‘Belgium, a state of mind’: de pointe van een surrealistische grap

Na de Griekse kwestie (financieel-economisch), de vluchtelingenchaos (economisch-cultureel) en dieselgate (economisch-ecologisch) zou de huidige terreurcrisis wel eens de druppel kunnen zijn die de Europese emmer doet overlopen.

Europa kan de veiligheid van zijn burgers niet garanderen. Veiligheid is natuurlijk altijd betrekkelijk en een complex gegeven,- er vallen in de EU nog altijd veel meer verkeersdoden per jaar te betreuren dan terreurslachtoffers-, maar het is pas in acute noodsituaties dat men beseft hoe machteloos het apparaat tegenover een dreiging staat, en hoe weinig immuniteit het systeem bezit tegen vijandige elementen.

Met name is vooral het vrij verkeer van personen een ongelooflijke opportuniteit gebleken voor terreurzaaiers om ongehinderd de EU te doorkruisen. Vanuit Turkije, maar ook intern, tussen Molenbeek en Parijs bijvoorbeeld. Autostrades zonder grenzen, het was lange tijd de natte droom van allerlei Verhofstadt-achtige visionairen, maar nu is het een nachtmerrie geworden.

Daarnaast is er de gebrekkige samenwerking van politie- en veiligheidsdiensten die er maar niet in slagen om transnationaal tot een gecoördineerd, soepel draaiend uitwisselingssysteem van gegevens te komen. Dat is een vreemde paradox die aan Europa blijft plakken: teveel eenheid én te weinig. Te veel geforceerde en van bovenaf opgelegde Gleichschaltung, en te weinig gezonde coöperatie.

Binnen deze onwerkbare paradox schittert België op een bedenkelijke manier als miniatuurversie van het disfunctionele EU-bouwsel. Na Parijs, 13/11 wordt ons land in de internationale pers zelfs gedefinieerd als een failed state, een staat waar de overheid geen controle heeft over haar grondgebied, en waarvan de instellingen alleen nog bestaan als kartonnen decorstukken, waarbinnen gepriviligieerde hoogwaardigheidsbekleders hun persoonlijk ego mogen etaleren.

Deze perceptie van het ‘onernstige België’ bestaat al langer. Alleen is sinds zowat een week de valse bodem eruit geslagen: dit land is een gevaar voor zijn omgeving.

Hopeloos maar niet ernstig

In feite is Molenbeek de (hopelijk) laatste uitloper van het surrealistische imago dat België zichzelf heeft aangemeten. Een mijlpaal daarin was het Belgische EU-voorzitterschap onder Guy Verhofstadt. Met als motto ‘Belgium, a state of mind’ koos men voor de legendarische bolhoed van de schilder René Magritte (1898-1967), om het kleine land op de wereldkaart te zetten als een weliswaar chaotisch maar toch grappig en charmant koninkrijkje met negen parlementen, acht regeringen (het juiste aantal wordt onder experten betwist) en drie hoogste rechtscolleges.

Het idee, komende uit de koker van VLD-strateeg Noël Slangen (zelf ook lang niet onbesproken) was grensverleggend: alles wat niet werkte, kon onder de noemer ‘surrealistisch’ geplaatst worden. Een gerecht met lichtjaren achterstand, treinen die nooit op tijd rijden, eindeloze kasteelpalabers tussen taalgroepen met weerom ondenkbare compromissen als steeds voorlopig resultaat, teksten die aan beide kanten een verschillende betekenis krijgen,… het was allemaal dankzij het surrealistische genie dat in dit landje rondwaart, en zijn beslag krijgt tussen Manneken Pis, het bier, de chocolade en de frieten.

Zo werd de non-identiteit verheven tot meta-identiteit. Maar ondertussen werden de problemen ook onder de mat geschoven, en gold het mantra van de multicultuur als hét alibi om alle tegenstellingen te negeren, zoals die tussen Vlaamse en francofone cultuur/mentaliteit en, jawel, deze tussen autochtone leidcultuur en allochtone subculturen.

