‘Eendracht maakt macht’? Vive la différence!

Als Donald Trump de samenleving ‘verdeelt’, dan is hij goed bezig, want dat is namelijk de essentie van democratie.

Men mag voor of tegen Trump zijn, voor of tegen Marine Le Pen, voor of tegen Alternative für Deutschland, voor of tegen het VB bij ons, maar wat me enorm stoort is, dat hun tegenstanders zich beschouwen als de enige democraten, waardoor Trump en C° haast om morele redenen zouden moeten afgestopt of misschien wel verboden worden.

Die moraal van de hypocrisie kenmerkt ook de recente uitspraak van Barack Obama, gericht tegen Donald Trump: ‘Onze leiders moeten proberen ons samen te brengen in plaats van te verdelen’. Dat kan kloppen voor verkozen leiders, maar niet voor politici die in verkiezingen opkomen. Zij moeten niét heel het electoraat willen vertegenwoordigen, maar net wél verdelen, zodat de kiezer ook weet wat er te kiezen valt. Denkfoutje van Barack dus. Of toch bewust sofisme?

Pedagogie

Vive la différence. Wanneer een handvol studenten van de univ van Illinois probeert om een meeting van Trump te verhinderen, dan is dat een uiting van ondemocratische logica en een zeer onvolwassen politiek inzicht. Waarom gaan ze niet militeren bij Bernie Sanders, de andere smaakmaker van de voorverkiezingen in de VS, én absolute tegenpool van Donald Trump? Uit wat voor een bekakt milieu moet je komen, om een ideologisch anders denkende het spreekrecht te misgunnen, omdat hij/zij zou ‘polariseren’?

Een politiek die bij voorbaat ‘verenigt’, is op zijn best banale consensusdemocratie à la Steve Stevaert of de aloude CVP in Vlaanderen, en op zijn slechtst regelrecht fascisme. Verkiezingen waarbij de enige kandidaat 99,9 % haalt (de 0,1 % zat met buikloop op het toilet) zullen inderdaad wel ‘verenigen’, maar zijn volstrekt waardeloos als confrontatie van politieke ideeën.

Dus ja: wij hebben Trumps nodig, om nog te weten waar het over gaat. Het gebruik van zogenaamde ‘opruiende’, ‘beledigende’ en/of ‘simplistische’ taal, waardoor de politicus het etiket ‘populisme’ opgespeld krijgt, is zelfs een kwestie van pedagogie op een moment dat niemand door het bos de bomen nog ziet. Ik zie geen enkel probleem in elliptische bewoordingen of in karikaturale voorstellingen, zogenaamd ‘grof’ taalgebruik. Met Trump en Sanders kan een klein kind terug begrijpen wat ‘rechts’ en links’ betekent, terwijl we daar vroeger universiteitsprofessoren voor nodig hadden. De verkiezingen als strijd tussen uitersten én cursus politicologie: kan democratie mooier zijn? In die zin blijven de PvdA en het VB de interessantste partijen in Vlaanderen. Vooral de twee als koppel: als water en vuur, geen mogelijkheid om er een Belgisch compromis uit te destilleren. Pure schoonheid, als dat woord kan gebruikt worden in een ideologische context.

‘Spelbrekers’

Het verschil dus. Bij de vermaledijde populisten gaat het voor het merendeel gewoonweg om wat in de economie ‘disruptieve spelers’ heet: buitenbeentjes die inbreken in het systeem, met een ander discours, een andere strategie, waardoor het normale spel uit zijn hengsels dreigt gelicht te worden. Ze zijn nodig, nuttig, essentieel voor de democratie zelf.

Uiteraard is een en ander vervelend voor de partijen en politici die garen spinnen bij vaagheid, het compromis en het enerzijds-anderzijds-verhaal. Vandaar de als stigmatiserend bedoelde uitspraak van Barack Obama jegens Donald Trump.

