Johan Van Overtveldt, van briljant economiejournalist tot beroerd minister van financiën

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) diende vlak voor het weekend een beleidsnota in die o.m. de verlaagde vennootschapsbelasting en het Open Vld-voorstel voor het mobiliseren van spaargeld bevat. Maar opmerkelijk: over de afgesproken meerwaardebelasting (dus op de kortlopende winst die gemaakt wordt bij verkoop van beursgenoteerde aandelen) werd met geen woord meer gerept.

De reden is simpel, ook al wordt dat niet zo gecommuniceerd: Johan Van Overtveldt heeft gewoon geen zin om de beleggers en kapitaalkrachtigen te verontrusten. Hij is een adept van het meest donkerblauwe liberalisme, dat alle ruimte aan de vrije markt wil geven, met zo min mogelijk fiscale lasten voor het bedrijfsleven en een vriendelijk klimaat voor gefortuneerden, een zuinige staat die bespaart in de zorg en sociale zekerheid, dit allemaal in de veronderstelling dat de economische machine daarmee beter gaat draaien en er bijvoorbeeld jobs bij komen.

Het gat van vier miljard

overtveldt2

Het zijn de vaste recepten van econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman (1912-2006), Van Overtveldt’s grote voorbeeld, waarmee elk rechts-liberaal beleid wil uitpakken, op zich zijn deze maatregelen niet verbazingwekkend. Wat wel bevreemdt, is de irrationale manier hoe de minister dat wil doordrukken: slordig, voluntaristisch, met foute prognoses, zware rekenfouten en de daarbij horende leugens, waarbij de reputatieschade op de administratie wordt afgewend.

Het vermoeden groeit dat Johan Van Overtveldt, ooit briljant criticus van de centrumlinkse regering Di Rupo, aan het roer zijn theorieën helemaal niet kan waar maken, en verzandt in dogmatisme en ontkenningsgedrag. Met dus dat fameuze gat-van-vier-miljard in de begroting, dat in september opdook nadat het er eerst maar twee gingen zijn, als meest roemrijke wapenfeit.

De vraag die vele commentatoren zich stellen, hoe zo’n economist met een rist universitaire diploma’s toch een zeer middelmatig financiënminister kan zijn, kan eigenlijk simpel beantwoordt worden met het bekende Vlaamse spreekwoord: “de beste stuurlui staan aan wal”. Het is niet omdat je goed kan schrijven en ideeën op een coherente manier kan verwoorden, dat je ook deugt als bewindsvoerder. Het zal zijn fietsvriend Geert Noels niet overkomen,- die blijft maar ijverig twitteren hoe hij het wel zou aanpakken, zonder dat ook te hoeven hard maken.

Of waarom goede critici bij hun leest moeten blijven. Meer fundamenteel wordt een goede democratie niet gekenmerkt door een deelname aan de macht van zoveel mogelijk mensen, maar door een evenwicht tussen macht en tegenmacht, these en antithese, beleid en oppositie, regime en dissidentie. Deze laatste categorie is een cultuur op zich en kan zomaar niet over het muurtje springen om in een parlementaire – of ministerzetel te ploffen.

Respect voor de dialectiek dus. Je hebt bewindvoerders, (liefst) goeie managers, doeners met een zin voor praxis, en je hebt aan de andere kant de zageventen, lastposten, luizen in de pels die met charisma en/of intellectueel flair het machtsdiscours moeten ondergraven. Dat is een talent, een natuurlijke gave die je niet zomaar overboord gooit. En vooral: het moet gedijen in zijn zelfgekozen cordon sanitaire, geef het kritische veld vooral geen macht want dan verprutsen ze het grandioos.

Disruptieve krachten

Afbeeldingsresultaat voor trumpEr bestaat dus zoiets als een geboren oppositie, of noem het oer-dissidentie. Daar behoren intellectuele dwarsliggers bij, waartoe ik mezelf reken, eeuwige malcontenten die op alle slakken zout leggen, naast fijn filerende academici zoals Bart Maddens voor wie het nooit goed is, maar ook radicale politici met een neus voor controverse. Filip Dewinter, Raoul Hedebouw, J.M. Dedecker, om maar die drie te noemen, zijn absoluut ongeschikt tot machtsdeelname maar zijn onmisbaar als storende elementen, disruptieve krachten die het systeem zelf uitdagen.