Brussel gold als de kers op die surrealistische taart. In theorie de tweetalige hoofdstad van België, maar in werkelijkheid een Babyloneske etalage van de Eurocratie op amper een vierkante kilometer, met daaronder een uitgestrekt, gistend amalgaam van allochtone getto’s die steeds meer een monocultureel mosliminsigne begonnen te krijgen, met alle sociale druk van dien.

Dat verontrustte de politieke klasse nauwelijks, want zo zat België nu eenmaal in elkaar: chaotisch en onefficiënt. Belgium, a state of mind. Om dat te klemtonen bleef de hoofdstad bestuurd door 19 aparte gemeentes (die in een moderne grootstad eigenlijk maar de status van kwartieren mogen hebben) met elk een eigen politiecorps, en verdeeld in 6 zones. Leg dat uit in het buitenland, en ze vallen plat van het lachen,- quod erat demonstrandum.

Maar ach, het was gewoon ‘typisch Belgisch’, en een voortvloeisel van het grote compromismodel, in dit geval tussen de twee grote francofone partijen, PS en MR, die elk hun baronieën in stand wilden houden. Tot op vandaag wijst de Brusselse minister-president Rudi Vervoort (PS), toppunt van cynisme deze dagen, de fusie af.  “Brussels’ nest of radicalism is just one of the failings of a divided, dysfunctional country”, aldus de gezaghebbende Amerikaanse politieke webstek Politico.

Het is rechtstreeks door dit bestuurlijke kluwen dat heel de extremistische zwam onopgemerkt verder woekerde, gemaskeerd door een couscousgeur die de neus van weldenkende, vooral ‘progressieve’ Belgofielen streelde.

Parijs 13/11 is dus wel degelijk voor een deel ontstaan uit de ‘Belgische ziekte’. Dat moet voor analytische geesten een aanleiding zijn om de houdbaarheid van de Belgische constructie zelf in vraag te stellen.

Europa van republieken

De Fransen hebben alleszins hun conclusies getrokken. Na 13/11 is Frankrijk vast besloten om zijn eigen veiligheidspolitiek door te zetten, met een strikt grenzenbeleid en een sluitende radar tussen Marseille en Valenciennes. België is voor hen een quasi-bestuurloze staat zoals we er nog een aantal in Afrika kennen, en die als een permanente bron van onveiligheid wordt gezien.

Het nieuwe Frans-nationalistische élan dat Hollande heeft ingezet –dat moet men hem nageven- werkt anderzijds weefselversterkend, en moet ook allochtonen van alle gezindten, afkomst en religieën herverbinden rond een republikeins statement. Het trauma kan helend zijn en op langere termijn mensen verbinden.

Dit positief nationalisme zal wellicht school maken in een gedestabiliseerd Europa. Hier schuilen kansen voor nieuwe regionale autonomie. Maar voor het mondiaal terrorisme is dat een slechte zaak: een kleiner raster met fijnere mazen, meer grenzen, meer vat op allerlei individuele en collectieve migratiestromen, meer weefselhechtheid, meer identitair bewustzijn, meer sociale controle.

Uiteindelijk zal Europa terug zijn momentum vinden door deze schaalverkleining die rust en veiligheid kan brengen. Uiteraard moet dat gepaard gaan met een grensoverschrijdende samenwerking op politioneel vlak: het 21ste eeuwse wereldnationalisme kan zich niet permitteren om als een 19de eeuws eilandnationalisme te fungeren. Ook op klimaatvlak trouwens is die samenwerking een must.

Voor de failed state België is er in dat nieuwe Europa van de republieken geen plaats meer. Misschien moet Frankrijk Wallonië wel annexeren, wordt Brussel een stad met een internationaal statuut, en mag Vlaanderen kiezen tussen autonomie en aansluiting met Nederland.

Al deze opties staan open, behalve de handhaving van het surrealistische bolhoeduniversum. Goed voor het museum, maar niet in de echte wereld, want slecht voor de gezondheid.

