“Graaicultuur”: waarom hebzucht ingebakken zit in onze samenleving

graaien

De Gentse olievlek van politieke belangenvermenging en graaizucht verspreidt zich nu over heel Vlaanderen. Plots hebben we ontdekt wat al decennia de normale gang van zaken was: politici die mandaten cumuleren en bijschnabbelen. De premier zelf alludeerde gisteren al op een regimecrisis tijdens zijn toespraak in de kamer. Alle politici rollen nu over elkaar heen in de ijver om aan de postenpakkerij een einde te maken en hun boeken open en bloot te leggen, met het woord “transparantie” als absolute stoplap.
We hebben die schoonmaakoperaties nog meegemaakt. De meest roemrijke was deze na de Dutroux-affaire in 1996, toen de term nieuwe politieke cultuur werd uitgevonden, een spook dat al vóór de millenniumwende verdween om alleen nog sporadisch als afkorting (NPC) op te duiken, samen met de brave mijnheer Paul Marchal, vader van een van de vermoorde kinderen en stichter van een eveneens al lang weer opgedoekte veranderingspartij.

Een man met een plan

stad_antwerpen_-_koen_kennis-1_12Het was een vermakelijk zicht om de huidige partij van de verandering, de N-VA, de laatste twee weken te zien evolueren tot de status van Kop van Jut, met de onder striemende verwijten zwijgende Kamervoorzitter Siegfried Bracke als dieptepunt.

Dat zijn ze bij de N-VA niet gewoon: het initiatief kwijtspelen en de actualiteit ondergaan in een sfeer van schandalitis. Van consultant Siegfried Bracke ging het naar Koen Kennis, Antwerps schepen van financiën en in Vlaanderen gekend als de “mandatenkampioen” (42, waarvan 18 bezoldigd). We leren dat ook deze partij de knepen van het machtsspel en de persoonlijke verrijking kent: de Belgische ziekte treft zonder onderscheid de on-Belgische veranderingspartij,- een dodelijke perceptie.
Maar vandaag komt eindelijk het wit konijn te voorschijn, in de persoon van… diezelfde Koen Kennis. In De Standaard onthult hij hoe ze al maanden in het grootste geheim bezig zijn met een opkuisoperatie. “N-VA wil intercommunales vervangen door één bedrijf” bloklettert de krant op haar frontpagina. Waarom we dat voorheen niet mochten weten? Daarom: “Ik had nog langer achter de schermen kunnen werken én verder een consensus nastreven. Maar door de commotie van de afgelopen dagen, hebben we als N-VA ervoor gekozen ons veranderingsproject op tafel te leggen.” aldus de Antwerpse schepen, die zich meteen ook afficheert als professionele veranderingsmanager.
U begrijpt met mij: dit is peptalk van het frappantste soort, een product van nachtelijk crisisberaad waarin werd gekozen voor de vlucht vooruit. Is Koen een postenpakker? Maar neen, dat was maar schijn. In werkelijkheid is hij een bescheiden én visionaire change manager (sic) die achter de schermen gaat voor het grotere plaatje waar u en ik geen zicht op hebben.
Het jargon is er dan ook naar: van Publi-T naar Publigas, over Elia, Publipart, Intermixt en Inter-Regies, en zo naar PMV en Fluvius, waarin de oude structuren “kunnen ingekanteld en vervolgens afgeschaft worden”. Een interview om bij te duizelen en terzijde te leggen.
Ja, deze man mogen we vertrouwen in bange dagen, want het klinkt goed al begrijpen we er weer geen snars van. Hij is bovendien onbaatzuchtig, zelfs offervaardig, want van de elf intercommunale mandaten levert hij er maar eventjes zeven in: net niet tot de bedelstaf bekeert Koen zich, en dat helemaal toevallig na de Bracke-deconfiture. Ik heb het interview nu drie keer herlezen, en ben helemaal overtuigd: dit is lesmateriaal voor de cursus crisiscommunicatie, afdeling mistspuiterij en window-dressing.

Ergerlijk is vooral dat ook hier de ‘kwaliteitskrant’ De Standaard de nieuwe N-VA-ballon klakkeloos ten hemel laat stijgen, zonder voorbehoud of spoor van tekstkritiek. Nu al wordt het fundament gelegd voor de volgende Nieuwe Politieke Cultuur die precies hetzelfde zal doen, maar net iets anders. Tijd om de zaken wat filosofischer te bekijken.
Want hoe graag we Balthazar, Termont, Bracke, Kennis en alle andere kleine potentaten zien spartelen,- diep in ons binnenste weten we dat hun jacht naar rijkdom en status ingebakken zit in ons systeem.

