De affaire Böhmermann: hoe TV-satire de vinger op de wonde legt

Onlangs werd ik door een oude vriend in de ban geslagen omwille van een filosofisch-satirisch verhaal, op het colloquium van Politieke Discussies geserveerd, dat de afstamming van de mens situeert bij de copulatie tussen een chimpansee en het oervarken. ‘Slecht nieuws voor joden en moslims’, voegde ik er badinerend aan toe. Van de moslims mocht ik geen reactie noteren, maar de man in kwestie, R.B., vriend van Israël, ontstak na een week bedenktijd in een furieuze woede en sloeg me in de facebookban, samen met al wie nog mee durfde lachen.

Zo weet men wat vrienden waard zijn. Het is op zo’n moment ook dat men beseft dat humor regelrecht staat tegenover machtsdenken, mentale bevoogding en zijn zachtere variant, de ‘political correctness’. Het serieuze van de humor is zijn polariserende dimensie. Charlie Hebdo is niet smaakvol en hoeft dat ook niet te zijn. Het moet vooral uitdagen en de gekooide vogel van de vrijdenkerij uitlaten.

De echte inzet

BohmermannIn Duitsland is het nu hommeles, omdat de postmoderne satirist Jan Böhmermann met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan de draak stak en op de openbare zender ZDF, quasi-droog als een nieuwslezer, een ‘gedicht’ voordroeg waarin hij hem onder meer een geitenneuker noemde. Hij reageerde daarmee op een eerder, softer geval van politieke ongepastheid, toen de publieke omroep het spotliedje “Erdowie, Erdowo, Erdogan” lanceerde. Ik zie het de VRT nog niet doen. Toen al voelde de Turkse leider zich zwaar beledigd en eiste excuses. Waarna Böhmermann zei: wacht, ik zal eens tonen wat een belediging bij ons echt is. Met de geitenneukerspoëzie als resultaat. De Turkse regering eist vervolging wegens ‘belediging van een buitenlands staatshoofd’. Maar in Turkije zelf spreekt men van ‘een misdaad tegen de menselijkheid’, jawel. Noteer ook dat de Duitse Turken razend zijn en dat Böhmermann momenteel is ondergedoken. De vrijemeningsuiting heeft zijn prijs, ook in het democratische Europa.

Nu zou ik, als dierenliefhebber, zelf niet zo zwaar tillen aan de kwalificatie van geitenneuker. Bovendien, als Erdogan zich aan geiten vergrijpt, zou ik dat veeleer dierenmishandeling vinden. Ik denk ook niet dat het de Turkse president daarom te toen is. Heel de kwestie speelt zich af op de achtergrond van de aanslepende deal tussen Turkije en de EU over het (door Turkije zelf meesterlijk uitgebuite) vluchtelingenprobleem. Door Angela Merkel in de tang te nemen (in Duitsland is het beledigen van een buitenlands staatshoofd verboden, maar alleen de regering kan toelating geven tot vervolging), verzwakt hij haar positie nog verder. Hij zal, behalve een zak geld, ook visumvrij reizen van Turken naar de EU in de wacht slepen, én, vooral: nieuwe onderhandelingen afdwingen rond het toetreden van Turkije tot de EU, als eerste islamitisch staat. Het eindspel is begonnen.

Dat brengt ons tot de echte inzet van heel dit verhaal: de natte droom van Recep Tayyip Erdogan om een nieuwe groot-Ottomaanse hegemonie te vestigen zoals ze dat in de 14de en 15de eeuw voor mekaar brachten, met Istanbul als glorieus middelpunt en machtscentrum.

Dubbele veroveringsstrategie

Er zijn vandaag minstens twee manieren om Europa, gedestabiliseerd door het aflopende EU-verhaal, helemaal uit te putten: de terreurstrategie van IS, en de kolonisatiestrategie van Turkije/Erdogan. Ze hebben een aantal punten gemeen. Beiden beschikken over een groot contingent allochtone ingezetenen in West-Europa, die een culturele verknochtheid aan het ‘moederland’ uitstralen waar wij alleen maar jaloers op kunnen zijn. Dat en niets anders is de reden waarom de zogenaamde integratie mislukt is: de schotelantennes zijn altijd naar het Zuiden gericht geweest, de allochtone subculturen zijn hechter dan ooit.

Het andere gemeenschappelijke punt, daarmee verwant, is de islam: een expansieve religie gekoppeld aan een totalitair wereldbeeld, intolerant tegenover andersdenkenden én zelfs tegenover de multicultuur die haar omarmde. Zowel IS als Erdogan gebruiken de soennitische islam om hun macht lokaal én globaal te consolideren en uit te breiden.

Het verschilpunt is de stijl en de wapenkeuze: de ene gaat voor het manifest geweld, de guerilla-oorlog van een vijand die overal en nergens is, terwijl de Turkse variant gaat voor retoriek, diplomatieke blufpoker, chantage, intimidatie. Zeg maar de maatpakversie van terreur. In het kalifaat is er gewoon geen pers, in het Ottomaanse Rijk wordt ze aan banden gelegd,- het verschil is subtiel.

