Het had uw buur kunnen zijn…

Hoe onderscheid je een ‘brave moslim’ van een potentiële terrorist? Dat wordt hoe langer hoe minder evident. Het zou makkelijker zijn mochten de Jihadi’s en aspirant-strijders met een vlag en in uniform joelend door onze straten lopen, maar dat doen ze lekker niet, toch niet allemaal. Neen, vandaag lopen ze lachend met een parasol op het strand, waarin een kalashnikov verstopt zit. Vlak tegen de waterlijn gaat die parasol open en worden badgasten weggemaaid: geef toe, als verrassingseffect kan het tellen.

Paranoia

Dat procédé is natuurlijk niet nieuw: het is de essentie van terreur dat ze onvoorspelbaar is. Toch verbaast ook nu weer de manier hoe zo iemand als het ware uit het niets opduikt, niet eens meer uit de marge van de samenleving, maar uit de nabije alledaagsheid. Het had onze buur kunnen zijn.

Over Seifeddine Rezgui Yakubi, de man die in Tunesië op zijn eentje de toeristische economie onderuit haalde door op het strand van Sousse willekeurig in het rond te gaan schieten, lezen we dat het een ‘vriendelijke jongen’ was, die supporterde voor Real Madrid, luchtvaartechniek studeerde en van rap en breakdance hield. Dat blijkt ook uit de foto: zo’n guitig-onschuldige glimlach, daar koop je zo een occasiewagen van. Yassin Salhi anderzijds, die op diezelfde zwarte vrijdag zijn werkgever doodde en ritueel onthoofdde, woonde met zijn gezin in een nette voorstad van Lyon en werd door kennissen en buren als ‘heel normaal’ beschreven.

U begrijpt het probleem: de duivel kan om het even waar verschijnen, in om het even welke gedaante. Verloren gewaande middeleeuwse denkbeelden dampen terug op. We komen zo in een situatie terecht dat de vijand overal en nergens is: een perfecte voedingsbodem voor collectieve psychose en paranoia. Op het moment dat de bakker om de hoek, de collega op het werk, of die blonde stoot op Rock Werchter als een potentiële schutter wordt aanzien, is er van een samenleving, in de eigenlijke zin van het woord, geen sprake meer. Een algemene, collectieve bewapening is dan het logisch vervolg: willen we niet allemaal ons en de onzen beschermen tegen die onzichtbare vijand?

Lone wolf

Inderdaad, maar daarmee worden de problemen nog groter. Want de onbeperkte beschikbaarheid van wapens voor iedereen maakt de kans nog groter dat een lone wolf uithaalt in naam van een religie of ideologie, en zich zo tot wereldnieuws opwerkt.

En dat is de tweede vaststelling waarmee we rekening moeten houden, en die het allemaal nog ingewikkelder maakt: steeds meer zal die salafistische Islam ook een kapstok worden voor nobody’s die uit de grijsheid van het bestaan willen treden. Het verschil tussen religieus fundamentalisme en losgeslagen sociopathie is dan bijna niet meer te maken. Dit gaat over onderhuidse frustratie en compensatiemechanismen. IS levert het ideale canvas.

Al wie zich onbelangrijk, onbegrepen voelt, de saaiheid van het bestaan niet meer kan opvullen met een hobby, een vreedzaam politiek-sociaal engagement of een religieuze beleving, kan zichzelf nu tot terrorist uitroepen. Meteen wordt hij een VIP die een afspraak met de geschiedenis heeft. Dat is een enorme promotie inzake zelfbeeld: de nieuwe terrorist-in-spe is een grijze muis die kleur zoekt. Het is de binnenweg naar de ultieme glorie, van zero tot hero: identificeer u met een ideologie en wordt de uitvoerder van een historische missie. Een flinke portie Narcisme en mythomanie helpen uiteraard als voeding van de waan. In die zin verschilt de extreem-rechtse terrorist Anders Behring Breivik die in Noorwegen 77 mensen neerschoot, in niets van het salafistische geweld, door enkelingen gepleegd.

Vanaf de dag dat zo iemand het Ware Geloof ontdekt en zogenaamd ‘radicaliseert’, wordt zijn status van grijze muis een dekmantel, en dat alleen al geeft een machtsgevoel: het idee dat men iemand anders is dan wat de buitenwereld van hem percipieert, een dubbel personage dus. De macht van het masker en de triomf van de zelfontmaskering in de ultieme daad. Blijft dan de vraag wat ons antwoord daarop kan zijn. Jammeren dat de Westerse waarden onder druk staan en dat het Avondland teloor gaat, is veel te gemakkelijk als conservatief-getint zelfbeklag. We moeten verder durven denken en herbronnen.

Een kwestie van geluk

Hoewel ik weinig op heb met de Koran, zijn middeleeuws mensbeeld, de vrouwenhaat en de misantropie die de Islam doordrenkt, merk ik steeds meer dat deze religie ook een trekpleister wordt voor al wie met de leegte van het bestaan wordt geconfronteerd. Dat is de enige mogelijke verklaring waarom bijvoorbeeld Westerse meisjes zich opeens in een burka gaan hullen of zich zelfs tot slavin in de Islamitische Staat degraderen. En waarom ‘gewone’ jonge mannen in hun achterkeuken bommen beginnen te fabriceren.