Het model Zuckerberg

zuckerbergAch, uiteindelijk is die zogenaamde graaicultuur maar een uitvloeisel van wat ons van jongs af aan is ingeprent: je moet vooruit komen in het leven, anders wacht de goot. Vertrouw niet te veel op de anderen, maak je eigen rekening. Ik heb in mijn jonge tijd vanwege de oudere generatie zelden of nooit iets anders te horen gekregen. Op de verdwaalde ouwe hippie na die geschiedenis gaf en voor zot werd aanzien door zijn collega’s. En ik kom dan nog uit een tijd waarin de naam Marx luidop mocht uitgesproken worden en studenten op straat gingen tegen de installatie van kernraketten.
Vandaag wordt de jeugd, meer dan ooit, geleerd om te knokken en zich middels ellebogenwerk van een comfortabel plaatsje te voorzien in een wereld die van economische crisis naar crisis hinkt. Mark Zuckerberg, de man die met Facebook op 26-jarige leeftijd multimiljardair werd, is het nieuwe rolmodel, naast absolute nitwits zoals PSY, de Zuid-Koreaanse rapper die in 2012 acht miljoen dollar verdiende met één belachelijk Youtube-filmpje (Gangnam Style). Neen, dat is geen graaicultuur, dat is gewoon snugger inspelen op de markt. Maar het is ook de triomf van het postmoderne materialisme en de gedachte dat rijkdom een doel op zich is. De grootste moeite heb ik om mijn 13-jarige post-millennium kid te doen inzien dat geld maar een middel is om welzijn mogelijk te maken.

Politici,- een paar witte raven niet te na gesproken,- staan niet boven dat materialistisch mantra, hoe zouden ze. Waarbij men moet bedenken dat het gescharrel van Kennis en co nog maar peanuts is, vergeleken met de graaicultuur bij managers en topkaders in bedrijven. Ook hen is thuis geleerd dat het bedrag op de rekening en de daaraan verbonden statussymbolen (huis, auto, vakanties…) de kern van hun existentie en sociaal functioneren uitmaken. Wij kennen nauwelijks iets anders dan de strategie van het egoïsme. Onze samenleving is gegrondvest op het winstprincipe, met de moraal als bijhuis waar alles in een fatsoenskleedje wordt gestoken, en de criminaliteit als overtreffende trap van die doctrine.
De nadruk die er door de betrapte cumulards op wordt gelegd dat “er niets illegaals is gebeurd” versterkt nog het idee dat men in de grijze zone thuis is en dat men de grens goed in ’t oog houdt. Het komt er vooral op aan om net niet over de schreef te gaan, dankzij een leger van boekhouders, fiscalisten en advocaten die “de weg kennen” en lieden als Siegfried Bracke leren dat je dus best een vennootschap opzet om minder belastingen te betalen.

Zucht, sorry mensen, het zit dus veel dieper dan de intercommunales en de postjes. Hoe gaan wij, hebzuchtigen, de generatie van morgen duidelijk maken dat iemand die 30000 euro per maand binnenrijft, niet per se gelukkiger is dan wie er 3000 verdient,- integendeel zelfs?
Ik hoor de PvdA graag bezig, ik bewonder hen zelfs om hun consequentie, maar hun maatschappijmodel heeft bij ons nog nooit de kiesdrempel gehaald, waarbij Noord-Korea steevast als doembeeld naar boven komt. En horresco referens: zouden Mertens en Hedebouw, eens aan de macht, het establishment en zijn privileges verzaken, of worden ze de nieuwe nomenklatura? Vrijheid gaat in onze maatschappij niet alleen om vrijemeningsuiting maar (vooral) ook om voor de eigen beurs te gaan, een devies dat geldt van socialisten tot diepblauwe liberalen, en alles daartussen. Het is geen toeval dat rode vakbondsleider Rudi De Leeuw (ABVV) ook een vennootschapje bezit met hetzelfde edele doel als Siegfried Bracke.
Dit gaat dus over mentaliteit en cultuur, en waarom sommige gedegouteerde jonge mensen zich afkeren en verdwalen. Het probleem zit daar en nergens anders: buiten geld en status is er niks dat deze maatschappij nog schraagt. Je zou voor minder radicaliseren.