Advertenties

4 Reacties op “‘Belgium, a state of mind’: de pointe van een surrealistische grap

  1. Twee reacties : 1. Felicitaties aan de auteur voor een alweer haarfijne analyse met een taalprecisie die deze van Elschot benadert. Deze bijdrage verdient een vertaling in buitenlandse gezaghebbende media (Le Monde, Die Zeit, The Independent). 2. Hoe krijgen we de Belgische staat zo vlug mogelijk ontbonden, en kiezen we voor een onafhankelijk Vlaanderen ?

  2. Marc Schoeters

    Tijd voor een culturele uitstap naar Brussel. Eerst naar de expo “I Belgi – Barbari e Poeti” in de Schildknaapstraat. Dan het pantservoertuig bezichtigen dat voor het Hortamuseum staat. Ten slotte in een frituur een “mitraillette” bestellen en hop naar Molenbeek. Allemaal betaald door het Perceval-toneelfonds en het feestcomité van de Arkprijs van het Vrije Woord. O brave new visionair België…!

  3. Tja, als ik de pers zo een beetje lees is het nog niet voor morgen. Vooral de PS reactie is schaamteloos. Geen fusie van de politiezones, wegens op dit ogenblik “onfatsoenlijk”. Die reactie is overigens typisch voor links, dat allang niet meer argumenteert maar enkel moraliseert, en de feiten inruilt voor dogma’s.
    De pers is het grootste probleem. Die probeert nu een structureel probleem te reduceren tot een individueel en incidenteel probleem : Moureaux en Molenbeek. Dewever heeft ooit het probleem van de transferts blijvend op de politieke kaart gezet met camions nepgeld in Strepy. De pers hapt altijd toe op spektakel. Het is tijd dat niet-links actie onderneemt om te pers te dwingen aandacht te geven aan “niet-politiek correcte” opinievorming. Desnoods met een goed uitgedachte mediatieke stunt. Maar als ik zie dat alle partijen het Vlaams parlement verlaten tijdens de toespraak van een VB volksvertegenwoordiger die rustig en zonder omhaal zijn gedacht zegt over het probleem, zijn we nog niet aan de nieuwe petatjes. Ofwel moet rechts ook maar gaan moraliseren en luidop gaan betogen dat de staat faalt in zijn belangrijkste opdracht : de veiligheid van zijn burgers te verzekeren, als het probleem niet ten gronde wordt aangepakt en men alleen maar reactief werkt na een incident. En ten gronde betekent het herzien van nationaliteitsverwerving en dubbele nationaliteit, asielrecht, grenzen, subsidie aan Moskeeën en Islamitische verenigingen, enz. Want foutlopen doet het. De vraag die ik dolgraag aan een multicul-politicus zou stellen is de volgende : Uw dochter wordt aangerand. Ze liep kortgerokt door Kuregem, en de dader is een Moslim met ‘Turkse roots. Wil U dat de zedenzaak behandeld wordt door een Islamitische rechter met Turkse roots die Erdogan staat toe te juichen op een verkiezingsmeeting in Hasselt ? De vraag stellen is ze beantwoorden. Of hoe kan je onze rechtsstaat in stand houden en een beleid van diversiteit voeren zonder aan Moslims en nieuwkomers elementaire loyauteit aan de res publica op een afdwingbare manier op eisen ? En loyauteit begint met zonder concessies neutraliteit op te leggen voor publieke functionarissen. Doen we dat niet, dan wacht ons een samenleving vol wantrouwen en achterdocht, en een zeer onrechtvaardige behandeling en ronduit discriminatie van migranten die integer en competent zijn. Pas dan krijg je echt wij/zij en stigmatisering. Dat zullen we toch eens in de linkse koppen moeten rammen voor het te laat is, en Etienne Vermeersch kan niet alles doen. En links is zo hardleers : maar al te vaak bereiken ze net het omgekeerde van wat ze beogen, en blijkbaar moeten er nog een laar bommen vallen vooraleer de Frank valt.

  4. Zelfs de VB-senatoren zijn aangestoken door het b-surrealisme. Zij willen terecht de senaat afschaffen (driewerf hoera!) maar … zijn nu verbolgen omdat zij niet werden uitgenodigd om mee tussen de witgekalkte graven te staan om de terreurslachtoffers van Parijs te gedenken.