot Neopole en vervolgens tot Napoleon (vereerd als patroonheilige van de soldaten en de Bonaparte-aanhangers). Beide namen betekenden immers hetzelfde : inwoner van ‘Nea-Polis’ (=’Nieuwe Stad’, te vergelijken met Napels)… (http://www.heiligen.net/heiligen/08/15/08-15-0300-napoleon-alexandrie.php)

  7. Richie Cialona

    “Non, on va fêter saint Napoléon le 15 Août , le jour de mon anniversaire,” zei de keizer dan, met een bescheidenheid die hem niet vreemd was. Die dag werd – bij decreet geregeld – ‘jour de Fête Nationale’ en Napoleon had als elke keizer nu ook zijn ‘giorno onomastico’!

    Se non è vero, è ben trovato?

  8. Richie Cialona

    Vive la Saint Napo!

  9. Pingback: Miniatuurfotografie (2): Waterloo bicentenary | Jo Han Khouw