De bal ligt terug in het kamp van de onderwijzers, leraars, pedagogen,- en jawel, bij voorkeur de gekke hippie die meer doet dan les geven volgens het boekje. Graaizucht naar kennis en kritisch inzicht, ook wel nieuwsgierigheid genoemd: how about that, change managers?

Advertisements

17 Reacties op ““Graaicultuur”: waarom hebzucht ingebakken zit in onze samenleving

  1. Prachtig geschreven! Dit is duidelijk, elkeen moet díe stelling volgen

  2. siegfried verbeke

    Graaikultuur is ‘des mensen’.
    Domheid ook, want om de zoveel jaar verkiezen we democratisch dezelfde graaiers om onze belangen te behartigen.
    Waarom dan zoveel misbaar maken?

  3. Was het 30 of 50 jaar geleden anders ? Die hippies, dat was toch pure fake. Beetje freewheelen, en als het te lastig werd terug naar mama. Alternatief zijn, revolutie, anti-systeem, maar dan wel met vangnet. Nu heten die verwende snuiters indignados of nuit debout, of Raoul Hedebouw. En alsof er nu geen leraren zijn die meer doen dan wat ze moeten, en jonge mensen wat verder leren kijken. JS na de cultuurrelativist nu de cultuurpessimist ? En ik heb het niet zo begrepen op salonrevolutionairen en kritikasters langs de zijlijn, die allang niet meer zien dat politici net als gewone lui veel foute zaken doen, maar ook goede . Ach, gazettenschrijvers….beetje relativeren en in perspectief zetten is er allang niet meer bij. Wat moeten al die Afrikanen en Arabieren dan wel zeggen wiens leiders niet scharrelen met een paar duizend €, maar met de hele staatskas gaan lopen terwijl de mensen van honger creperen. Doe mij maar Kennis en Bracke.

  4. Toch merkwaardig dat de meeste gulzigheid in cumuls en bijklussen voornamelijk in het rode kamp terug te vinden zijn; opmerkelijk vandaag opnieuw een rode excellentie die als Gents schepen in de vuurlijn komt te liggen! Graaicultuur en motto’s als “Verdeel het onder de armen!” wordt door links veelal opgevat als onder de eigen armen!

    • Voor de verkiezingen heb ik iemand horen zeggen dat hij dat mandatengedoe aan banden ging leggen en wat zien we na verkiezingen, ze werden direct kampioen want ze zette overal hun mannetjes. Dit terwijl de sossen overal eruit gingen ten voordele van NVA. Dus niet melken over de sossen maar bekritiseer de hypocritie van dat zogenaamd vlaams rechts.

  5. Ik strooi dagelijks eten aan de vogels in de tuin. Komen telkens duiven op af. De bezitterigste jagen altijd de andere weg, terwijl er genoeg is voor allemaal. Ze zijn zelf zo druk bezig met de lagere in de pikorde weg te jagen, dat ze zelf geen tijd hebben om het uitgestrooide voer op te pikken. Het blijft liggen omdat iedereen iedereen wegjaagt.
    De moraal van het verhaal?
    Politici hebben het ideale “graaien” ontdekt. Ze jagen de concurrenten niet weg, ze verdelen de vetpotten netjes onder elkaar; Dat zal dan wel “beschaving” heten bij ons, hogere levensvormen, zeker?

    • Er zit wel iets in om duiven en politic te vergelijken, twee soorten agressieve wezens. Maar het verschil in de manier van graaien van de duiven en die van de politici, de uitzondering vormt de regel, zit hem waarschijnlijk in “de verveling”.
      Duiven schijnen zich echt nooit te vervelen. Heeft u ooit een duif gezien die zich verveelt? Ze pikken gewoon, op graantjes of op andere duiven, zwakkere duiven bij voorkeur, die ze soms dodelijk achtervolgen, ze volgen hun instinct. Terwijl de verveling op zo’n politieke meetings, er vanaf druipt. Ze zeggen allemaal wel dat ze aan politiek doen met hun hart en met hun ziel enzo, maar veel hart , laat staan ziel heb ik daar niet kunnen in ontdekken, ze vervelen zich gewoon, zelfs al zijn ze overgeleverd aan de hoogst mogelijk opwinding en agitatie, ze vervelen zich te pletter met hun eeuwig dezelfde lithanie-rebus-toverdoos. En dus spelen ze zo af en toe duif, om zich van die immense verveling te verlossen en dan graaien ze zo’n beetje. En dat is misschien het enige wat ze doen zonder verveling, maar wel met enige gêne als het graaien eens publiek bekend wordt , zij bij zichzelf, zij bij een collega, maar dat doet er niet veel toe , wat ertoe doet is dat de verveling weer eens met volle macht kan toeslaan. Voor hoelang? Dàt vragen ze zich af, in tegenstelling tot de duif.