Angela Merkel doet natuurlijk net hetzelfde: waarschuwen voor ‘verdeeldheid’ om haar eigen hachje te redden. Het welbekende politiek establishment is an sich conservatief, gericht op het zelfbehoud, en dat straalt negatief af op de ideologische duidelijkheid. Genoemde Barck Obama is zelf begonnen als vreemde eend en spelbreker (alleen al door zijn huidskleur), pakte uit met een gedurfd sociaal programma, maar eindigt als een dorpspastoor die de kerk in het midden wil houden. Macht is een bizar ding: elke politicus streeft ernaar om zijn/haar programma uit te voeren, maar eens die macht bereikt –al dan niet gedeeld-, is de primaire strategie gericht op het behouden van die macht, koste wat kost.

Quid N-VA?

Dat brengt ons naadloos bij het Vlaams/Belgische politieke landschap en dé partij van de laatste jaren, de N-VA. Zelf begonnen als rebel tegen het politieke establishment, is ze in sneltempo geëvolueerd naar de status van systeempartij, die andere, nieuwe spelers zal proberen te discrediteren of zo lang mogelijk uit het spel zal houden.

De vraag die tal van politicologen bezig houdt, hoe flamingant of hoe donkerblauw de N-VA is, is zelfs niet de hoofdvraag. Punt is, dat de partij van de verandering zal eindigen als de partij van het status-quo, en dat de partijleiding al lang gekozen heeft voor consolidatie van de macht. Wat heeft ze in dat opzicht nog te winnen bij een Vlaams-republikeins radicalisme? Niets uiteraard. Benieuwd hoe lang klassieke flaminganten nog gaan geloven dat de volgende legislatuur met de N-VA een Belgisch breekpunt zal opleveren.

Dat heeft natuurlijk met status en politieke carrières te maken. Politici zijn ook maar mensen, en een partij behoudt haar gewicht door postjes te verdelen, het veld te bezetten en, jawel, de kerk in het midden te houden. ‘Le nouveau CVP est arrivé’, schreef Bart Maddens al in 2014. Op dat moment mogen, moeten zelfs nieuwkomers de rust verstoren, zoals in de wolvenroedel het alfadier wordt uitgedaagd door een neofiet. Misschien heeft democratie ook wel iets met dat biologisch principe te maken, en niet alleen met het tellen van stemmen en het verdelen van posten.

Het spannendste en meest vruchtbare aan politiek is niet de macht op zich, maar machtsverschuivingen, revoltes, paleisrevoluties. De evolutie van een samenleving laat zich aflezen in breekmomenten, en het is aan de democratie om te beletten dat het systeem de vergrijzing en verkalking van de macht cultiveert.

Want jawel, ‘Eenheid maakt macht’: nader beschouwd toch een slogan met een vreemd randje.

 

 

 

Advertenties

8 Reacties op “‘Eendracht maakt macht’? Vive la différence!

  1. Siegfried Verbeke

    U slaat de nagel goed op de kop. Zo lezen/horen we het nergens op de VRT en in de systeempers.