Terrorisme is gewoon criminaliteit met een enorme toegevoegde waarde: doden in naam van God geeft nog altijd een heel andere sensatie dan doden voor een geldkoffer. Het fatale effect is hetzelfde, maar de dader krijgt een kick, een mentale voldoening die met geen enkele materiële te vergelijken valt. Het gaat uiteindelijk allemaal om het strelen van de gelukszone, ergens in de buurt van de hypofyse.

De existentiële leegte en de frustratie is, veel meer dan de cultuur an sich, datgene waarop we moeten focussen. Hoe leren we de grijze muizen kleur beleven zonder dat ze tot een slachtpartij hoeven over te gaan? Dit vraagt om een herdenken en herwaarderen van onze geluksfilosofie, die van oudsher het Westen (Epicurus) met het Oosten (Boeddha) verbindt. Waardoor scheppen we genoegen in wie we zijn, wat we doen, in ons bestaan, buiten de metafysische waandenkbeelden én buiten het teugelloze consumentisme? Wat bevredigt, activeert de Eros, en houdt ons weg van de Thanatos?

Misschien moeten we ‘The Mass Psychology of Fascism’ en ‘The Sexual Struggle of Youth’ van Freud’s leerling Wilhelm Reich (1897-1957) eens herlezen. Of Mindfulness, een techniek van meditatieve concentratie, tot verplicht vak maken op school? Het is in die optiek van de sociale therapie dat er radicaal(!) out-of-the-box moet gedacht worden. Daar zit misschien zelfs een aspect van brain-washing in: het vuile moet er nu eenmaal eerst uit.

Vast staat dat de politiek-correcte huis-tuin- en keukensociologie waarmee men het zgn. radicaliseringsproces benadert (het verhaal van de ‘kansarme jongeren’ etc) absoluut ontoereikend is. Hier moet aan dieptepsychologie en psychoanalyse gedaan worden, haal Freud, Reich en Lacan maar terug uit de vuilbak.

En maak van pedagogie en opvoeding weer een gemeenschapsproject van de eerste orde.

Advertenties

5 Reacties op “Het had uw buur kunnen zijn…

  1. ja inderdaad. Vanzelfsprekend kan iedereen opeens in een massamoordenaar veranderen en is dus de kans altijd aanwezig. Maar het aantal massamoordenaars dat het islamitisch geloof aanhangt is toch wel buitenproportioneel in verhouding tot de algemene populatie risico factor.

    Voer voor psychologen zou je zeggen, maar dat zijn nou niet bepaald de meest aangewezen personen aangezien deze religie niet als mentale abberatie erkennen. Dus zullen die het altijd ergens anders zoeken.

    “How can i discern my Islamic neighbor from a ‘lone wolf’ from a ‘moderate’ ?”
    http://petrossa.me/2015/01/15/pondering-ideological-inconsistencies/

  2. Johan Hulsbosch

    De islamterreur vervangen door de therapeutendictatuur?

  3. @Petrossa : zonder de islam te willen verdedigen (ben zelf atheist), maar ik denk dat Mr. Sanctorum ook de boodschap heeft willen geven dat het in de moderne “terreur” niet zozeer de islam inspiratie geeft tot die verschrikkelijke daden, als wel omgekeerd : mensen die uit de grijsheid willen treden gebruiken de islam als excuus. Mocht de islam er niet geweest zijn, dan wel iets anders : links-radicaal (herinner de CCC), rechts-radicaal (Gouden Dageraad in Griekenland), etc. etc. etc.
    Nogmaals : geen verdediging van deze inderdaad middeleeuwse en vrouwminachtende godsdienst, maar enige nuance is wel op zijn plaats.

  4. Hans becu

    De islam is puur nazisme :” wij” zijn superieur aan” zij”. De islamitische migrant in ‘Europa wordt dagelijks geconfronteerd met de feiten, die flagrant in tegenspraak zijn met die stelling, zowel wat de persoonlijke situatie van de migrant alhier betreft, en zeker mbt. tot de toestand in het thuisland : een puinhoop. Dat veroorzaakt een gigantische frustratie die bij een toenemend aantal moslims die leidt tot mateloze agressie. Die frustratie hadden de Duitsers.ook, en de Nazi’s hebben die gerecupereerd. Enig middel : net zoals bij de nazi’s : genadeloze repressie, uitroeien. Want zij die kalifaatwaarts trekken weten via de technologie en communicatie perfect wat daar gebeurt. Wat van de nazi-met-de-pet niet kon gezegd worden. Zelfs het wir haben es nicht gewusst zullen de Moslims niet.als excuus kunnen gebruiken.

  5. De onbeperkte beschikbaarheid van wapens voor iedereen maakt het misschien de kans groter dat een lone wolf uithaalt, maar reduceert de kans dan weer enorm dat die wolf zich daarmee opwerkt tot wereldnieuws.
    Het verschil zit ‘m in de beschikbaarheid ‘voor iedereen’: dus niet alleen maar voor de moslimwolven, maar ook voor de kafirschapen. Vergelijk de aanslag op Charlie Hebdo met de recente aanslag in de VS. De nieuwswaarde van die in Parijs was veel groter, omdat de wolven hun lusten konden botvieren op tandeloze schapen. In de V.S. viel dat dan weer even tegen, zowel voor de wolfjes als voor de persjongens.