Was will das Weib? – Waarom het iets ingewikkelder is dan de #MeToo-beweging het voorstelt

waswiildasweib

“Dertig jaar heb ik me beziggehouden met de psychologie van de vrouw, maar er is één vraag waarop ik nog geen antwoord heb gevonden: Wat wil de vrouw eigenlijk?” (Origineel:Die große Frage, die ich trotz meines dreißigjährigen Studiums der weiblichen Seele nicht zu beantworten vermag, lautet: ‘Was will das Weib eigentlich?”). Die vraag zou Sigmund Freud op het einde van zijn leven gesteld hebben aan zijn intieme vriendin, patiënte én volgelinge (toen kon dat nog allemaal tegelijk) prinses Marie Bonaparte.

Wat wil de vrouw? Albert Einstein geraakte er ook niet uit, van hem kennen we het jolige citaat: “Sommige mannen houden zich levenslang bezig met het begrijpen van het vrouwelijke wezen. Anderen zoeken een eenvoudigere bezigheid, de relativiteitstheorie bijvoorbeeld.”

Het weze dus duidelijk dat cultuur en wetenschap –van oudsher mannelijke domeinen- zich in hoge mate bezig houden met het mysterie dat vrouw heet. Misschien is alle wetenschap wel in een of andere gecamoufleerde vorm gynaecologie, en misschien is alle kunst wel een transformatie van de Mona Lisa. Tot in de moderne tijden toe. Een vaststelling waar Freud het helemaal mee eens zou geweest zijn.
Wat een man wil is overigens simpel: maatschappelijk succes en seksueel scoren, het een is overigens aan het ander gekoppeld. Maar een vrouw? Meer bepaald de moderne vrouw die méér wil zijn dan een verzameling borsten en billen, als etalage van de eicellenvoorraad die door een mannetje met goede genen mag worden besproeid? Die vrouw wil emanciperen, als gelijke van de man beschouwd en behandeld worden, mee cultuur, wetenschap en maatschappij vorm geven.

Marie Bonaparte: iets doen aan die clitoris

Dat lijkt een contradictie. Vermits cultuur en samenleving projecties van de mannelijke psyche zijn, vanaf het ontstaan van de eerste landbouwgemeenschappen zo’n 10.000 jaar gelden, zou ze haar vrouwelijkheid en biologische voorbestemdheid moeten opgeven en een surrogaatpenis verwerven om in die maatschappij hogerop te komen.
Dit lukt soms, en levert rare wezens op als Angela Merkel, Christine Lagarde en Theresa May. Het alternatief is, dat ze net haar vrouwelijkheid in de verf zet om op een horizontale manier hogerop komen, maar dat is dan weer in tegenspraak met het emancipatiedenken en de feministische mantra’s. Geen canapécarrières! Ze mag dus geen man worden maar ook geen slet (une salope). Dé vrouw weet het zelf ook niet meer zo goed.

Er is nog een bijkomend probleem: de vrouw is gaan spreken, schrijft opiniestukken en boeken. Gadver. Ook over seks. Dat deed ook Marie Bonaparte al, bezeten als ze was door figuren als Jack the Ripper en de Vampier van Düsseldorf. Maar vooral lag ze in de clinch met haar leermeester en boezemvriend Sigmund Freud over de betekenis en functie van de clitoris. Voor de Weense psychiater was die kittelaar een vergissing van de natuur en moest een volwassen vrouw leren liefhebben via de vaginale opwinding, wat de man natuurlijk goed uitkwam.
Marie daarentegen wou de clitoris herwaarderen en pleitte zelfs voor een operatieve verschuiving van het orgaan, dichter bij de vulva, voor meer prikkeling tijdens de coïtus. Dat experiment liep op niets uit: goed bedoeld geklungel, vrouwen kennen er ook wat van. In elk geval is de discussie Freud/Bonaparte een model gebleven voor het interseksueel misverstand. En voor het hachelijk karakter van veralgemeningen rond slaapkamertoestanden, tot en met de hilarische TV-seksuologen à la Goedele Liekens.