  2. Wat de nva betreft, het is natuurlijk deels juist. Macht verbrandt, en ze betalen leergeld. Maar eigenlijk hebben ze als politieke partij zeer weinig macht. Er is de coalitie, en er is het middenveld, de administratie, de lobbygroepen…Dit is een overgangsperiode. De kern de zaak blijft is dat Be in feite geregeerd wordt door bovenvermelde machtsgroepen. De CD&V en de socialisten hebben hun machtspositie decennialang In de hunne gebetonneerd. Naarmate de aloude tegenstelling vrijzinnig-katholiek afnam, kreeg je de facto in Be eigenlijk een vrij homogeen centumlinks machtsblok : CD&V-ACW-CM-Boerenbond en de socialistische tegenhanger (spa-PS,Socmut, ABVV-FGTB en CDH. . De top van de administratie en de kabinetten werd hieruit gerecruteerd. Sluitstuk was het sociaal overleg, met het VBO en de vakbonden. Verbond van Belgische,ondernemingen, nadrukkelijk geen Voka of vev. Dit machtsblok is onlosmakelijk met de Belgische constructie verweven, het IS Belgie. Dat betonblok duw je niet zomaar omver., zeker niet door verkiezingen te winnen. Het enige wat nva gedaan heeft, is de rechter en Flamingantische vleugel van de CD&V opgesoupeerd, samen met een deel van het VB.. Er zijn wat krassen op het blok, meer niet. Aan de macht zelf werd niet geraakt. In de huidige toestand is zelfs een V partij met een absolute meerderheid in Vlaanderen machteloos. Het enige wat de nva kan doen is op het goede moment frontaal in de aanval gaan tegen dat blok. Ze zullen daarvoor zeer ver moeten gaan, met name alle confidentiele informatie waarover hun mandatarissen beschikken over hoe het spel echt wordt gespeeld op een bepaald moment in de media gooien, zodat de ogen van de burger opengaan. De beerput opengooien. Of ze dat doen of niet hangt vnl.af van CD&V. Als die nva blijft stokken in de wielen steken zodat er voor hen echt niks te rapen valt gebeurt dat. En als ik zie hoe Beke en Peeters opereren, zijn die Daar volop mee bezig. De vakbonden doen dat met evenveel enthousiasme, door ondoordacht te staken, en door het falen van het soc. Overleg. En er is de NMBS en Arco. Let ook op wat De Crem en Bogaert zeggen. Zeer interessant interview met Crembo in de krant vorige week. De kunst bestaat erin het blok net het goede zetje te geven als het op zijn kantelpunt staat. Want een blok is sterk, maar past zich onvoldoende aan. Survival of the fittest betekent niet de sterkste…En eens dat het blok doorkantelt, is er geen houden meer aan. Een partij die aan de zijlijn staat zoals het VB beschikt nooit vanzeleven over de juiste inside-informatie om dat gericht en weloverwogen te doen en vooral : het juiste moment fe kiezen. Dat zijn zeker niet de verkiezingen. En Systeempartij zijn heeft ook zijn voordelen. Je hebt cruciale informatie. De nva is echter maar een halve systeempartij. Het is overduidelijk is dat de aloude leden van het blok onder geen beding willen dat nva een volkomen systeempartij wordt, zelfs als ze dat zelf graag zou willen. En dat is net de fatale vergissing. In innige samenwerking met de regimepers wordt de nva niet het minste succesje gegund, en blijven ze de risee, ze krijgen constant op hun kop, en zelfs Hitler is nooit ver weg. Goed zo ! Niets is dus wat het lijkt. Want als sommigen bij de nva al droomden van de cenakels, is de ontnuchtering volop bezig. En ik blijf erbij : Dewever is met zijn meesterlijk gevoel voor tactiek en analyse, timing en communicatie een van de strafste Belgische politici ooit. En voor de rest tikken naast de begroting meer dan voldoende tijdbommen onder de aloude Machtsblokken : Europa, asiel en migratie, en….Brussel. Het zijn niet enkel de tunnels daar die op instorten staan. Wordt dus vervolgd.

    • Jan Braeken

      Ik moet eerlijke toegeven dat uw analyse opnieuw zeer verleidelijk is, Hans. Voor mij is en blijft de NVA echter, met haar veelzeggende en veel verbergende ‘afkorting’ voor ‘Nieuwe Vlaamse Alliantie’, het resultaat van een klein groepje afgekorte, bekrompen mensen. (De aanduiding ‘bekrompen’ vind ik ongepast en spijtig, maar ik kan alleen maar hopen dat zij niet de waarheid vertegenwoordigt). Op wereldschaal is het vooral een kleine en clandestiene partij, met vreemde, tegenstrijdige bedoelingen en aspiraties, die er onbewust alles aan doet om klein en clandestien te blijven. (Of is het bewust, uit angst voor de wereld, en voor iets groters). Zij zal nooit verder evolueren dan haar zelf opgelegde, kinderlijk koppige en illusoire grenzen en beperkingen, zoals daar zijn de illusie van het onooglijk kleine gebied op onze planeet dat andere kleine mensen vroeger tot ‘Vlaanderen’ hebben gebombardeerd. Zij zal bijgevolg nooit haar programma noch haar invloed gerealiseerd zien, noch binnen noch buiten dat onooglijk kleine gebied, en zij zal voor eeuwig onderworpen blijven aan het verlangende, sublieme adagium van Raymond Van Het Groenewoud : ‘Trek me uit de Vlaamse klei, … en maak me blij.’