Maar voor Europa vormen ze de pest en de cholera. We hebben ondertussen al ten gronde kennis gemaakt met de IS-strategie,- de manier echter hoe Turkije de EU in de catchgreep houdt via de vluchtelingenkwestie is ook een fraai staaltje van psychologische oorlogsvoering. En Erdogan weet als geen ander onze democratische achillespees uit te buiten. In het verleden mocht hij overal in Europa ongestoord verkiezingsmeetings organiseren, vandaag wordt de kop geëist van een hekeldichter die hem durft aan te pakken. De Duitse publieke opinie is verdeeld rond de zaak Böhmermann, dat op zich is al een enorm succes voor Erdogan: verdeel-en-heers, de Turkse president kent de machiavellistische recepten.

De pest of de cholera? Erdogan of IS? Misschien hoeven we zelfs helemaal niet te kiezen. Geostrategisch piekert men zich suf over de welwillendheid waarmee Turkije de osmose vanuit het door IS gecontroleerd gebied gedoogt. Doen ze het gewoon om ons te jennen, of is er echt een duivelspact in de maak tussen de kalifaatmythe en de Ottomaanse droom, met de Koran als ultiem cement?

Met de affaire Böhmermann wordt de laatste optie weer een stukje waarschijnlijker, en het is de verdienste van de olijke presentator dat zulks heel even oplicht. Vlaamse letterkundigen en die goeie brave VRT weten nu waar de lamp brandt. Een prima gelegenheid om niet alleen de begeerte te behouden maar ook eens echt uit hun ivoren toren te komen. Of ze ook het lef zullen hebben om de satire als kunstvorm én kritisch medium heruit te vinden, dat is nog een andere vraag. Ook al is de belediging van een buitenlands staatshoofd bij ons niet eens strafbaar, er bestaat wel zoiets als goede smaak en wellevendheid. Of noemen we het gewoon zelfcensuur.

 

Advertenties

12 Reacties op “De affaire Böhmermann: hoe TV-satire de vinger op de wonde legt

  1. andrevanhaeren2012

    De islamisering van de wereld IS en blijft het doel, met alle middelen die Allah hen geschonken heeft.

    • Marc Schoeters

      De Europese machtspolitici hebben het “oude” seculiere Turkije verraden – en zich aan de voeten geworpen van het nieuwe islamitische Turkije. Het verschil tussen beide wordt treffend geïllustreerd door enkele citaten van Atatürk en een zeer verhelderend citaat van Erdogan.

      Mustafa Kemal Atatürk:
      “De islam, deze absurde godsleer van een immorele bedoeïen, is een rottend kadaver, dat ons leven vergiftigt.”
      “Deze herdersreligie van een pedofiele oorlogshitser is het grootste blok aan het been van onze natie.”
      “De islam hoort op de vuilnishoop van de geschiedenis.”

      Recep Tayyip Erdogan:
      “Democratie is slechts de trein die wij nemen totdat wij op onze bestemming zijn aangekomen. Minaretten zijn onze bajonetten, koepels onze helmen, moskeeën onze kazernes en gelovigen onze soldaten.”

  2. Dany Van Branteghem

    islam/erdogan zij zijn als vlooien, kruipen overal ongewenst in als je vooraf niet alles netjes houd

  3. Peter Bormans

    Ik denk dat je deze keer echt de vinger op de juiste wonde legt. Waarbij ik denk dat Erdogan veel gevaarlijker is dan Daesh. Hij heeft immers geen beleg van Wenen meer nodig. Toen ik enkele jaren geleden mijn Oostenrijkse vriendin nog eens wou zien, was het eerste wat ze zei: Niet in Wenen, want ik ken geen Turks.

  4. De juiste informatie is weer eens ver te zoeken. Sommige media hebben het over de belediging van een bevriend staatshoofd, waarbij de delicate vraag dan nog moet beantwoord worden wiens politieke vriend de man van de grijze wolvin is. Blijkbaar verwarren journalisten met het Nederlandse strafwetboek, dat de term bevriend staatshoofd wel kent en verder niet definieert. Maar in het Duitse strafwetboek, Strafgesetzbuch (StGB), vrij raadpleegbaar op internet, wordt met geen woord gerept in paragraaf 103 over emotionele banden die er met buitenlanders in hoge functies moeten bestaan om ze niet te mogen beledigen. Er staat daarentegen wél in dat de beledigde zich op Duits grondgebied moet bevinden. Overigens precies zoals het Nederlandse strafwetboek stelt dat de belediging jegens de in Nederland verblijvende buitenlandse bevriende topfunctionaris moet plaatsgrijpen.
    Wat niet meer dan normaal is. België heeft in een naïeve wereldverbeterende geestesgesteldheid ook eens genocidaire misdaden tegen de menselijkheid overal op de wijde wereld en niet-verjaarbaar strafbaar gesteld, maar moest daar rap van terugkeren toen dissidenten van allerlei slag en pluimage er niets beters op verzonnen dan bij de overwerkte Brusselse rechtbanken tientallen klachten neer te leggen tegen God en klein pierke over echte en vermeende misdaden, jaren geleden begaan op duizenden kilometers van hier. Sinds de geestverruimende middelen uitgewerkt zijn bij onze wetmakers, hebben die ingezien dat er ook voor dergelijke misdaden op zijn minst ergens toch een Belgische betrokkenheid moet aangetoond worden.
    Ook deze vermeende rechtszaak is weeral beklonken nog voor ze goed en wel geopend is.
    Ik ben wel eens benieuwd naar een volgend staatsbezoek van Erdogan op Duits grondgebied, waarbij hij zijn onderdanen nogmaals komt ophitsen om vooral niet te integreren in de Duitse samenleving, welke artikelen van het Duitse strafwetboek dan de bovenhand zullen krijgen, omdat dat actuele filmpje dan zeker van onder het stof zal gehaald worden. Naast belediging van een buitenlands staatshoofd bestraffen de Duitsers immers ook overtredingen van het verbod op (nazi-heropleving en andere) staatsondermijnende propaganda.

