Een kunstenaar die absoluut de krant wil halen, heeft iets van een schoothond.

De Cock3Kunstenaar/beeldhouwer Jan De Cock is niet te spreken over de Vlaamse media. Hij beticht hen van cultuurloosheid, oppervlakkigheid en banaal winstbejag.
Dat kan ik alleen maar beamen, ik heb er met mijn confrater Frank Thevissen ook een essaybundel aan gewijd die, hoe kan het anders, door die media werd doodgezwegen en bijna onder de toonbank werd verkocht.
Maar De Cock laat het er niet bij. In een vlammend manifest klaagt hij de barbarij van de Vlaamse media aan, wat soms tamelijk groteske zinnen oplevert met een kwakkelige grammaticale ondergrond, zoals:
‘U krijgt nog één etmaal om nu onmiddellijk, exclusief en elitair allen tegen de stroom in te zwemmen als volgroeide Alaskaanse zalm, om alle noodwendige aanpassingen te maken ten goede van de Belgische bevolking of meester-beeldhouwer Jan De Cock, permanent labeurend voor The Brussels Art_Institute, uw welgekend kunstenaarsatelier dat dienst doet als model voor een meta-schoolmuseum van de toekomst.’

“Faliekante prijsdalingen”

Het is voorwaar geen loos dreigement: Jan De Cock heeft klacht ingediend tegen de VRT, Mediahuis, De Persgroep en Roularta Media Groep wegens culturele wansmaak, en eist een schadevergoeding én een onmiddellijke rechtzetting, mede in naam van al zijn collega-kunstenaars.
Nu kan men De Cock zelf moeilijk een miskend kunstenaar noemen (media uit alle hogervernoemde groepen pikten zijn actie trouwens gretig op). Hij stelt ten toon in binnen- en buitenland en krijgt goede kritieken. Wat bezielt zo iemand dan om te gaan janken dat onze kerktorenpers zich niet voldoende cultuur-minded opstelt?
De aap komt ergens in het midden van zijn epistel uit de mouw: hij stoort zich aan “de gênante marktmanipulatie door kitsch voorrang op kunst te geven, met faliekante prijsdalingen als gevolg voor echte schoonheid”. Anders gezegd: de commerciële inspiratie die hij de Vlaamse kranten verwijt, is hem ook niet vreemd, want het gaat om marktwaarde en de prijs die hij voor zijn schilderijen kan krijgen. Terechte bekommernis, maar waarom dit verpakken als een nobele kruisvaart voor meer cultuur in de media? Soyons sérieux: dit is gewoon een stunt met alle kenmerken van een goeie reclamecampagne.

Meer ten gronde nog. Cultuur is voor mij per definitie iets marginaal, middelpuntvliedend, en een ritueel van de uitzondering. Cultuur die zich vereenzelvigt met mediocriteit en mainstream, is ten dode opgeschreven. In die zin zijn de massamedia, als emanatie van de mediocriteit (een krant moet nu eenmaal verkopen en zoekt de grootste gemene deler) helemaal geen cultuurdragers en moet men ze herleiden tot wat ze zijn: gazettenpraat waar men de volgende dag zijn aardappelen op schilt.
Ook ik heb weleens, in een vlaag van puberaal actionisme, publiek een krant verbrand, maar achteraf bekeken moet men toegeven: wat zou een filosoof nog waard zijn, als zijn moment-de-gloire in De Standaard zou aanbreken, met een lovend interview en schone foto? Niets dus, men wordt herleid tot culturele ‘kitsj’, of gewoonweg vulsel tussen twee advertenties.
Intrinsiek lijkt het me dan eerder onrustwekkend als de media je teveel volgen of als je elke twee weken op TV komt: het betekent dat je behapbaar, aaibaar, gestroomlijnd en, nu ja, marktconform wordt. Willen we dat, wij, rebellen, beeldenstormers, outlaws?

Ten slotte lijkt dit een achterhoedegevecht in het papieren universum, dat sowieso tot een vorig millennium behoort. Want Jan De Cock heeft blijkbaar ook iets tegen de anarchie van de digitale media: ook daar kopieert iedereen zo maar van iedereen, dreigt een implosie van het auteursrecht, en kan iedereen zich kunstenaar of schrijver of journalist noemen,- waar gaan we naartoe.
Zo zakt het Grote Cultuurmanifest van Jan De Cock helemaal ineen tot zijn reële dimensie: dat van een knorrige grossier in moderne kunst. Talent is één ding, kritisch bewustzijn en zelfkennis een tweede.
Kan het één zonder het ander? Jan De Cock geeft zelf het antwoord.

Advertenties

Een Reactie op “Een kunstenaar die absoluut de krant wil halen, heeft iets van een schoothond.

  1. Meester-beeldhouwer Jan De Cock houwt met hamer en beitel geen ambachtelijke beelden uit Carrara-marmer, maar schroeft aan de lopende band vierkantige planken schots en scheef ineen, tot het geheel in niets meer lijkt op het IKEA-meubel dat op de verpakking stond. Hij heeft nooit de stap-voor-staphandleiding gevonden, waar onkundige dilettanten wel meesterlijk in slagen.
    Op ’t einde van ons wederzijds gewrocht hebben wij traditioneel altijd nog een paar vijzen over, die deze grote boze kunstenaar duidelijk mankeert.