Elk zijn goesting

Catherine Deneuve, het 75-jarige gezicht van de #NotMeToo-actie

Als reactie op het #MeToo-gebeuren, waar vrouwen zich eigenlijk afzetten tegen de seksuele focus van het mannelijke roofdier, hebben een honderdtal vooraanstaande vrouwen op 9 januari j.l. een open brief in de Franse krant Le Monde gepubliceerd. Ze vinden die #MeToo-campagne (die in Frankrijk, veel extremer, #balancetonporc/”verklik je varken” heet) van de pot gerukt, een poging om een nieuwe puriteinse moraal op te dringen, en het herleiden van de vrouw tot puur slachtoffer. Een man moet, vinden ze, overeenkomstig zijn biologische voorbestemming de gelegenheid hebben om te versieren en aan te dringen, eventueel klunzig, zonder dat hij als degoutante macho hoeft weggezet te worden (“La drague insistante ou maladroite n’est pas un délit, ni la galanterie une agression machiste.”)

De open brief leest als een libertijns tegenoffensief waarin gepleit wordt voor veel gefriemel, thuis en daarbuiten. Vrijuit gaan de dames in detail. Een vrouw kan best wel een groep magazijniers onder de knoet houden, en zich op een ander moment door twintig man laten nemen (“Une femme peut, dans la meme journée, diriger une équipe professionelle, et jouir d’être l’objet sexuel d’un homme, sans être une ‘salope’”), zo bekent deze fine fleur van het Franse intellectuele universum. En vooral de pikante uitsmijter: sommige vrouwen vinden het leuk van bepoteld te worden door een frotteur dans le métro. Auch.
Het spreekt vanzelf dat heel feministisch Frankrijk en ver daarbuiten op zijn achterste poten stond, dat was voorspelbaar. Tonnen bagger kregen ze over zich heen van hun seksegenoten. Leuk voor mannen als kijkstuk, dit moddergevecht, daar niet van. Boeiender is, dat de tekst uit de pen komt van schrijfster, klinisch psychologe en Freud-adepte Sarah Chiche (1976), en dus niet van filmdiva Catherine Deneuve die er alleen maar haar poot onder zette.
Sarah Chiche bouwt in feite voort op de vingeroefeningen van Marie Bonaparte (een zelfonderzoek naar het vrouwelijk libido), maar toont vooral ook aan dat er over seks eigenlijk niets te discussiëren valt. En dat gynaecologische veralgemeningen weerom een imitatie zijn van het mannelijk-abstract denken. Open brieven over dat onderwerp zijn dus het papier niet waard waarop ze gedrukt worden. Even zo goed kan men pamfletten schrijven pro of contra anale seks: het zegt enkel iets over de smaak van de schrijvers/sters.

Conclusie: al wie iets over zijn/haar libido zegt, heeft bij voorbaat (on)gelijk. De #balancetonporc-actie is onverenigbaar met het standpunt van de honderd Françaises, en vice-versa, en beide hebben ze hun geldigheid. Effectief zijn er vrouwen die willen betast worden, of die zelf het initiatief willen nemen, er bestaan vaginale en clitoriale orgasmes, en jawel, effectief, er zijn vrouwen die het geen moer interesseert: ieder zijn goesting en zoek de match. Voor de rest is de gynaecologie de grootste non-wetenschap die er bestaat,- de vrouwen tonen het in hun gekwetter zelf dagelijks aan. Was will das Weib? Euh… welke van de vier miljard bedoelt u eigenlijk?
Het is zoals met voedsel: men kan wel objectief bepalen wat gezond is en wat niet, maar smaken zijn wat ze zijn en je kan niemand, die van oesters kotst, overtuigen dat ze lekker zijn.