  6. Je kan het probleem van de graaicultuur bij politici zeer gemakkelijk bij de wortel uitroeien. Niet door een aantal intercommunales af te schaffen en inkosten van mandaten bekend te maken maar door al deze mandaten onbezoldigd te maken en verplicht toe te voegen aan het vast takenpakkket van burgemeesters en schepenen. Nu afwachten of deze politici ook maar enige politieke moed hebben.

    • De nva moet zijn partijprogramma uitvoeren : afschaffing senaat, afschaffing provincies, fusies van gemeenten met als doel schaalvergroting, en finaal afschaffen België. Dan heb je duizenden politici en mandaten minder. Want het probleem is dat er teveel politici zijn, niet dat ze teveel verdienen. Wie houdt die plannen tegen? Vnl. Cd&v en open vld. Unieke kans voor nva om zich te herpakken en zich hierrond te herprofileren, maar actie blijft (voorlopig ?)uit.

  7. Marc Schoeters

    Ha ja – die “gekke hippies”! Daar heb ik nog les van gekregen. Toen ik begin jaren tachtig op de arbeidsmarkt belandde – samen met de andere geïndoctrineerde sukkels van de post-babyboomgeneratie – bleken alle postjes al bezet door die “gekke hippies”. Samen met hun terugtrekkende haargrens verdwenen ook hun laatste scrupules tegen zelfverrijking. Het ene jugendstilpaleisje na het andere op de Cogels-Osylei werd door hen opgekocht. Voor ons – net iets te laat geboren losers in dit mondiale piramidespel – restten slechts een flatje in Borgerokko en een onderbetaald jobje in gesco-statuut. Intussen zijn de kaalgeworden “gekke hippies” allemaal op welverdiende rust – en mogen wij post-babyboompjes ook nog eens zeven jaar langer werken om hun riante pensioenen te betalen. Vanuit hun voor een habbekrats gekochte huizen aan de Spaanse en Kroatische kust zwaaien de “gekke hippies” nog altijd met het belerende vingertje van het Grote Morele Gelijk. Zij – de “gekke hippies” – deugen. Wij – van de “patatgeneratie” – zijn principeloze islamofobe rechtse punkertjes. De “gekke hippies” waren ordinaire oplichters die hun graaien verborgen achter dure paradijswoorden. Ze hebben een puinhoop van multiculturele verloederde steden, bankroete landen en een geplunderde planeet achtergelaten. Après nous le déluge. De eindtijd van de Woodstockiaanse graaicultuur wordt nog spannend. Wie behaalt de eretitel van “Charleroi aan de Schelde” – Antwerpen of Gent? De fel begeerde hoofdprijs van “Idealistisch Zakkenvullen” gaat in elk geval naar Tom Lanoye – het pausje van de politiek correcte kerk. Die deugende deugniet is er met wat creatieve boekhouding in geslaagd om op de 220.000 euro winst van zijn vennootschap in het jaar 2015 zegge en schrijve 167 euro belastingen te betalen. Zo kan een grote schrijver met zijn winstboeken ook nog eens winst boeken! De kartonnen dozen van Lanoye zijn voorwaar niet leeg. Zo’n herenhuis in Antwerpen en zo’n flat in een exclusieve witte wijk in Zuid-Afrika mogen wel wat kosten. Geen wonder dat de pennende slagerszoon burgemeesters en mandatenkampioenen als P. Jansens (ook een slagerszoon) en D. Termont zo sprakeloos bewondert. We leven in een graaicultuur. En politiek Deugen brengt op. Politieke correctheid is kassa! Graaien mag – als het maar fraai gebeurt. We noemen dat voortaan fraaien. Lanoye fraait. Termont fraait. Bracke fraait. Kenis fraait. De Gucht fraait. En alle anderen zijn onfraai graaiende mestkevers.

