Stop de theologische discussies op de slachtvloer: word zelf viervoeter

geitEen van mijn credo’s is, dat inleving de beste manier is om kennis te verwerven. Via het modernere woord ‘empathie’ en het ouderwetse woord medelijden (door de filosoof Schopenhauer geherwaardeerd) wordt eigenlijk een vermogen bedoeld om zich in de plaats te stellen van een ander wezen, waardoor de morele scheiding tussen egoïsme en altruïsme vervaagt. Men wordt namelijk de andere. Het zelf transformeert zich, al dan niet tijdelijk, in een ander zelf. Echte acteurs spelen hun personage niet, ze worden het.
Het is ook de clou van de betere onderzoeksjournalistiek: niet zomaar undercover gaan en spion spelen, maar zich echt in een wereld onderdompelen. Wil u weten hoe een hoer zich voelt? Word er een. Hoe een migrant in de Middellandse Zee het ervaart? Doe zelf de tocht, maar dan ook echt als vreemdeling, niet als alternatieve toerist. Hoe de wereld van de stenografe   eruit ziet? Kruip er midden in. ‘Worden‘: hét sleutelwoord van deze overpeinzing.
De zaak van buiten uit bekijken leidt tot metaforen en abstracties die op een zeker niveau zelfs sadistische trekjes krijgen. Het tegendeel van de inleving heet: projectie. Een frappant voorbeeld is de stelselmatige verkrachting van vrouwelijke gevangenen door IS-criminelen. Mét Korancitaten en gebeden, en zelfs een hele theologische preek. De concrete inleving is zo ver weg, dat men God kan inroepen om meisjes van twaalf te molesteren. De samenhang tussen religie, ideologie en sadisme staat buiten kijf: het zijn de theorieën, de geloofsinhouden, de dogma’s die ons een alibi verschaffen tot geweldpleging. Zie ook de theologische prietpraat die rond de heksenprocessen werd verkocht.
geit2Ooit verklaarde de filosoof René Descartes (‘Je pense, donc je suis’) met stellige zekerheid dat dieren geen gevoelens hebben en dus ook geen pijn kunnen lijden. Hoe hij dat kon weten? Niet door ervaring, maar door pure logische deductie. Hij geloofde het gewoon. Discussie gesloten. Meteen onthult zich een bizarre connectie tussen middeleeuwse religie, het Westers-rationele beheersingsdenken ‘van bovenuit’, de vivisectie, en de evolutieleer die ons boven het dier plaatst.

In de discussie rond het rituele slachten komt dezelfde perverse kronkel naar boven: geen inleving in het dier, wel metafysische alibi’s van de slachter. Deze alibi’s elimineren, lijkt me een essentiële stap in de weg naar Verlichting. Heel de actuele discussie rond het (on)verdoofd slachten is vervuild door theologie, zowel bij voor- als tegenstanders. In de limiet zouden wij dier moeten worden, om alles in het juiste perspectief te plaatsen. Maar even belangrijk is het moment van terugkeer en reflectie, anders is er geen verhaal, geen vergelijk.
geit3Wie dat perfect begrepen heeft, is de kunstenaar Thomas Thwaites, die een week lang als een geit op een Alpenweide graasde, tussen de andere geiten waarmee hij zelfs een band ontwikkelde. Daartoe had hij protheses laten maken, om de gang van de viervoeter zo getrouw mogelijk te imiteren. Een absoluut tegenbeeld van het Lam Gods en de rituele slachting: zelf dier worden. In dit soort kunst geloof ik dus wél.
De geitwording was niet compleet, het blijft een mens op vier poten. Toch kon Thwaites op het einde van de week al een hele boel grassmaken onderscheiden, werd hij aanvaard door de groep en had hij met één geit al een hechte band opgebouwd. Plots beseft men dat onze omgang met huisdieren twee kanten uitkan: we kunnen hen vermenselijken, of we worden zelf dier. Ik heb altijd voor het laatste gekozen: elke hond deed me iets meer hond worden. Mijn kynische aanleg misschien?

Inleving dus, én reflectie. In andermans huid kruipen, de laagste trap van vergelijk zoeken: in plaats van uw vrouw voor geit uit te schelden, er zelf een worden. Ik geef toe, het ziet er krukkig en hilarisch uit, dat tafereel op de Alpenweide. Maar net dat stuntelige, omgekeerd aan het ideaal van de cyborg en de supermens, toont een zeer verborgen superioriteit van het dier, dat kan leven buiten alle religie en metafysica. En ons verlangen om dat grondniveau (terug) te bereiken.
De oud-Griekse Dionysoscultus, waarbij jongens in de huid van een bok kropen en op handen en voeten dansten, gezicht naar de aarde gekeerd, gaat over die nostalgie. Maar ook onze duivel op bokkenpoten, de Antichrist. Meer en meer zie ik de hemel als de verzamelplaats van alle gesublimeerde domheid. Leren naar onder kijken, eventueel met prothesen: verplichte oefening voor elke gelovige.