De #MeToo-discussie botst op dezelfde manier tegen de limieten van het publieke domein. Als bepaalde vrouwen niet op aanrakingen gesteld zijn en de man zien als een varken, dan is daar in se niets mis mee. Maar anderzijds, als die honderd vrouwen uit het pittige opstel in Le Monde graag betast worden door een clochard in de metro, wie zijn wij om hen dat plezier te onthouden? Heel het SM-register gaat over geweld en seks, pijn en lust, dominantie en onderdanigheid, en alles daartussen, en dat op een vrijwillige basis, denk ik toch. Hetzelfde geldt voor prostitutie: ja, er bestaat mensenhandel en uitbuiting, maar er zijn ook een pak hoeren m/v die gewoon de job van hun leven hebben gevonden.

De grenzen van de maakbaarheid

Félicien Rops, ‘Pornocrates’, 1978

In die zin hebben Chiche, Deneuve en C° dus de vinger op de vagina gelegd: elke discussie rond seks loopt vast in de privésfeer en het individuele smaakgevoel. Een maatschappij kan dan wel een cultuurgebonden minimumkader afspreken, waarbij toestemming de cruciale notie is (dus geen verkrachting, pedofiele dwang of machtsmisbruik op de werkvloer), maar geen maximumkader dat alle seksuele relaties regelt. Waarbij altijd de schemerzone blijft –ook dat hebben de Franse vrouwen gedurfd verwoord- van de verleiding, versiering, ontmaagding, initiatie. Een zekere dosis geweld, en dat kan zowel van m op v als van v op m, dat traumatisch kan uitdraaien of naar de zeven hemelen leidt, en alles ertussen.

De grenzen van de maakbaarheid worden hier gedemonstreerd, niet alles kan in regeltjes gegoten worden, en laat dat nu net een grondgedachte zijn bij Freud en diens school. Het collectief bewustzijn kan nooit het onbewuste (id, es) helemaal omvatten en reguleren, want dan was het geen onbewuste meer. Alles wat we netjes proberen te beschrijven, ordenen en rationaliseren, krijgt zijn complement aan chaos, verdrongen drift die een uitweg zoekt. Knijp een ballon dicht aan de ene kant, en er verschijnt een bubbel aan de overzijde. Het libido, de gloeiende kern van heel ons energetisch systeem, blijft zich verzetten tegen morele, juridische en politiek-correcte dwangbuizen allerhande. En dus ook tegen acties die in de “wij”-vorm gesteld zijn.

Het zou vreemd zijn mocht men de seksuele diversiteit, die toch al ruim geaccepteerd wordt via holebi’s, transgenders etc, niét willen zien in de man/vrouw-relatie zelf. Er zijn zoveel libido’s als er levende aardbewoners zijn, en meer dan elders geldt het credo: Het enige wat we weten, is, dat we er niets over weten”. Moeten we dan zwijgen? Neen, natuurlijk niet. Maar de #MeToo-actie moet dringend wat lager mikken en erkennen dat ze niet in naam van alle vrouwen spreekt, zelfs niet van een meerderheid. Tot zover de seksuele revolutie: die bestaat natuurlijk niet. Behalve in de slaapkamer, een vrouw mag wel eens van boven, knort een varken hier.

Vindt u deze column interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee.

Advertenties

3 Reacties op “Was will das Weib? – Waarom het iets ingewikkelder is dan de #MeToo-beweging het voorstelt

  1. Ik ken best wel veel mensen(m/v/x?) die bewust alleen blijven omdat ze door ervaring of observatie het gewoon niet meer aankunnen/durven in een relatie te snappen. Beter ongelukkig alleen dan ongelukkig met twee, hoor je dan vaak. Alles is te gecompliceerd geworden. Ik ben persoonlijk van mening dat het belang van seks voor de mens zwaar overschat wordt. En dat er veel mensen rondlopen met een verstoorde hormoonhuishouding door externe chemisch vervuilende invloeden, soms al in de baarmoeder. Ik denk dat er veel minder ellende zou zijn als al die mensen die al weten dat ze niet kunnen functioneren in een man-vrouw relatie moedig genoeg zouden zijn om het ook aan de buitenwereld uit te leggen en stoppen om, tegen beter weten in, toch maar aan het opgelegde plaatje te willen voldoen.