      Des te breder een visie wordt, zowel in de ruimte als de tijd, des te kleiner en kortstondiger bekrompen begrippen als ‘Vlaanderen’ en ‘Bart de Wever’ worden, naast ideeën als ‘machtsblok’, ‘systeempartij’, ‘tactiek’ en ‘analyse’. De discontinuïteit en het zelfvernietigende isolement die dergelijke begrippen en ideeën oproepen, is niet slechts semantisch, maar al te dikwijls reëel. De extreme, verwarrende, discontinue gevoelens die daarbij horen, verborgen of openbaar, kunnen slechts gematigd, geordend en verduidelijkt worden door een grenzeloze verbreding en verbinding van visie en praktijk. Misschien is daar enige moed voor nodig. Maar of er in het kiezen tussen de verbreding en vernauwing van een blikveld veel keuzevrijheid over blijft, betwijfel ik. Vernauwing kan niet anders dan kortstondig zijn en eindigen in het niets of nihilisme, en verbreding kan niet anders dan oneindig zijn.

  3. Etienne VINCENT

    GOED GEBEKT!

  4. Jan Braeken

    Los van de semantische poppenkast die voor mij verscheen nadat ik dit las, met het prominente opschrift ‘VERDEEL’ waar het publiek niet mag naast kijken, ruikt mij dit net iets teveel naar een soort antagonistisch gesanctoreerde, maar onmiskenbaar populistische Trump-propaganda. Ik zou bijna moeten vragen hoeveel Trump je heeft betaald voor dit stuk.

    Ik vind het zeer bedroevend dat een cultuurfilosoof, ondanks alles, op zijn manier toch nog kan meegesleurd worden in het goedkeuren van geweld, het bouwen van muren (tussen alle individuen), verdeel-en-heers-politiek, verkleutering, en het religieus goedpraten van Trump’s extreme uitbuiting van zijn personeel op een enorme schaal. Of is het de logica zelf ?

    Wanneer ik het schrijven van dit opiniestuk, veilig in een zetel achter een computerscherm, vergelijk met de vernoemde studenten die protesteerden, waarvan sommigen misschien hun leven riskeerden in die achterlijke, brullende massa Trump-supporters, dan lijkt mijn keuze gemaakt.

    Leve de ironie ?
    Leve de oprechtheid.

    • Jan Braecken. Waarom je dat eeuwige cliché van Vlaamse klei en bekrompen kerktorennationalisten blijft hanteren, zonder daar ook maar 1 argument voor aan te dragen is me een volkomen raadsel. Vlaemsch. Verder kom ik er rond voor uit dat ik mij sterk aangesproken voel door het conservatisme, maar dan in de Engelse zin. Conservatieven zijn geen reactionairen. In Belgie zijn de vakbonden en de spa reactionair. Alleen weten ze dat zelf nog niet. Dat conservatisme sluit goed aan bij een realistisch mensbeeld, gezond verstand en een gezonde identiteitsbeleving. We zijn Vlamingen, gewoon. En dan ? Waarom dat hier zo moeilijk blijft liggen is geen raadsel, maar het heeft te maken met het betonnen blok waarover ik het had. En van dat betonnen blok maken ook een flink deel van de culturele en journalistiek “elites” deel uit. Die zijn daarin mentaal gebetonneerd, want ze vreten mee van de subsidieruif. En zij creëeren systematisch het cliché van de “kerktorenflamingant”, vanuit een platte opportunistische reflex die een combinatie is van traditioneel linkse kwalen : oikofobie gekoppeld aan masochisme.