  5. lucdevincke

    Hmmm…Als ik tegen mijn al dan niet knappe buurvrouw zeg dat ze “hoer” is omdat ik over de schutting in haar slaapkamer kan piepen, is dat dan een droomwens, een vorm van vrije meningsuiting of rechtuit een belediging? Valt een belediging nog onder “vrije meningsuiting”? Heeft mijn buurman het recht om als reactie mijn tanden uit mijn mond te meppen? Als ik me dan te laat bedenk dat ik het beter niet had gezegd, is dat dan zelfcensuur onder dwang?

    • Interessant, maar naast de kwestie. Het hangt van de omstandigheden af. Maar wanneer uw buurvrouw op geen enkele wijze te kennen geeft er akkoord mee te gaan dat u haar in de slaapkamer gadeslaat, pleegt u het strafbare feit huisvredebreuk. Ongeacht wat u echt of in uw dromen gezien hebt, in het publiek verspreiden dat zij tot een bepaalde beroepscategorie behoort, terwijl dat niet zo is, behoort inderdaad tot uw vrijheid om die mening te uiten, maar waarvoor u ter verantwoording kan geroepen worden om die kwaadwillige bewering te staven, op straffe van het verspreiden van laster. Uw buurman heeft zelf niet het recht om u daarom te molesteren, alhoewel de eraan voorafgegane door u gepleegde belediging in zijn eigen proces dan wellicht een verschonings- of rechtvaardigingsgrond vindt.
      Wanneer u ondanks alles de vrijheid om uw mening te uiten vroeg of laat niet benut, heet dat geen zelfcensuur, u bent gewoon beleefd en zonder dwang welopgevoed. Tenzij u naast dat nieuwe duizendkamerige paleis van Erdogan woont en grote schrik hebt? In dat geval kom ik wel eens bij uw naakte buren over de schutting piepen. Wie weet zit er een leuke verfilming in.

  6. Brigitte Melon

    Weeral nagel op de kop Johan ! En zoals je zegt, niet alleen Erdogan wil ons de mond snoeren ! Er lopen hier ook nog mensen rond ,met hoge titels, die anderen het licht voor de ogen niet gunnen… Ze trappen wild om zich heen bij iedere vermeende belediging aan het adres van hun godsdienstwaanzin..

  7. De spijker op.de kop. Het wordt tijd in de archieven te duiken om een aantal bevlogen multiculturalisten en apologeten van de Islam met hun vroegere uitspraken te confronteren. En ik wens ze met name in Gent veel plezier met hun Turkse progressieve spa stadsgenoten, humanistisch, tolerant en multiculti, maar wel fan van Erdogan. En hadden ze daar “den allochtoon” niet ten grave gedragen ? Allez Yves Desmet, waar zit je nu. Durf je het in Humo hebben over die “kut-Turken” ?

  8. Marc Schoeters

    Inderdaad Johan. Wat heeft iedereen toch tegen geiten neuken? In godsnaam! Van mij mag de Turkse Erdolf gerust verder gaan met het neuken van Mèèèrkel. Maar dan wel in Smyrna of Constantinopel. Niet in het nog niet veroverde Europa.

  9. Marc Schoeters

    Beste Frans. Je vraagt anoniem om de bronnen van de citaten van Atatürk en Erdogan. Nooit gehoord van copy-paste? Je kopieert de citaten en plakt ze in het zoekvenstertje van bijvoorbeeld Google. Bronnen genoeg. Of heeft je korte anonieme vraag naar mijn bronnen een andere bedoeling? Is het misschien een manier om de citaten ongeloofwaardig te maken? Zo ken ik ze – de methoden van de politiek-correcte blindemannetjes. Allez – ik beken. Ik heb al die citaten uit mijn duim gezogen. Als satire. Omdat ik een islamofobe racist ben. Tevreden zo?