  2. Christel Van den Maegdenbergh

    Freud was beter te rade gegaan bij Félicien Rops, de vrouwenexpert bij uitstek. De Belgische Casanova had naast zijn echtgenote in Namen ook nog twee maîtresses – de modeontwerpsters en zusjes Duluc in Parijs. De illustraties die de kunstenaar maakte voor het boek ‘Le diable au corps’ van Andréa de Nerciat spreken boekdelen ;-).

  3. Johan Verleye

    Stel, je bent een ietwat verlegen man, een man met weinig zelfvertrouwen ook, een man met een laag zelfbeeld. Je hebt het altijd al moeilijk gevonden om contact te zoeken met vrouwen, want dat heb je van thuis uit niet geleerd, je beschouwt vrouwen als superieure wezens, of het zit gewoon in je genen.

    Stel, je bent filiaalhouder geworden van de Albert Heijn en op een dag komt er een nieuwe, leuke, vrouwelijke winkelbediende binnengewaaid. Jij ziet die meteen zitten. Gaandeweg en met het verstrijken der dagen normaliseren zich de gesprekken, wordt er al eens een grapje gemaakt, durf je het aan haar voorzichtig te plagen. Zij plaagt terug, want voorlopig is er geen seksuele ernst in het spel; het is maar een beetje dollen. Alle vrouwen en alle mannen dollen trouwens een beetje met elkaar op de werkvloer. Zij is geen seut en jij wil een joviale baas zijn.

    Omdat je de indruk krijgt dat ze niet helemaal afkerig staat tegenover jou, rijpt het plan in je mannelijke brein om toch eens iets meer te proberen, maar je blijft voorzichtig:

    (1) Je bent haar baas en je staat dus in een machtspositie. Foute uitgangspositie.
    (2) Je bent wat ouder dan haar. Het scheelt niet veel, maar je vraagt je af of een leeftijdsverschil van zeven jaar niet op de grens zit.

    De hele #MeToo-discussie indachtig, breekt het klamme angstzweet je uit… Misschien speelt zij met wit en moet zij wel de eerste zet doen.

    Op een dag zijn jullie samen alleen in het magazijn bezig, besef je dat je toch eens IETS zult moeten doen om de zaak te forceren en je maakt je move: je legt je hand op haar schouder en je kijkt haar intens aan. Twee mogelijkheden:

    (1) Ze gaat op je avances in, want ze zit er eigenlijk al dagen op te wachten. Oef.
    (2) Ze heeft nooit de bedoeling gehad toenadering te zoeken en ze schreeuwt heel de winkel bij elkaar, omdat ze je niet knap vindt, je verdient niet genoeg, je zegt constant de foute dingen en je bent helemaal haar type niet. Vroeger heette dat ‘een blauwtje lopen’, maar tegenwoordig is dat een heel ander verhaal en de gevolgen zijn niet te overzien. De juffrouw heeft je niet alleen afgewezen, neen, zij voelt zich onheus behandeld en iedereen zal het weten.

    Want zij is de baas over haar lichaam. Zij zit door die hele #MeToo affaire in een machtspositie en zij beslist wie er aan haar lichaam zit. Jij, als man, hebt helemaal niks meer te zeggen en je moet vreselijk opletten wat je doet.

    Als het mannetje van de Zwarte Weduwe (spin) toenadering zoekt tot het vrouwtje, moet hij uitkijken dat hij niet wordt opgevreten. Versieren wordt op die manier een hachelijk avontuur.

    Wie is er hier nu het zwakke geslacht? Is er sprake van een machtsovername? Is het feminisme doorgeschoten?