► Over macht, wonderdokters en vrolijke wetenschap: wat Joseph Mengele, Volkswagen en de Antwerpse anti-fietserscampagne gemeen hebben.

Statistieken zijn er om ‘geduid’ te worden en cijfers zijn er om zich te laten manipuleren. De paringsdans tussen wetenschappers en politici eindigt haast altijd met een knieval van de wetenschap voor de macht. Machiavelli is springlevend, en wordt geëscorteerd door witte jassen.

Drie verhalen, ik begin met het strafste.

Arische technologie en blauwe ogen

MengeleDe algemeen bekende dokter Joseph Mengele, kamparts in Auschwitz en bijgenaamd de Engel des Doods, was behalve een sadist en gestoorde pervert ook een wetenschapper die eerlijk geloofde in zijn kansen op de Nobelprijs. Zijn experimenten werden niet in het wilde weg uitgevoerd, maar in nauw contact met het befaamde Kaiser Wilhelm Institut in Berlijn.

Binnen de nazi-ideologie was er nu een verwarring ontstaan over de haalbaarheid van de Arische schoonheidsidealen, waaraan eigenlijk maar weinig Duitsers voldeden, zoals het blond haar en de blauwe ogen. Om daar iets aan te doen begon Mengele te experimenteren met methylblauw, geïnjecteerd in de oogbol. De zigeunerkinderen die het experiment ondergingen werden er alleen maar blind van, maar stel u voor wat de eigenlijke bedoeling was: een Arisch superras creëren, puur gebaseerd op uiterlijke kenmerken die dan nog chemisch gerealiseerd zouden worden.

Deze wetenschappelijk ondersteunde vervalsing toont niet alleen de zwakte aan van het racistische discours, maar vooral ook de alliantie van politiek en wetenschap om met alle middelen een leugen tot ‘waarheid’ te verbouwen. Naar het schijnt bestaat er vandaag nog altijd, ergens in het Braziliaanse oerwoud, een gemeenschap met opvallend veel blauwogigen. Ze vertellen over een ‘wonderdokter’ die daar eind de jaren ’60 is gepasseerd en zich met de vrouwen bezig hield. In zijn boek ‘Mengele: the Angel of Death in South America’, identificeert historicus Jorge Camarasa hem als de gevluchte kamparts. Ware wetenschap overleeft!

De ‘propere’ VW-diesel

dieselVan nazi-Duitsland is het maar een kleine stap naar de Volkswagenfabriek die elke Ariër mobiel moest maken in Hitlers planologie. Vandaag is Volkswagen nog altijd wereldmerk nr. 1. Of moet ik zeggen: ‘was’. Want in hun ijver om veel dieselwagens te verkopen en de CO2-uitstootnormen te slim af te zijn, hadden de ingenieurs een stukje software ingeplant dat testen moest vervalsen: de wagen herkent de testbank en gaat over in eco-modus, op de weg is het weer vroem-vroem. Niemand begreep hoe Das Auto dat klaarspeelde: een schone wagen met zoveel vermogen.

Ook hier zorgden witte jassen voor de ultieme verlossing in de strijd tussen goed en kwaad, door het kwaad te vergoelijken. Als Wagneriaan en kenner van Duitse metafysica durf ik dit een typisch Duits fenomeen noemen, met Hegel en Schopenhauer als grote inspiratoren: als de materie niet mee wil, zal de geest een handje helpen, tot er een ‘Welt als Wille und Vorstellung’ ontstaat. De wereld is gebrekkig, maar met enige toverkunst lukt het om die wereld te hervormen tot voorstelling. In onze taal: een simpele leugen.

Hitler en zijn blauwogige kunst-Ariërs, Angela Merkel en haar 800.000 Syriërs, Volkswagen en zijn schone diesels: fantasmen zijn het, maar altijd met een magiër in de buurt die de cijfers draait tot ze in de juiste richting staan en er witte rook uit de schoorstenen komt.

Een kelderend aandeel, tonnen imagoschade,  joepie, weer werk voor reclamelui en communicatiespecialisten. Het meest verbazende aan het Volkswagenverhaal echter –hoewel niet voor wie de Duitsers goed kent-, is dat er nooit één ingenieur in gewetensnood geraakte en uit de biecht klapte. Het waren die verdomde Amerikanen die onraad roken en de zaak helemaal uitvlooiden.

Hier moet een enorme kadaverdiscipline aan het werk zijn geweest, waardoor de leugensoftware een goed bewaard geheim bleef. Blinde gehoorzaamheid, SS-eergevoel tot het bittere einde, absolute geheimhouding (hoe zit dat nu met die goudtrein vol nazischatten, ergens onder een berg in Polen?): ik laat mijn associatievermogen de vrije loop, vul gerust verder in.

Antwerpen en de ‘gevaarlijke voetganger’

Afbeeldingsresultaat voor ongeval dode hoekOm af te sluiten met het derde verhaal: de campagne van het Antwerpse stadsbestuur waarin vooral fietsers en voetgangers geviseerd worden als schuldigen aan de verkeersonveiligheid. Nein, nicht die Volkswagen-Fahrer, de 4×4’s die door de stad scheuren, of de vrachtwagens die hun dode hoek niet kennen, maar de vice-pferden die amper 20 km per uur halen. Gewapend met statistieken werden deze zigeuners en joden van het verkeer verbanvloekt en aangemaand tot meer ‘hoffelijkheid’ en discipline.

Tot bleek dat de cijfers niet kloppen en de statistieken gewoonweg vervalst werden. Niet door burgemeester De Wever zelf natuurlijk, maar door zijn voetvolk, de Antwerpse politie en verkeersdeskundigen die wisten wat moest bewezen worden.

Van nazi-Duitsland naar NVA-Antwerpen? Neen, u legt de ultieme ezelsbrug, niet ik. Gewoon ook hier de vaststelling: op een zeker moment plooien de cijferaars en deskundigen zich rücksichtlos naar het appèl van hun opdrachtgevers. De vrolijke wetenschap op haar best: een kast vol lijken waar er slechts af en toe een, per abuis, uitvalt. Geniet ervan.

Advertenties

4 Reacties op “► Over macht, wonderdokters en vrolijke wetenschap: wat Joseph Mengele, Volkswagen en de Antwerpse anti-fietserscampagne gemeen hebben.

  1. Siegfried Verbeke, Antwerpen

    Nu breekt mijn klomp. Gelooft zelfs u, mijnheer Sanctorum, werkelijk in die baarlijke Mengele-nonsens?

  2. Uitstekende additie in wetenschapskritiek.

  3. Pingback: Made in Germany: kleine politieke futurologie vanuit de VW-godendeemstering | Acta Sanctorum

  4. Nolens Volens

    Wat volgens het artikel Mengele en Volkswagen gemeen hebben, lijkt mij net datgene te zijn waarin ze van elkaar verschillen: Mengele wou de realiteit in overeenstemming brengen met de Nazi-ideologie. Volkswagen manipuleerde de cijfers om de eco-ideologie tevreden te stellen en werkte binnen de reële mogelijkheden.
    De overeenkomst zou opgaan indien Mengele had gezegd: “Die idiote Nazi’s geloven dat het mogelijk is om in een laboratorium Ariërs in elkaar te flansen. Voor ze een gek vinden die methylblauw in iemands ogen injecteert, is het allicht minder slecht gevangenen te verzamelen die van nature blauwe ogen hebben en gewoon de rapporten te vervalsen”.