Iemand als Donald Trump vervult een niet te onderschatten rol als criticus en antipode van het systeem. Hij is een dissident die binnen de entertainmentcultuur perfect kan acteren als de nar die lachend de waarheid zegt. Maar door het Amerikaanse kiessysteem en de totale verrotting van de Republikeinse Partij, is de kans reëel dat hij VS-president wordt, wat nog een groter fiasco zou zijn dan Johan Van Overtveldt als Belgisch minister van financiën.

De intellectuele carrure van laatstgenoemde is dus onverbrekelijk verbonden met zijn positie van dissident, daarom was de laatste carrièreswitch er één te veel: een briljant analist van rechts-liberale komaf, maar een absolute miscast als beleidsmaker, want veel teveel in beslag genomen door zijn theoretische premissen en veel te weinig bekommernis om draagkracht en algemeen belang.

Het is ook de reden waarom, helemaal aan de andere zijde van het ideologisch spectrum, het systeem van de filosoof-economist Karl Marx niet werkt. Het is een visie, een visionair en inspirerend model zelfs, maar een orthodoxe Marxist als bewindvoerder, dat is een echte ramp. Zet Žižek of Piketty in een ministerstoel, en het land gaat naar de haaien.

Hetzelfde gevoel hadden we met Václav Havel, de eerste president van de Tsjechische republiek: een groot schrijver/denker en moedig dissident onder het communistische regime, maar het staatsmansschap dat hem op het einde van zijn leven in de schoot werd geworpen, was een vergiftigd geschenk. Moeten sommige intellectuelen tegen zichzelf beschermd worden?

Project X

Afbeeldingsresultaat voor Trappist WestmalleGoed zes jaar geleden, op 14 oktober 2010, nam ik ten huize van oud-advocaat Paul Doevenspeck in Oostmalle deel aan een brainstormsessie voor een nieuw weekblad waarvan Johan Van Overtveldt de hoofdredacteur zou worden.

Het heette dat hij uitgekeken was op Trends en een nieuwe journalistieke uitdaging zocht. Hoewel we niet bepaald op dezelfde ideologische lijn zaten, kon ik wel leven met een hoofdredacteur van zijn allure, een naam die bovendien ook de nodige geldschieters over de brug zou halen.

Onder de codenaam “Project X” zaten we daar met een man of acht iets uit te tekenen dat wel wat kon worden in het Vlaamse medialandschap: een stout maar intellectueel goed-onderbouwd geluid, een werkplek voor journalisten, publicisten van links tot rechts die buiten de politiek-correcte mainstream willen en durven gaan. Iets voor Vlamingen die de gaarkeuken van De Standaard, De Morgen en Knack beu zijn. De sfeer was enthousiast zoals dat hoort. De dochter van Paul had hapjes gemaakt, in een goeie verhouding besprenkeld met het vocht van de nabijgelegen Trappistenabdij.

Vroeg in de ochtend togen we naar huis met de opdracht om tegen de volgende vergadering een redactioneel concept op papier te zetten. Zes maanden gaven we ons om het project te realiseren. Maar die volgende vergadering kwam er niet: Johan Van Overtveldt gaf niet meer thuis en het project X werd geruisloos afgevoerd. Hij verzeilde terug bij Knack en drie jaar later vernamen we dat Johan een NV-A-partijkaart had gekocht,- in ruil voor het Europees lijsttrekkerschap en een ministerpost, werd erbij gefluisterd. Dat bleek achteraf haarfijn te kloppen. De N-VA was een boegbeeld rijker en Vlaanderen een goede opiniemaker armer.

Finaal krijg ik zowaar medelijden met de man die zich opwerkte tot minister van begrotingsgaten, nattevingerwerk en niet-kloppende rekenkunde. Waarbij zijn politieke tegenstanders uiteraard niet nalaten om hem te confronteren met wat hij als journalist ooit had geschreven, tot hij onlangs wanhopig de Franstalige oerkreet de wereld instuurde: “J’en ai marre”. “Ik heb er genoeg van”.