    • Inderdaad, groot gelijk als je het op niveau van “generaties” bekijkt. Het is een generatie die enkel maar “groei” heeft gekend. Dikverdieners, volop werk, als je ergens ontslag nam kon je de dag erop al ergens anders beginnen. Vroeg op pensioen of prepensioen, liefst in Spanje. Huizen waren nog zo goedkoop als iets, maar ondertussen zijn die wel in waarde verdubbeld of verdrievoudigd. Leuk voor hen. Er werd met geld gegooid door Staat en privé. Je kreeg loonsopslag zonder er om te vragen. Dat de staatsschuld explodeerde was geen probleem, dat was toch voor de volgende generaties.
      Nu vinden de jongeren geen werk, of ze moeten pakken diploma’s hebben. Korte banen met werkonzekerheid. Stress. Een huis kopen wordt onbetaalbaar, aan een lening betaal je gans je leven af. Gaan ze ooit op pensioen kunnen gaan? Zij mogen bovendien dokken voor de pensioenen en de sociale zekerheid van die dikverdieners die nu met pensioen zijn/gaan, een generatie die eenvoudig aan potverteren heeft gedaan. Een generatie die alles zelf heeft verkwist zonder aan dezen na hen te denken. Een generatie die een moreel beseft, “politieke correctheid” genaamd heeft ontwikkeld dat ons nu door de strot wordt geduwd en dat ons naar de ondergang leidt.

  8. vanwege een zotte hippie: focus je niet op die individuen. De graaizucht, dat is ook en vooral: ongebreidelde winst. Fabrieken sluiten die winst maken, maar “onvoldoende” winst. Als op profijt geen rem staat, dan rijden we ons inderdaad te pletter. Waarom zou je je best doen als de fabriek toch kan sluiten wegens “onvoldoende” winst? Lees: als we naar een land gaan met een lagere levensstandaard en / of minder wetgeving, dan stijgen de winsten vanzelf. Daar is geeneens economisch verstand voor nodig. Wat dhr. Schoeters betreft: wie een alternatief voorstaat, maakt in de ogen van die andere burger geen kans, nooit. Of hij blijft in een hutje wonen en dan is het een zonderling. Of hij betrekt een woning, koopt misschien een auto, heeft een baan en dan heeft hij toegegeven aan het systeem. Uw analyse over de “hippies” klopt langs geen kanten en uw nijd, wrok en jaloezie beletten dat nu eenmaal. Er zijn twee soorten mensen die vinden dat leraren te veel vakantie hebben: zij die er minder hebben en evenveel zouden willen maar daar helaas nooit aan toe zullen komen (afgunst, wrok, jaloezie) en zij die oordelen dat er rationele redenen bestaan om een en ander te herverdelen ten voordele van het algemeen belang. Ik bezit geen huis, mijn auto is zeventien jaar oud en ik heb geen geld op de beurs. Is dat nu goed? Of kan ik me dat permitteren omdat ik in 1949 geboren ben en u zogezegd voor mijn pensioen werkt? Triestig, helemaal de NVA.

  9. Jos Gommers

    Zielig artikel, zielige uithaal naar NVA, terwijl andere partijen véél meer boter op het hoofd hebben.

  10. Die postjes zoals bij Telenet zijn maar het topje van de ijsberg. Wat werd er in die adviesraden van Telenet echt besproken? Wellicht hoe ze samen met Proximus het quasi-monopolie kunnen in stand houden met torenhoge tarieven. Een kleine rekensom leer dat van de omzet van proximus (zo’n 6 miljard) er 4 miljard naar de Overheid vloeit. Idem dito Telenet. Ons kent Ons. En de burger betaalt verborgen belasting via zijn faktuur.
    Als je de lijst van 98 mandaten van Moreau bekijkt, dan vraag je af wat die zijn rol is. Moreau di PalmermoS.

    • Inderdaad, dat vraagt je je af. Maar Fata Morgana di Transparantie doet zo hard zijn best, prijst zo overtuigend de nieuwe sluier aan, kronkelt zich in de meest onmogelijke bochten, dat het wel paniek moet zijn , de olie riskeert boven te drijven. .
      We zullen straks alle inkomsten uit adviesraden kunnen bestuderen, tijdverlies, geen haar meer zullen we weten.

  11. Mannen aan de haard (vzw)

    Niemand opgevallen dat vrouwen in dit politieke steekspel goed gespaard bleven? Ze gaan zelfs lopen met de prijzen! Hoe zou dat komen?