      • Jan Braeken

        Wel Hans, mutatis mutandis vind ik inderdaad dat jij minstens 1 argument kan expliciteren om te beweren dat ik een ‘eeuwig cliché’ als de vastgeklonken kleivlaming, ter linkerzijde zou aandragen uit ‘plat opportunisme’, oikofobie en masochisme. Het is mij immers absoluut niet duidelijk waar iemand ooit onze kleine Vlaamse klei verbond met de oneindigheid omwille van realistische continuïteitsoverwegingen, welke inferieure opportuniteiten ik daarmee precies zou creëren voor mijzelf of voor anderen (wie zijn dat dan, desgevallend ?), welke van uw vooronderstellingen (of van anderen, al dan niet collectief) ik in het begrip ‘thuis’ zou moeten betonneren of vastklinken, vervangen, uitvinden of schrappen – niet Vlaanderen maar het heelal is volgens mij mijn thuis, en verder is de oneindigheid mijn thuis -, en welke fobieën flaminganten koppelen aan kleinheidsmasochisme en kleinheidswaan, om ze te verbergen achter een flinterdunne Vlaamse suprematie, of Vlaamse grootheidswaan ?

        Ik blijf erbij dat een Vlaams, Waals of Belgisch superioriteitscomplex een inferioriteitscomplex verbergt, en dat beide complexen alle begrip verdienen, en bijgevolg alle geschiedkundige studie.

        Er is volgens mij maar één diersoort op onze planeet die redelijk collectief land- of gebiedsgrenzen vastlegde die evolutionair gezien nog altijd duizenden malen groter zijn dan natuurlijk en noodzakelijk was of is, en er is maar één diersoort die krampachtig, angstvallig en conservatief vasthoudt aan die kunstmatig grote grenzen, uit angst opnieuw tot de grenzeloze, eeuwig bescheiden natuur te moeten toetreden, op een nieuwe manier. Tenzij wij natuurlijk onze algehele degeneratie niet meer kunnen stoppen, en terugkeren naar territoriumdrift. Uit angst voor intellectuele en praktische evolutie.

        Volgens mij verschillen wij niet meer dan sterk van mening Hans, maar zal ons doel uiteindelijk hetzelfde blijken. Geen blaam.

  5. Jan Braeken

    Verder vind ik dat de openingswoorden ‘Vive la différence!’ en ‘verdeelt’ te vaag zijn. Is die vaagheid opzettelijk of onbewust, al dan niet, en wat is daar dan de bedoeling van ? Mijn indruk is dat deze onbestemdheid hier te veel ruimte laat voor narcistische manipulatie en destructie : een soort intellectueel populisme of intellectueel opportunisme, dat alleen maar aandacht moet trekken omdat het doel daarvan verborgen moet blijven. Mensen zijn inderdaad allemaal verschillend, maar die verschillen zijn geen geforceerde synoniemen voor het verheerlijken of onverschillig goedkeuren van Trumpiaanse verdeeldheid, clandestiene uitbuiting en geweld, omdat onze zogenaamde ‘democratie’ een ‘essentie’ zou hebben, en vooral, omdat de vooronderstelling van deze democratie als eeuwige waarheid onvermijdelijk zou zijn. Waarom geeft de auteur van dit opiniestuk immers niet duidelijk aan wat de verschillen zijn tussen hemzelf en Trump ? Zijn er dan zo weinig verschillen, en zijn die zo klein ?

    Volgens mij zullen postdemocratische samenlevingen in de toekomst de normaalste zaak van de wereld worden, omdat het inmiddels overduidelijk is dat democratie gewoon niet werkt. Volslagen nieuwe vormen van politieke organisatie dringen zich op. De oude en stokoude vormen zoals bijvoorbeeld meritocratie, plutocratie en dictatuur doen dat ook nog altijd, – men probeert ook daar tevergeefs te vernieuwen –, maar die zijn samen met democratie gedoemd om te verdwijnen.

    Wat die volslagen nieuwe vormen van politiek precies zijn weet ik nog niet, maar lichtzinnige semantische desiderata zijn daarvoor te klein. Het breedste bewustzijn veronderstelt de breedste hechting. Beiden zijn niet langer eindig. Het zal immers gaan om collectief overleven, op mondiale schaal. In die mondiale overleving kan volgens mij geen plaats meer zijn voor infantiele, narcistische machtsspelletjes die financiële bedoelingen moeten verbergen. Noch politici noch filosofen, noch openbare of verborgen lezers en commentatoren kunnen zich daar iets dergelijks nog veroorloven. Want dat keert zich na verloop van tijd altijd tegen henzelf, omdat het hen innerlijk isoleert.