Kijk, dat vind ik al een goed teken van herwonnen zelfkennis. Misschien toch nog eens terug afspreken in Oostmalle? Het webmagazine Doorbraak timmert zeker aan de weg, maar een goed weekblad dat op scherp staat, daar mogen ze me altijd voor bellen.

Advertenties

5 Reacties op “Johan Van Overtveldt, van briljant economiejournalist tot beroerd minister van financiën

  1. “Met dus dat fameuze gat-van-vier-miljoen in de begroting, dat in september opdook nadat het er eerst maar twee gingen zijn, als meest roemrijke wapenfeit”??? Ware dat maar waar, een gat van “maar” vier miljoen. Het is helaas duizend keer méér… Ook aan de heer Sanctorum is dus geen groot rekenaar verloren gegaan…

  2. U hebt helemaal gelijk, dank voor de correctie! JS

  3. Het is een publiek geheim dat jvo gekloot wordt door zijn cd&v -schatplichtige administratie. Moeilijk te begrijpen is dat toch niet ?. Verder speelt de chaotische 6e staatshervorming, die het opmaken van een begroting nog moeilijker maakt dan ooit tevoren. En natuurlijk wil Jvo geen vermogensbelasting, omdat het volstrekt economische onzin is om dat op nationaal vlak te doen in een geglobaliseerde economie met vluchtig kapitaal. De moraliserende kritiek van links daarop is volkomen irrelevant, want keuze op binnenlands vlak is er gewoon niet. Er kan alleen een oplossing komen op Intel. Vlak. En men moet ophouden met alleen over vennootschapsbelastingen te praten. Vennootschappen zijn onderworpen aan talloze onrechtstreekse belastingen en taksen, belastingen op consumptie, ze investeren in de lokale economie en als ze personeel tewerkstellen betalen ze een fortuin aan RSZ. Weten mensen als JS eigenlijk wel hoe hoog die bijdragen zijn ? En waar kapitaal circuleert, blijft er altijd iets aan de vingers van de overheid plakken. De twee beste landen ter wereld waar het ook goed leven is voor de mindere goden zijn Luxemburg en Zwitserland. Ze stikken van de vieze banken en van de multinationals “die geen belastingen betalen”. Net zoals heel de linkerzijde onderschat JS de hoe belangrijk de simpele aanwezigheid van kapitaal is voor heel de economie, ook voor de armsten. Gooi de City van Londen dicht en de doppers in Aberdeen zullen het voelen. Van Overtfeldt beseft dit tenminste. Rode Ridders zoals Magnette, waar JS zo hoog mee oploopt, zijn net zoals de meeste linksen economische analfabeten. En het toppunt is dat die Rode Ridder met zijn o zo nobele maar totaal ondoordachte confederale demarche de Belgische subsidietak waar heel zijn gewest op zit eigenhandig heeft afgezaagd. Dat zal wel duidelijk worden tijdens de volgende verkiezingen, als hij weer op aloude Belgische wijze om geld zal moeten bedelen. Solidariteit, heet dat dan…

  4. Als jvo gekloot wordt door de zogenaamde CDNV schatplichtige administratie en als hij niet het lef heeft hiermee af te rekenen dan wordt het meer dan tijd om zijn ontslag aan te bieden en het werk over te laten aan iemand die bekwaam is.

    • Waarom denk je dat de nva in die regering gestapt is zonder staatshervorming ? Omdat ze die bestuurdperiode sowieso nodig hebben om zich in te werken en vooral om o.m. de administratie te ontsossen en te ontjeven. Deze regering is gewoon een overgangsperiode om de electoraal verworven macht te consolideren. En afrekenen zegt U : ambtenaren zijn vastbenoemd, en er zijn er ook die over cruciale kennis beschikken. Of denk je soms dat een minster op zijn eentje die begroting ineenbokst ? Niet simplistisch doen Waegebaert, en er zijn al theorievekopers genoeg. Als U morgen minister wordt, dan bent U het eerste jaar volledig, 100% afhankelijk van die zittende administratie. En als het VB morgen de absolute meerderheid haalt en ze verklaren de dag daarop de onafhankelijkheid van Vlaanderen, dan verongelukken ze, en ons geliefde Vlaanderen met hen.