Advertenties

5 Reacties op “Stop de theologische discussies op de slachtvloer: word zelf viervoeter

  1. Er is 1 nadeel aan deze gedachte: Door je constant in te leven in een ander spiraal je onherroepelijk af naar de laagste algemene deler.
    Na in een viervoeter gekropen te zijn zal je toch ook in een geleedpotige moeten kruipen anders doe je de hele ‘logica’ van deze zienswijze teniet.

    M.a.w. door je in te leven in cultuur/intellectueel achtergestelden neem je automatisch diens archaische inzichten over. Daarna moet je je dan inleven in nog verder achtergestelden. met als uitkomst dat alle verfijning waarmee je deze reis begon verwaterd is met grofheid.

  2. Deze oude bok lust dus nog wel een jong blaadje, op z’n geitenwollensokken zie ik hem toch nog geen geitenmelk produceren dus laten we maar snel van de bok naar de ezel gaan..de schop van een ezel kunnen verdragen alvorens aan de ezelinnenmelk te geraken.
    Bij alle Chinezen, maar een hond kan je niet zijn als je reeds een paard bent 🙂 Van Pan naar panfluit of Leo Rojas “Der einsame Hirte” of “The last of the Mohicans”

  3. Ik vraag mij met alle sympathie af wat De Hr. Sanctorum elke eet, en hoe hij denkt de zowat 6.5 mia wereldburgers te eten te geven. Erst das Fressen….

    • Wat als nu net niet het eten het belangrijkst is,maar geboortebeperking?
      Maar wie heeft het lef om net als in China in te grijpen en geboortebeperking te bevorderen om oorlogen en toestanden zoals nu te voorkomen, anders blijven ze onvermijdelijk en onoplosbaar?

      Want er is eten genoeg, alleen wordt het op verschillende wijze geboycot om het te laten toepassen.

      Trouwens wat JS hier schrijft over de verkrachtingen van IS, was in de Balkan wel andersom – de niet moslims al dan niet gelovig opdracht kregen al dan niet gewild, om Islamitische vrouwen en kinderen te verkrachten de basis van gebrainwashte, gemanipuleerde mensen dezelfde.

  4. Marc Schoeters

    Plato wees erop dat de mens een rechtop lopend en dus superieur wezen is. Het mensenhoofd bevindt zich volgens hem dicht bij de hemel en dus ver van het helse lawaai van de buik. Hoofd en (onder)buik zijn vijanden van elkaar. Deze verticale dichotomie schept een hiërarchie tussen hoog en laag, wijs en dom, mannelijk en vrouwelijk, goed en kwaad. Nergens komt dat hiërarchisch denken zo scherp tot uiting als in de woestijngodsdiensten. Het resultaat kennen we: heksenverbrandingen, rituele verkrachtingen, hypocriete moraal, theologisch kromdenken. In wezen vormen elk geloof en elke ideologie die een scherp onderscheid maken tussen mens en dier – en de mens “hoog” boven de “lage” natuur plaatst – een gevaar voor het leven op deze planeet. Geen wonder dat conservatieve christenen en bijna alle moslims Darwin agressief afwijzen. Omdat de evolutietheorie toont dat de mens gewoon een dier is tussen alle andere – de derde chimpanseesoort. En dat vormt dus een bedreiging voor het patriarchaal machtsdenken. In wezen is het darwinisme een blijde boodschap – alle levende wezens zijn familie van elkaar. Je maakt dus ook geen familielid dood – zeker niet onverdoofd. Maar zo zien de “geestelijken” van de heilige boekjes dat niet. In sommige academische kringen in Turkije wordt Darwin zelfs een “racist” genoemd – begrijpe wie begrijpe kan. Helaas lijdt meer de helft van de wereldbevolking aan dat dichotomisch machtsdenken. Elk gesprek met een fundamentalistische christen, orthodoxe jood of om het even welke moslim (hoe “verlicht” ook) stokt wanneer Darwin of seks of het niet bestaan van een hemelse god ter sprake komt. Dat het anders kan laat bijvoorbeeld het zenboeddisme zien. Toen men aan een zenmeester vroeg wie of wat nu eigenlijk de boeddha is, wees deze naar een hoopje uitwerpselen op de weg. Dichter bij de essentie kan je niet komen.